KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 19.
Który lejek zastosowano w zestawie do sączenia, na przedstawionym rysunku?
Ilustracja przedstawia zestaw do sączenia w laboratorium chemicznym, co jest związane z kwalifikacją zawodową technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lejek Büchnera stosuje się w filtracji podciśnieniowej: ma płaską, perforowaną płytę, na której układa się bibułę, i współpracuje z kolbą ssawkową. "Imhoffa" służy do badań osadów w ściekach, a "ilościowy/jakościowy" to określenia związane raczej z filtracją lub bibułą, nie typem lejka.

Pełne wyjaśnienie:

W zestawie do sączenia przedstawianym na rysunkach egzaminacyjnych bardzo często pokazuje się filtrację podciśnieniową (sączenie przy użyciu podciśnienia), ponieważ jest to szybki i praktyczny sposób oddzielania osadu od cieczy (przesączu).

Odpowiedź "Büchnera" jest poprawna, gdy na rysunku widoczny jest lejek o charakterystycznej budowie: szeroka, cylindryczna część oraz płaska, perforowana płyta (dno z otworami), na której układa się bibułę filtracyjną. Taki lejek najczęściej wykonany jest z porcelany i pracuje w połączeniu z kolbą ssawkową oraz źródłem podciśnienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do zestawu do sączenia:

  • "Imhoffa" – lejek Imhoffa jest związany z oceną osadów (np. w analizie ścieków) i ma inne przeznaczenie niż typowe sączenie mieszanin w chemii analitycznej. Sama nazwa odnosi się do innego rodzaju aparatury i nie opisuje standardowego lejka filtracyjnego z płytą perforowaną.
  • "ilościowy" – to nie jest nazwa konkretnego lejka. Określenia "ilościowy/jakościowy" spotyka się przy opisie celów analizy albo przy doborze materiałów (np. bibuł) i procedury, a nie jako typów lejków.
  • "jakościowy" – analogicznie, jest to określenie odnoszące się do rodzaju analizy lub podejścia badawczego, a nie do nazwy elementu szklanego/porcelanowego w zestawie do sączenia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na ilustracji widzisz lejek z płaskim dnem (płytą z otworami) i kontekst "zestawu do sączenia" sugeruje użycie podciśnienia, najczęściej chodzi o lejek Büchnera. Gdy widać lejek stożkowy z długą nóżką (typowy "lejek szklany"), zwykle chodzi o filtrację grawitacyjną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lejek Büchnera to lejek (często porcelanowy) z płaską, perforowaną płytą. Służy do filtracji podciśnieniowej, czyli szybkiego oddzielania osadu od cieczy przy użyciu podciśnienia, zwykle z bibułą filtracyjną ułożoną na płycie.
Najbardziej typowe cechy to szeroki cylinder oraz płaskie dno z otworami (płyta perforowana), na której leży bibuła. Często obok pokazana jest kolba ssawkowa, co dodatkowo wskazuje na filtrację próżniową.
W filtracji podciśnieniowej różnica ciśnień "wciąga" ciecz przez bibułę i osad, więc przepływ jest intensywniejszy niż przy samym działaniu grawitacji. To szczególnie przydatne przy osadach, które wolno przepuszczają ciecz.
Przesącz to ciecz, która przeszła przez materiał filtracyjny (np. bibułę). Osad to faza stała zatrzymana na filtrze. W analizie chemicznej trzeba umieć wskazać, która część jest potrzebna do dalszych badań.
Bibuła jest materiałem filtracyjnym: zatrzymuje cząstki stałe i przepuszcza ciecz. Jej dobór (porowatość, szybkość filtracji) wpływa na czas sączenia i klarowność przesączu, dlatego nie należy mylić jej z nazwą lejka.
Nie jest to standardowy lejek do filtracji mieszanin w laboratorium analitycznym. Nazwa "Imhoffa" odnosi się do aparatury wykorzystywanej w ocenie osadów, zwłaszcza w kontekście ścieków. Na egzaminie łatwo go pomylić tylko po nazwie.
Najczęściej myli się: stożkowy lejek szklany z lejkiem Büchnera oraz nazwy sprzętu z pojęciami "ilościowy/jakościowy". Pomaga patrzenie na kształt dna (płaskie z otworami vs stożkowe) i na to, czy zestaw sugeruje podciśnienie.
Sączenie wybiera się, gdy potrzebne jest szybsze rozdzielenie faz lub gdy cząstki stałe są drobne i nie opadają szybko. Sedymentacja bywa wolniejsza i zależy od czasu oraz właściwości cząstek, a filtracja daje bardziej kontrolowany efekt.
Warto uczyć się z atlasu sprzętu i łączyć nazwę z funkcją: do czego służy, z czym współpracuje i po czym go rozpoznać. Dobrą metodą jest robienie fiszek "nazwa → cechy → zastosowanie" oraz ćwiczenie na zdjęciach zestawów.
Najczęściej są to: lejek Büchnera, bibuła filtracyjna, kolba ssawkowa (z bocznym króćcem) oraz przewód do źródła podciśnienia (np. pompy lub aspiratora). Rozpoznanie całego zestawu pomaga dobrać właściwą nazwę lejka.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Lejek Büchnera stosuje się w filtracji podciśnieniowej: ma płaską, perforowaną płytę, na której układa się bibułę, i współpracuje z kolbą ssawkową."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Lejek_B%C3%BCchnera - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Lejek_Imhoffa - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtracja_pr%C3%B3%C5%BCniowa - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Instrukcje BHP i stanowiskowe do filtracji grawitacyjnej oraz próżniowej w laboratorium szkolnym
  • Podręczniki i skrypty do chemii analitycznej opisujące sprzęt laboratoryjny i techniki rozdzielania
  • Karty pracy/atlas sprzętu laboratoryjnego (zdjęcia i nazwy elementów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego