KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 13.
Który przyrząd stosuje się do pomiaru średnicy wałka ø20+0,03?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnica wałka to wymiar zewnętrzny, a tolerancja +0,03 mm jest niewielka, więc potrzebny jest przyrząd o wysokiej dokładności.
Mikrometr zewnętrzny służy właśnie do precyzyjnego pomiaru średnic zewnętrznych. Suwmiarka jest zwykle mniej dokładna, średnicówka jest do otworów, a wysokościomierz do pomiaru wysokości.

Pełne wyjaśnienie:

Wymiar ø20+0,03 dotyczy średnicy zewnętrznej wałka. Tolerancja 0,03 mm jest na tyle mała, że w praktyce kontrolnej preferuje się przyrząd zapewniający wysoką rozdzielczość i małą niepewność pomiaru.

Mikrometr zewnętrzny jest przeznaczony do dokładnego pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnic wałków, grubości elementów). Dzięki stałym powierzchniom pomiarowym i mechanizmowi zapadkowemu (sprzęgłu) umożliwia powtarzalny docisk, co poprawia wiarygodność wyniku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • Suwmiarka uniwersalna mierzy różne wymiary (zewnętrzne, wewnętrzne, głębokość), ale typowo ma mniejszą dokładność i większą podatność na błąd użytkownika niż mikrometr. Przy małej tolerancji może to prowadzić do błędnej oceny zgodności wałka.
  • Średnicówka mikrometryczna służy do pomiaru średnic wewnętrznych (otworów). Nazwa "średnicówka" może mylić, ale jej zastosowanie dotyczy otworów, a nie wałków.
  • Wysokościomierz suwmiarkowy jest przyrządem do pomiaru wysokości i wyznaczania/trasowania na płycie traserskiej. Nie jest przeznaczony do bezpośredniego pomiaru średnicy wałka.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy mierzysz wymiar zewnętrzny czy wewnętrzny, a dopiero potem dobierz narzędzie. Następnie porównaj wymaganą tolerancję z możliwościami przyrządu i typową niepewnością pomiaru w warunkach warsztatowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej wybiera się mikrometr zewnętrzny, bo jest przeznaczony do pomiarów zewnętrznych i daje większą powtarzalność niż suwmiarka. Przy małej tolerancji ważny jest też stały docisk (np. sprzęgło/zapadka) i poprawna technika pomiaru.
Suwmiarka jest narzędziem uniwersalnym, ale zwykle ma większy błąd użytkownika (ustawienie szczęk, siła docisku, odczyt). Przy tolerancji rzędu setnych milimetra łatwo o sytuację, że wynik "na granicy" będzie mylący, więc bezpieczniej stosować mikrometr.
Oznacza, że nominalna średnica wynosi 20 mm, a dopuszczalne odchylenie górne to +0,03 mm. W praktyce wyrób jest zgodny, jeśli średnica mieści się w określonym polu tolerancji. Do oceny potrzebny jest pomiar o odpowiedniej dokładności.
Średnicówka mikrometryczna służy do pomiaru średnic wewnętrznych, czyli otworów (np. tulei, gniazd, otworów w korpusach). Mimo że w nazwie ma "średnica", nie jest przeznaczona do wałków, które są elementami o wymiarach zewnętrznych.
Wysokościomierza używa się do pomiaru wysokości oraz do trasowania na płycie pomiarowej/traserskiej (wyznaczania linii, poziomów, odległości od bazy). Nie służy do bezpośredniego mierzenia średnicy wałka, bo nie ma do tego właściwego układu styków.
Ustaw mikrometr prostopadle do osi wałka, oczyść powierzchnie pomiarowe i detal, a docisk wykonuj sprzęgłem/zapadką, aby był powtarzalny. Warto wykonać kilka pomiarów w różnych miejscach (np. na długości i pod różnymi kątami), by wykryć stożkowatość lub owalność.
Nie zawsze. Mikrometr zwykle daje większą dokładność i powtarzalność, ale ma mniejszy zakres pracy i jest wolniejszy w użyciu. Suwmiarka jest szybka i uniwersalna, więc bywa wystarczająca przy większych tolerancjach. Wybór zależy od wymaganej dokładności i tolerancji.
Typowe pomyłki to: wybór narzędzia "z przyzwyczajenia" (suwmiarka), mylenie pomiaru wewnętrznego z zewnętrznym (średnicówka), oraz ignorowanie tolerancji w zapisie wymiaru. Na egzaminie zawsze sprawdź: co mierzysz (zewn./wewn.) i jak mała jest tolerancja.
Błędna ocena średnicy może spowodować niewłaściwe pasowanie, trudności w montażu łożysk/tulei, nadmierne luzy lub zbyt ciasne osadzenie. Skutkiem są drgania, przyspieszone zużycie, przegrzewanie, a nawet awaria zespołu. Dlatego dobór przyrządu jest krytyczny.
Jeśli elementem jest wałek, to standardowo mierzysz jego średnicę zewnętrzną. Otwory (tuleje, gniazda, korpusy) to pomiar wewnętrzny. To proste rozróżnienie pomaga od razu odrzucić średnicówkę w pytaniach o wałki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Suwmiarka jest zwykle mniej dokładna, średnicówka jest do otworów, a wysokościomierz do pomiaru wysokości."

Materiały:

  • Nie posiadam tej informacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego