KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 40.
Który program w języku LD odpowiada przedstawionemu w ramce programowi napisanemu w języku IL?
Na ilustracji znajduje się prostokątna ramka zawierająca trzy linijki tekstu: 'LD %I0.0', 'OR %I0.1' oraz 'ST %Q0.0'.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Instrukcja OR w IL oznacza sumę logiczną warunków, czyli w LD odpowiada jej połączenie równoległe dwóch styków NO. Następnie ST zapisuje wynik do wyjścia, więc cewka %Q0.0 ma być załączona, gdy aktywne jest %I0.0 lub %I0.1. Taki układ przedstawia wariant C.

Pełne wyjaśnienie:

W językach PLC wg IEC 61131-3 ta sama logika może być zapisana różnie, np. jako IL (lista instrukcji) albo LD (schemat drabinkowy). Kluczowe jest odczytanie znaczenia instrukcji w IL i przełożenie ich na strukturę połączeń styków w LD.

W podanym fragmencie IL najpierw wykonywane jest odwołanie do %I0.0, czyli do "wartości" pierwszego wejścia. Następnie instrukcja OR %I0.1 tworzy sumę logiczną: wynik jest prawdziwy, gdy prawdziwe jest %I0.0 lub %I0.1. Na końcu instrukcja ST %Q0.0 zapisuje wynik obliczeń do wyjścia %Q0.0, czyli steruje cewką wyjściową.

W LD suma logiczna (OR) realizowana jest przez gałęzie równoległe: dwa styki NO w dwóch równoległych torach zasilania, które łączą się przed cewką. Dlatego poprawny jest schemat, w którym:

  • styk %I0.0 jest typu NO (brak przekreślenia),
  • styk %I0.1 jest typu NO (brak przekreślenia),
  • styki są połączone równolegle, a nie szeregowo,
  • na końcu znajduje się cewka %Q0.0.

Odpowiedź "C" spełnia te warunki: pokazuje dwie równoległe gałęzie z NO kontaktami %I0.0 i %I0.1, które zasilają cewkę %Q0.0.

Pozostałe schematy są niepoprawne dla tej logiki. Układ szeregowy realizuje koniunkcję (AND), więc nie odpowiada OR. Natomiast zastosowanie styków NC (przekreślonych) wprowadza negację sygnałów wejściowych, co zmienia warunek załączenia wyjścia i nie odpowiada prostemu OR z IL.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zamień zapis IL na krótkie równanie boolowskie, np. %Q0.0 = %I0.0 OR %I0.1, a dopiero potem dobierz strukturę LD (równolegle dla OR, szeregowo dla AND, przekreślenie dla negacji).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Instrukcja OR w IL wykonuje sumę logiczną (alternatywę) aktualnej wartości logicznej z podanym operandenem, np. wejściem. Wynik jest TRUE, gdy TRUE jest pierwszy warunek lub drugi. To odpowiednik połączenia równoległego w LD.
W LD operator OR realizuje się przez dwie (lub więcej) gałęzie równoległe prowadzące do tej samej cewki. Jeśli którykolwiek styk w równoległej gałęzi przewodzi, cewka może zostać załączona.
Połączenie szeregowe w LD wymaga spełnienia wszystkich warunków jednocześnie, bo prąd logiczny musi "przejść" przez każdy styk. To jest logika AND. Dla OR warunki są alternatywne, więc w LD muszą być rozdzielone na gałęzie równoległe.
Instrukcja ST (store) zapisuje aktualny wynik obliczeń logicznych do wskazanej zmiennej, często do wyjścia %Q lub znacznika %M. W praktyce jest to odpowiednik sterowania cewką w LD: stan cewki przyjmuje wartość obliczonego warunku.
Styk NC w LD odpowiada negacji sygnału: przewodzi, gdy przypisane wejście/zmienna ma stan 0 (FALSE), a rozłącza, gdy ma stan 1 (TRUE). Zastosowanie NC zmienia logikę warunku i zwykle nie jest równoważne prostemu użyciu OR bez negacji.
W typowych zadaniach boolowskich IL i LD mogą opisywać tę samą funkcję, ale trzeba zachować semantykę instrukcji (kolejność, wynik pośredni). Równoważność uzyskuje się, gdy LD odtwarza to samo równanie logiczne co sekwencja IL.
Najpierw zapisz krótkie równanie boolowskie dla wyjścia, np. %Q = A OR B albo %Q = A AND NOT B. Dopiero potem dobierz strukturę drabinki: OR → równolegle, AND → szeregowo, NOT → styk NC.
Najczęstszy błąd to automatyczne rysowanie dwóch styków w szeregu, bo "są dwa warunki". Drugi błąd to mylenie NO i NC (przekreślenie). Pomaga kontrola: dla OR wyjście ma działać, gdy którekolwiek wejście jest aktywne.
Zapis %I zwykle oznacza obszar wejść (Input), a %Q obszar wyjść (Output). Liczby po nim identyfikują bajt/bit (zależnie od systemu). Na egzaminie traktuj je jako konkretne sygnały: %I… to warunki, %Q… to sterowane wyjście/cewka.
IL bywa spotykany w starszych projektach i niektórych środowiskach, ale w wielu nowych narzędziach jest ograniczany na rzecz LD, FBD czy ST. Na egzaminie najważniejsze jest rozumienie logiki: umiejętność przełożenia instrukcji na równoważny schemat sterowania.
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Instrukcja OR w IL oznacza sumę logiczną warunków, czyli w LD odpowiada jej połączenie równoległe dwóch styków NO."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis języków LD/IL i semantyki operatorów logicznych)
  • CODESYS Online Help – Instruction List (IL) / Operators (AND/OR) – https://help.codesys.com/ (sekcje pomocy dot. IL i operatorów logicznych) – dostęp 2026-04-01
  • PLCopen (materiały informacyjne o IEC 61131-3 i językach PLC) – https://plcopen.org/ (sekcje dot. IEC 61131-3 / programming languages) – dostęp 2026-04-01

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole (np. help/Podręcznik: LD/IL)
  • Materiały dydaktyczne o IEC 61131-3 (języki PLC i przykłady sieci)
  • Zadania praktyczne: konwersja wyrażeń boolowskich na LD

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego