KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 17.
Który przyrząd pomiarowy przedstawia fotografia?
Ilustracja przedstawia pirometr, czyli urządzenie do bezkontaktowego pomiaru temperatury.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pirometr służy do bezdotykowego pomiaru temperatury na podstawie promieniowania cieplnego (najczęściej podczerwieni) emitowanego przez obiekt. W odróżnieniu od manometru i wakuometru nie mierzy ciśnienia, a w odróżnieniu od higrometru nie mierzy wilgotności powietrza.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "Pirometr" jest właściwa, ponieważ pirometr to przyrząd przeznaczony do bezdotykowego pomiaru temperatury. Działa na zasadzie rejestracji promieniowania cieplnego (zwykle w zakresie podczerwieni) emitowanego przez badaną powierzchnię. W praktyce energetycznej wykorzystuje się go m.in. do szybkiej kontroli temperatury elementów instalacji i urządzeń, zwłaszcza tam, gdzie kontaktowy pomiar byłby niebezpieczny lub utrudniony.

Pozostałe odpowiedzi opisują przyrządy do innych wielkości fizycznych, dlatego są niepoprawne:

  • "Manometr" służy do pomiaru ciśnienia (najczęściej względem ciśnienia atmosferycznego). Typowo ma tarczę ze skalą w jednostkach ciśnienia i jest montowany w instalacji ciśnieniowej. Nie jest to przyrząd do pomiaru temperatury bez kontaktu.
  • "Higrometr" służy do pomiaru wilgotności powietrza. Jest spotykany w pomiarach środowiskowych i HVAC, ale jego wskazania dotyczą wilgotności (np. względnej), a nie temperatury powierzchni obiektu w wysokiej temperaturze.
  • "Wakuometr" to odmiana przyrządu do pomiaru podciśnienia (ciśnienia niższego od atmosferycznego). Może wyglądać podobnie do manometru, ale nadal mierzy ciśnienie, a nie temperaturę.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na fotografii widać cechy typowe dla pomiaru bezdotykowego (np. "pistoletowy" kształt, wyświetlacz, celowanie w obiekt), to najczęściej chodzi o pirometr. Jeśli widać króciec przyłączeniowy i tarczę ze skalą ciśnienia, wówczas jest to manometr/wakuometr, a gdy skala dotyczy wilgotności – higrometr.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pirometr to przyrząd do bezdotykowego pomiaru temperatury powierzchni obiektu, zwykle na podstawie promieniowania podczerwonego. W energetyce używa się go m.in. do kontroli temperatury rurociągów, obudów urządzeń, elementów elektrycznych i miejsc potencjalnego przegrzewania.
Pirometr "patrzy" na obiekt i mierzy promieniowanie cieplne, które obiekt emituje. Następnie przelicza je na temperaturę. Dlatego nie trzeba dotykać badanego elementu, ale trzeba celować w odpowiednią powierzchnię i uwzględniać warunki pomiaru.
Manometr mierzy ciśnienie gazu lub cieczy w instalacji (np. w barach), a pirometr mierzy temperaturę powierzchni obiektu. Mogą występować w tej samej instalacji energetycznej, ale służą do zupełnie innych wielkości fizycznych.
Wakuometr mierzy podciśnienie, czyli ciśnienie niższe od atmosferycznego. Spotyka się go np. w układach próżniowych, pompach próżniowych i instalacjach, gdzie kontroluje się stopień "wytworzenia próżni". Nie służy do pomiaru temperatury.
Higrometr mierzy wilgotność powietrza (np. wilgotność względną). Jest ważny m.in. w wentylacji, klimatyzacji i kontroli warunków środowiskowych. W zadaniach egzaminacyjnych łatwo go odróżnić, bo dotyczy wilgotności, a nie temperatury czy ciśnienia.
Częsty błąd to wybór "manometru", bo jest najbardziej znany z kotłowni. Inny błąd to kierowanie się jednym elementem obudowy zamiast funkcją. Warto szukać cech pirometru: celowanie w obiekt, wyświetlacz i brak przyłącza procesowego typowego dla manometrów.
Najczęściej są to: pistoletowy kształt ręcznego miernika, wyświetlacz oraz element do celowania (czasem laser jako wskaźnik). W przeciwieństwie do manometru brakuje króćca do wkręcenia w instalację i okrągłej tarczy typowej dla zegarów ciśnieniowych.
Nie zawsze z taką samą dokładnością. Wynik zależy od emisyjności materiału i stanu powierzchni (np. błyszczący metal może zaniżać/ zawyżać wskazania). W praktyce dobiera się ustawienia i miejsce pomiaru, aby ograniczyć błąd i porównuje wyniki w stałych warunkach.
Opanuj zestaw podstawowych przyrządów i ich wielkości: temperatura, ciśnienie, wilgotność. Ćwicz rozpoznawanie po zdjęciach i po zastosowaniu w instalacji. Pomaga też skojarzenie: pirometr = bezdotykowa temperatura, manometr/wakuometr = ciśnienie, higrometr = wilgotność.
Kluczowa jest skala i opis: manometr dotyczy ciśnienia dodatniego (powyżej atmosferycznego), a wakuometr podciśnienia (poniżej atmosferycznego). Na tarczy wakuometru często spotyka się oznaczenia związane z próżnią. Oba przyrządy nadal mierzą ciśnienie, nie temperaturę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Pirometr służy do bezdotykowego pomiaru temperatury na podstawie promieniowania cieplnego (najczęściej podczerwieni) emitowanego przez obiekt."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło: "pirometr" (definicja i zastosowanie), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/pirometr;3961096.html - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (pl) – "Manometr" (opis przyrządu do pomiaru ciśnienia), https://pl.wikipedia.org/wiki/Manometr - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (pl) – "Higrometr" (opis przyrządu do pomiaru wilgotności), https://pl.wikipedia.org/wiki/Higrometr - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii (pomiary w przemyśle/energetyce)
  • Instrukcje obsługi pirometrów (sekcje: zasada działania, emisyjność, ograniczenia pomiaru)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw automatyki i aparatury kontrolno-pomiarowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego