KWALIFIKACJA INF1 - PAŹDZIERNIK 2016 (test 2)

PYTANIE NR 8.
Który rodzaj modulacji cyfrowej przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia wykres sygnału cyfrowego, który jest związany z modulacją fazy (PSK - Phase Shift Keying).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
PSK to kluczowanie fazy: informacja jest przenoszona przez skokowe zmiany fazy sygnału nośnego przy zasadniczo stałej amplitudzie i częstotliwości. FSK/MSK zmieniają częstotliwość, a QPSK wykorzystuje cztery dyskretne stany fazy (zwykle 2 bity na symbol).

Pełne wyjaśnienie:

Modulacje cyfrowe rozpoznaje się po tym, który parametr nośnej jest przełączany między dyskretnymi stanami. W kluczowaniu fazy PSK (Phase Shift Keying) sygnał przenosi informację poprzez skokowe zmiany fazy (np. o 0° i 180° w najprostszym wariancie), podczas gdy amplituda i częstotliwość nośnej pozostają w przybliżeniu stałe. Na rysunku typowo widać więc przebieg o podobnej "gęstości" oscylacji (częstotliwości), ale z nagłymi zmianami położenia fazowego.

Odpowiedź "PSK (ang. Phase Shift Keying)" jest poprawna, gdy rysunek przedstawia właśnie te przeskoki fazy. To cecha odróżniająca PSK od kluczowania częstotliwości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "FSK (ang. Frequency Shift Keying)" opisuje modulację, w której przełączane są częstotliwości (np. dwie różne wartości dla bitów 0/1). Na wykresie czasu zwykle widać odcinki o wyraźnie różnej liczbie okresów na tę samą długość czasu.
  • "MSK (ang. Minimum Shift Keying)" to szczególny przypadek FSK o minimalnym odstępie częstotliwości zapewniającym ortogonalność symboli. Nadal jest to kluczowanie częstotliwości, więc oczekuje się rozpoznawalnej zmiany częstotliwości (choć "łagodniejszej" i z ciągłością fazy).
  • "QPSK (ang. Quadrature Phase Shift Keying)" jest odmianą PSK, ale z czterema stanami fazy (zwykle 2 bity na symbol). Jeśli rysunek pokazuje tylko dwa stany fazy (typowe dla BPSK), wybór QPSK byłby błędem wynikającym z utożsamienia "PSK" z "QPSK". W konstelacji QPSK widać cztery punkty, a w przebiegu mogą pojawiać się skoki między czterema wartościami fazy.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zdecyduj, czy na rysunku zmienia się częstotliwość (FSK/MSK), czy faza (PSK/QPSK). Dopiero potem rozstrzygaj liczbę stanów (PSK vs QPSK).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PSK (kluczowanie fazy) to modulacja cyfrowa, w której informacja jest kodowana przez dyskretne zmiany fazy sygnału nośnego. W idealnym ujęciu amplituda i częstotliwość nośnej pozostają stałe, a zmienia się jedynie faza zgodnie z przesyłanymi symbolami.
W PSK najczęściej widać przebieg o podobnej częstotliwości "oscylacji" przez cały czas, ale z nagłymi przeskokami fazy w chwilach zmiany symbolu. Charakterystyczne jest "odwrócenie" lub przesunięcie przebiegu bez wyraźnej zmiany liczby okresów na jednostkę czasu.
W PSK przełączany jest kąt fazowy nośnej (np. 0°/180°), a w FSK przełączana jest częstotliwość (np. f1/f2). Na wykresie czasu FSK daje odcinki o różnej "gęstości" okresów, natomiast PSK daje skoki fazy przy podobnej częstotliwości.
QPSK jest odmianą PSK, ale wyróżnia się tym, że ma cztery stany fazy (zwykle przenosi 2 bity na symbol). Gdy rysunek pokazuje tylko dwa stany fazy, poprawne jest ogólne PSK (często BPSK), a nie QPSK.
MSK (Minimum Shift Keying) to szczególny przypadek FSK, w którym odstęp częstotliwości jest minimalny przy zachowaniu ortogonalności. Uczniowie mylą MSK z PSK, bo w MSK faza jest ciągła i przebieg wygląda "gładko", ale informacja nadal jest związana ze zmianą częstotliwości.
W idealnej konstelacji QPSK (I/Q) pojawiają się cztery punkty rozmieszczone co 90° na okręgu (stała amplituda). Jeśli widzisz cztery stany fazy, to wskazuje na QPSK; dwa punkty (przeciwległe) są typowe dla prostego PSK (BPSK).
W modelu idealnym PSK utrzymuje stałą amplitudę, a zmienia się faza. W praktyce amplituda może się nieznacznie zmieniać przez ograniczenia toru, filtrację i zakłócenia, ale cechą rozpoznawczą pozostają dyskretne skoki fazy, a nie przełączanie poziomów amplitudy.
PSK i jego odmiany (np. QPSK) są powszechne w transmisji cyfrowej, zwłaszcza tam, gdzie liczy się efektywność widmowa i odporność na zakłócenia. Spotyka się je w wielu systemach radiowych i w technikach wymagających synchronizacji fazy w odbiorniku.
Najczęstsze pomyłki to: uznanie każdej zmiany "kształtu" za zmianę częstotliwości (FSK), wybór QPSK bez policzenia liczby stanów fazy oraz skupienie się na amplitudzie zamiast na fazie. Pomaga zasada: najpierw ustal, czy zmienia się faza czy częstotliwość.
Najpierw określ, co na rysunku jest przełączane: faza (PSK/QPSK) czy częstotliwość (FSK/MSK). Potem sprawdź liczbę stanów (2 vs 4) i charakter zmian (skokowe vs "częstotliwościowe" odcinki). To minimalizuje zgadywanie po skrótach.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "PSK to kluczowanie fazy: informacja jest przenoszona przez skokowe zmiany fazy sygnału nośnego przy zasadniczo stałej amplitudzie i częstotliwości."

Źródła:

  • John G. Proakis, Masoud Salehi, "Digital Communications", rozdziały dotyczące PSK/FSK (kluczowanie fazy i częstotliwości), McGraw-Hill (wydania akademickie)
  • Bernard Sklar, "Digital Communications: Fundamentals and Applications", sekcje o PSK, QPSK oraz FSK/MSK, Prentice Hall (wydania akademickie)
  • Theodore S. Rappaport, "Wireless Communications: Principles and Practice", części dotyczące modulacji cyfrowych i konstelacji, Prentice Hall (wydania akademickie)

Materiały:

  • Podręczniki do transmisji cyfrowej i modulacji (rozdziały o PSK/FSK/QPSK/MSK)
  • Notatki/opracowania z podstaw telekomunikacji: modulacje cyfrowe i ich cechy
  • Zadania treningowe z rozpoznawania modulacji na podstawie przebiegów i konstelacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego