KWALIFIKACJA MOT6 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 40.
Który przyrząd pomiarowy jest pokazany na rysunku?
Ilustracja przedstawia suwmiarkę modułową, która jest przyrządem pomiarowym używanym w technice pojazdów samochodowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suwmiarka modułowa to odmiana suwmiarek specjalnych przeznaczona do pomiarów związanych z uzębieniem (np. parametrów zębów kół zębatych). Rozpoznaje się ją po konstrukcji części pomiarowej dostosowanej do pracy na zębach, a nie do typowych pomiarów zewnętrznych/wewnętrznych jak w suwmiarce uniwersalnej.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać przyrząd po rysunku, czyli po kształcie części roboczych i typowym przeznaczeniu. Poprawną odpowiedzią jest "suwmiarka modułowa", ponieważ jest to suwmiarka specjalna, stosowana do pomiarów elementów uzębionych (np. weryfikacji wielkości charakterystycznych dla kół zębatych). W praktyce warsztatowej w motoryzacji takie pomiary mogą pojawiać się przy diagnostyce i naprawach przekładni oraz mechanizmów, w których współpracują koła zębate.

Odpowiedź "suwmiarka uniwersalna" jest nieprawidłowa, bo suwmiarka uniwersalna ma typowe szczęki do pomiarów zewnętrznych i wewnętrznych oraz często pręt do pomiaru głębokości. Nie jest jednak wyspecjalizowana do pomiarów na uzębieniu; przy elementach zębatych łatwo o błąd wynikający z niewłaściwego kontaktu szczęk z powierzchniami zębów.

Odpowiedź "przyrząd kreskowy" jest zbyt ogólna i nie nazywa konkretnej konstrukcji pokazanej na rysunku. W metrologii "kreskowy" opisuje sposób wykonania podziałki/odczytu, a nie wskazuje jednoznacznie typu narzędzia spośród podanych nazw.

Odpowiedź "głębokościomierz" jest błędna, ponieważ głębokościomierz służy przede wszystkim do pomiaru głębokości otworów, rowków i wnęk, a jego element pomiarowy jest przystosowany do oparcia na powierzchni odniesienia i wysuwu trzpienia/pręta. Suwmiarka modułowa ma inną geometrię części roboczej, ukierunkowaną na pomiary związane z uzębieniem.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "co jest na rysunku?" nie zatrzymuj się na tym, że narzędzie "wygląda jak suwmiarka". Zawsze sprawdź, czy ma cechy typowe dla wersji specjalnych (nietypowe szczęki/końcówki), bo to one rozstrzygają o nazwie i zastosowaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suwmiarka modułowa to suwmiarka specjalna przeznaczona do pomiarów związanych z uzębieniem (np. elementów kół zębatych). Ma część pomiarową dostosowaną do kontaktu z powierzchniami zębów, dzięki czemu pozwala kontrolować parametry, których nie da się wiarygodnie zmierzyć suwmiarką uniwersalną.
Kluczowa jest geometria szczęk/końcówek pomiarowych. Suwmiarka uniwersalna ma typowe szczęki do pomiarów zewnętrznych i wewnętrznych oraz często pręt głębokości. Suwmiarka modułowa ma elementy robocze przystosowane do pracy na uzębieniu, a nie do standardowych krawędzi i średnic.
Uzębienie ma kształty i punkty styku, które powodują, że szczęki suwmiarki uniwersalnej nie opierają się w powtarzalny sposób. To zwiększa błąd i rozrzut wyników. Przyrządy specjalne (np. modułowe) mają końcówki dopasowane do zębów, co poprawia wiarygodność pomiaru w praktyce warsztatowej.
Najczęściej działa skrót myślowy: "to wygląda jak suwmiarka, więc wybieram suwmiarkę uniwersalną". W zadaniach egzaminacyjnych trzeba szukać cech szczególnych (nietypowe szczęki, końcówki, sposób oparcia). To one wskazują na wersję specjalną, a nie ogólna obecność skali i suwaka.
W praktyce spotyka się koła zębate w różnych mechanizmach (np. przekładniach i mechanizmach napędowych). Kontrola zużycia lub dopasowania elementów bywa powiązana z oceną geometrii uzębienia. Dobór właściwego przyrządu pomiarowego pomaga ograniczyć ryzyko błędnej diagnozy i niepotrzebnej wymiany części.
Określenie "kreskowy" dotyczy sposobu wykonania podziałki (odczytu) i jest pojęciem ogólnym. W pytaniu o konkretny przyrząd z rysunku zwykle oczekuje się nazwy konstrukcji i zastosowania (np. suwmiarka modułowa), a nie ogólnej klasy według rodzaju podziałki. Dlatego taka odpowiedź jest zwykle nieprecyzyjna.
Głębokościomierz stosuje się, gdy trzeba zmierzyć głębokość otworów, rowków lub wnęk, opierając przyrząd o powierzchnię odniesienia. Choć niektóre suwmiarki mają pręt do pomiaru głębokości, głębokościomierz jest narzędziem wyspecjalizowanym do tego zadania. To inny typ przyrządu niż suwmiarka modułowa do uzębień.
Najczęstsze błędy to: niewłaściwe punkty styku (szczęki opierają się na przypadkowych powierzchniach), brak powtarzalności docisku, przekoszenie przyrządu oraz odczyt z błędnym ustawieniem zera. W elementach zębatych problem nasila się, bo geometria zębów utrudnia stabilne oparcie standardowych szczęk.
Najlepiej ćwiczyć na zdjęciach i realnych narzędziach: rozpoznawaj po części roboczej i zastosowaniu, nie tylko po skali. Zrób listę: suwmiarka uniwersalna, głębokościomierz, mikrometr, czujnik zegarowy oraz odmiany specjalne (np. do uzębień). Na egzaminie szukaj "nietypowych" końcówek.
W MOT.2 liczy się poprawna diagnostyka i naprawa układów mechatronicznych, a to wymaga rzetelnych pomiarów i umiejętności doboru narzędzi. Rozpoznanie przyrządu z rysunku sprawdza praktyczną orientację warsztatową: czy uczeń wie, jakim narzędziem wykonać określony pomiar i uniknąć błędu.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że suwmiarka modułowa to odmiana suwmiarek specjalnych przeznaczona do pomiarów związanych z uzębieniem (np. parametrów zębów kół zębatych).

Źródła:

  • Mitutoyo America Corporation – Gear Tooth Vernier Calipers (product/overview page): https://www.mitutoyo.com/products/small-tool-instruments-and-data-management/calipers/gear-tooth-vernier-calipers/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN) – Vernier caliper: https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_caliper (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – Koło zębate: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%82o_z%C4%99bate (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje i karty katalogowe producentów przyrządów pomiarowych (dział: suwmiarki specjalne do uzębień)
  • Podręczniki/metodyki z metrologii warsztatowej (dział: suwmiarki, głębokościomierze, przyrządy specjalne)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni pomiarów w zawodach motoryzacyjnych (ćwiczenia z rozpoznawania przyrządów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego