KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 12.
Który opis siłowników hydraulicznych przedstawionych na rysunkach jest poprawny?
Ilustracja przedstawia cztery rysunki techniczne siłowników hydraulicznych, oznaczone jako Rys.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny jest opis:
Rys. 4 – siłownik teleskopowy (kilka stopni wysuwu), Rys. 3 – siłownik jednostronnego działania (zasilanie jednej komory, powrót np. ciężarem/sprężyną), Rys. 2 – siłownik dwustronnego działania z dwustronnym tłoczyskiem (tłoczysko po obu stronach), Rys. 1 – dwustronnego działania z jednostronnym tłoczyskiem.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać typ siłownika hydraulicznego na podstawie cech konstrukcyjnych widocznych na rysunkach. Kluczowe jest odróżnienie: (1) sposobu działania (jednostronne/dwustronne) oraz (2) rodzaju tłoczyska (jednostronne/dwustronne), a dodatkowo rozpoznanie konstrukcji teleskopowej.

Opis "Rys. 4 – siłownik teleskopowy" jest prawidłowy, gdyż siłownik teleskopowy ma kilka współosiowych stopni (sekcji) wysuwających się kolejno, co pozwala uzyskać duży skok przy małej długości złożonej. To cecha bardzo charakterystyczna i zwykle łatwa do zauważenia na rysunku.

Opis "Rys. 3 – siłownik jednostronnego działania" jest poprawny, jeśli na rysunku widać rozwiązanie, w którym ciśnienie działa roboczo tylko w jednym kierunku (zasilanie jednej komory). Powrót odbywa się bez aktywnego zasilania przeciwnej strony (np. pod wpływem obciążenia lub elementu sprężystego). Takie siłowniki są typowe tam, gdzie praca w jedną stronę jest kluczowa, a powrót może być "bierny".

Opis "Rys. 2 – siłownik dwustronnego działania z dwustronnym tłoczyskiem" oznacza, że tłoczysko przechodzi przez tłok i wychodzi z obu stron cylindra. W praktyce daje to podobne warunki pracy w obu kierunkach (np. zbliżone pola czynne po obu stronach), ale konstrukcyjnie wyróżnia się właśnie obecnością tłoczyska z obu stron.

Opis "Rys. 1 – siłownik dwustronnego działania z jednostronnym tłoczyskiem" dotyczy najczęściej spotykanej konstrukcji: tłoczysko jest tylko z jednej strony tłoka, a sterowanie ruchem w obie strony realizuje się przez zasilanie naprzemienne dwóch komór. Na rysunku rozpoznaje się go po pojedynczym tłoczysku oraz komorach roboczych po obu stronach tłoka.

Pozostałe opisy (inne warianty odpowiedzi) są niepoprawne, gdy przypisują rysunkom cechy niezgodne z budową: mylą liczbę stopni (teleskop), mylą sposób działania (jednostronne vs dwustronne) albo ignorują kluczową cechę konstrukcyjną, czyli obecność tłoczyska z jednej lub z dwóch stron tłoka. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić te trzy elementy: liczbę sekcji, zasilanie jednej czy dwóch komór oraz położenie tłoczyska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Siłownik hydrauliczny to element wykonawczy, który zamienia energię ciśnienia cieczy na ruch liniowy. Stosuje się go do przesuwania, podnoszenia, docisku i pozycjonowania mechanizmów w maszynach. W mechatronice ważne jest rozpoznanie typu siłownika, bo wpływa to na sterowanie i dobór zaworów.
Siłownik jednostronnego działania wykonuje pracę pod wpływem ciśnienia tylko w jednym kierunku, a powrót jest realizowany bez zasilania przeciwnej komory (np. ciężarem lub sprężyną). Dwustronnego działania ma zasilanie obu komór i może generować siłę w obu kierunkach ruchu tłoka.
Tłoczysko jednostronne wychodzi z cylindra tylko z jednej strony tłoka. Tłoczysko dwustronne przechodzi przez tłok i wychodzi z obu stron cylindra. To wpływa m.in. na pola czynne i charakterystykę siły w obu kierunkach oraz na sposób rozpoznania konstrukcji na rysunku.
Siłownik teleskopowy rozpoznasz po kilku współosiowych stopniach (sekcjach) o różnych średnicach, które wysuwają się kolejno. Dzięki temu ma bardzo duży skok przy krótkiej długości złożonej. Na rysunku widać "segmentową" budowę i wielostopniowy wysuw.
Najczęstsza pomyłka wynika z patrzenia tylko na jeden koniec siłownika. Gdy nie zauważy się wyjścia tłoczyska z drugiej strony, łatwo uznać go za konstrukcję z tłoczyskiem jednostronnym. W zadaniach egzaminacyjnych warto zawsze sprawdzić oba końce cylindra i przekroje.
Najpierw sprawdź, czy siłownik jest teleskopowy (liczba sekcji). Potem oceń, czy ma zasilanie jednej czy dwóch komór (jednostronne/dwustronne działanie). Na końcu zweryfikuj tłoczysko: czy jest po jednej stronie, czy po obu stronach tłoka. Ta kolejność zmniejsza ryzyko pomyłki.
Zwykle tak, bo można aktywnie sterować ruchem w obu kierunkach przez zasilanie odpowiedniej komory. To ułatwia hamowanie, pozycjonowanie i pracę pod obciążeniem w obu kierunkach. W praktyce wymaga jednak odpowiedniego rozdzielacza oraz poprawnego odpowietrzenia i szczelności układu.
Stosuje się je tam, gdzie praca jest potrzebna głównie w jednym kierunku, a powrót może być realizowany grawitacyjnie lub sprężyną, np. w prostych mechanizmach docisku lub podnoszenia z opadaniem pod ciężarem. Zaletą bywa prostszy układ, ale mniejsza kontrola w kierunku powrotnym.
Typowe błędy to mylenie "jednostronnego działania" z "jednostronnym tłoczyskiem", pomijanie liczby stopni (teleskop), oraz nieuwzględnianie, że tłoczysko może wychodzić z dwóch stron. Pomaga analiza cech po kolei oraz porównywanie rysunku z definicją, a nie z intuicją.
Ćwicz rozpoznawanie siłowników na schematach i rysunkach (różne przekroje). Ucz się cech: liczba komór zasilanych, rodzaj tłoczyska, konstrukcja teleskopowa. Warto też przećwiczyć dobór rozdzielacza do siłownika oraz typowe zastosowania, bo to łączy teorię z praktyką serwisową.
info

Statystycznie 28% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawny jest opis:Rys. 4 – siłownik teleskopowy (kilka stopni wysuwu), Rys."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki siłowej dla techników/mechatroników (rozdziały o siłownikach)
  • Katalogi producentów siłowników hydraulicznych (przykłady budowy: jednostronne, dwustronne, teleskopowe)
  • Materiały szkolne z rysunku technicznego: rozpoznawanie elementów na przekrojach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego