KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 6.
Który materiał stosowany jest do wykonania modelu odlewniczego w metodzie wypalanego modelu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W metodzie wypalanego (zgazowywanego) modelu model jest jednorazowy i ma ulec zniszczeniu w trakcie wykonywania odlewu.
Dlatego stosuje się materiał łatwo ulegający zgazowaniu pod wpływem ciekłego metalu, a jednocześnie pozwalający na wykonanie dokładnego kształtu, czyli styropian (EPS).

Pełne wyjaśnienie:

W metodzie wypalanego modelu (często opisywanej też jako odlewanie z modelem zgazowywanym / lost-foam) model odlewniczy nie jest wyjmowany z formy. Zamiast tego podczas zalewania formy ciekłym metalem model ma zostać usunięty przez wypalenie lub zgazowanie, tworząc w formie pustkę odpowiadającą kształtowi odlewu.

Z tego powodu poprawna jest odpowiedź: "Styropian." Styropian (spieniony polistyren, często oznaczany jako EPS) jest w tej technologii typowym materiałem modelu, ponieważ:

  • łatwo daje się kształtować (cięcie, frezowanie, klejenie elementów),
  • umożliwia uzyskanie złożonych kształtów modelu,
  • pod wpływem wysokiej temperatury ciekłego metalu ulega rozkładowi/zgazowaniu, dzięki czemu "znika" z formy.

Pozostałe propozycje są niepoprawne z punktu widzenia zasady procesu:

  • "Żeliwo." To materiał metalowy o wysokiej temperaturze topnienia—nie spełnia roli jednorazowego modelu przeznaczonego do zniszczenia. Metalowe modele są spotykane w innych rozwiązaniach (modele trwałe), ale nie w metodzie, w której model ma zostać usunięty przez zgazowanie.
  • "Drewno." Drewno bywa materiałem modeli w klasycznym modelarstwie odlewniczym, gdy model jest wyjmowany z formy i używany wielokrotnie. W technologii wypalanego/zgazowywanego modelu typowe jest użycie tworzywa (EPS), a nie drewna.
  • "Papier." Papier nie zapewnia odpowiedniej stabilności wymiarowej i jakości powierzchni modelu oraz nie jest standardowym materiałem dla tej metody; mógłby prowadzić do deformacji i wad odlewu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się informacja, że model jest "wypalany"/"zgazowywany", szukaj materiału jednorazowego, który ma zostać usunięty w trakcie zalewania—najczęściej będzie to właśnie styropian (EPS).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To technologia odlewania, w której model jest jednorazowy i nie jest wyjmowany z formy. Podczas zalewania ciekłym metalem model ulega wypaleniu lub zgazowaniu, a w jego miejscu powstaje pustka, która wypełnia się metalem.
Styropian (EPS) łatwo uformować w wymagany kształt, a jednocześnie pod wpływem wysokiej temperatury ciekłego metalu ulega rozkładowi/zgazowaniu. Dzięki temu model "znika" w trakcie zalewania i pozostawia przestrzeń na odlew.
W klasycznym modelarstwie odlewniczym (gdy model wyjmuje się z formy) spotyka się m.in. drewno, tworzywa sztuczne i metale. Wybór zależy od liczby odlewów, wymaganej dokładności oraz odporności modelu na zużycie.
Tak, ale zwykle dotyczy to metod, w których model jest trwały i jest wyjmowany z formy (np. formowanie w masach formierskich z modelem wielokrotnego użytku). W metodzie wypalanego/zgazowywanego modelu typowy jest model z EPS.
EPS to oznaczenie spienionego polistyrenu, potocznie nazywanego styropianem. W technologii wypalanego/zgazowywanego modelu EPS jest często stosowany na modele jednorazowe, ponieważ łatwo go kształtować i usuwa się w trakcie zalewania.
Model w tej metodzie ma ulec zniszczeniu podczas zalewania, a żeliwo jest materiałem metalowym o wysokiej odporności termicznej. Żeliwo może być materiałem odlewu, ale nie typowym materiałem jednorazowego modelu przeznaczonego do zgazowania.
Nie jest to materiał standardowy. Papier nie daje stabilności kształtu i jakości powierzchni porównywalnej ze styropianem, co może powodować deformacje i wady odlewu. W pytaniach egzaminacyjnych dla tej metody najczęściej oczekuje się wskazania EPS.
Możliwe są m.in. zniekształcenia wymiarów, chropowatość powierzchni, niedolewy oraz wtrącenia gazowe. Niewłaściwy materiał modelu może rozkładać się w niekontrolowany sposób lub deformować przed zalaniem, co pogarsza jakość odlewu.
Zwróć uwagę na słowa kluczowe. Jeśli jest mowa o wyjmowaniu modelu i wielokrotnym użyciu, to częściej chodzi o modele trwałe (np. drewno, metal). Jeśli pojawia się wypalanie/zgazowanie, to zwykle model jest jednorazowy (np. styropian).
Ucz się przez skojarzenia: metody odlewania ↔ rola modelu ↔ typowy materiał. Warto zrobić krótką tabelę: model wyjmowany (drewno/tworzywo/metal) vs model zgazowywany (EPS). Ćwicz też rozpoznawanie typowych wad i przyczyn w odlewach.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: "Lost-foam casting" (opis metody i materiału modelu – expanded polystyrene), https://en.wikipedia.org/wiki/Lost-foam_casting - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Styropian" (EPS jako spieniony polistyren; właściwości materiału), https://pl.wikipedia.org/wiki/Styropian - dostęp 2026-02-27
  • Encyclopaedia Britannica: "Lost-foam casting" (ogólny opis procesu), https://www.britannica.com/technology/lost-foam-casting - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw odlewnictwa (modele, formy, procesy odlewania)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/technicznych z technologii wytwarzania
  • Opisy technologii lost-foam (modele z EPS) w materiałach branżowych odlewni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego