KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 11.
Który rodzaj połączenia przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek połączenia kołkowego, które jest stosowane w mechatronice, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie kołkowe służy głównie do ustalania (pozycjonowania) wzajemnego położenia elementów, a na rysunku rozpoznaje się je po obecności kołka w otworach współpracujących części. Klinowe przenosi moment klinem, wciskowe wynika z pasowania, a sworzniowe opiera się na sworzniu jako osi przegubu.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź to "kołkowe", ponieważ połączenie kołkowe rozpoznaje się na rysunku technicznym jako zastosowanie kołka (najczęściej walcowego lub stożkowego) umieszczonego w dopasowanych otworach dwóch (lub więcej) elementów. Jego typową funkcją jest ustalenie wzajemnego położenia części podczas montażu oraz powtarzalne pozycjonowanie przy demontażu i ponownym złożeniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "klinowe" – połączenie klinowe jest charakterystyczne dla zespołów wał–piasta i wykorzystuje klin osadzony w rowkach. Na rysunku szuka się elementu o kształcie klina oraz rowków w wale i piaście; jego zadaniem jest głównie przenoszenie momentu.
  • "wciskowe" – połączenie wciskowe (na pasowanie z ujemnym luzem) zwykle nie ma dodatkowego łącznika typu kołek/klin, a "cechą" jest sposób osadzenia wynikający z tolerancji i montażu na wcisk. Sam wygląd przekroju często nie pokazuje osobnego elementu łączącego, tylko współpracujące powierzchnie.
  • "sworzniowe" – połączenie sworzniowe kojarzy się z przegubem, gdzie sworzeń pełni rolę osi obrotu elementów (np. widełki–ucho). Na rysunku typowe są elementy przegubowe i możliwość ruchu, a sworzeń bywa zabezpieczony zawleczką/nakrętką.

W praktyce mechatronika rozróżnienie tych połączeń jest ważne przy serwisie: inne narzędzia i procedury stosuje się do wybicia kołka, inne do demontażu klina, a jeszcze inne do rozłączenia pasowania wciskowego. Na egzaminie warto najpierw określić funkcję połączenia (ustalenie, przeniesienie momentu, przegub, pasowanie), a dopiero potem dopasować nazwę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie kołkowe to sposób łączenia elementów z użyciem kołka osadzonego w dopasowanych otworach. Najczęściej służy do ustalania położenia części względem siebie i zapewnienia powtarzalnego montażu, a nie do przenoszenia dużych momentów obrotowych.
Szukaj osobnego elementu łączącego w postaci kołka (zwykle walcowego/stożkowego) przechodzącego przez otwory dwóch części. Charakterystyczne jest, że kołek "pozycjonuje" elementy, a nie tworzy przegubu ani nie wygląda jak klin w rowku wału.
Bo ułatwia szybkie i powtarzalne ustawienie elementów (np. korpusu i pokrywy) bez żmudnego trasowania. W serwisie pozwala złożyć urządzenie w tej samej geometrii po naprawie, co jest ważne dla czujników, prowadnic i osiowania podzespołów.
Kołkowe zwykle ustala położenie elementów i nie zakłada ruchu względnego. Sworzniowe tworzy przegub – sworzeń jest osią, wokół której elementy mogą się obracać. Na rysunku sworzeń częściej występuje w widełkach/uszach i ma zabezpieczenia.
Kołek łączy elementy głównie do ustalenia ich wzajemnego położenia. Klinowe (typowo wał–piasta) wykorzystuje klin i rowki, aby przenosić moment obrotowy. Jeśli na rysunku widać klin w rowku, to zwykle nie jest to połączenie kołkowe.
Najczęściej nie. Połączenie wciskowe wynika z pasowania (interferencji) i montażu na wcisk lub z użyciem temperatury/siły. Na rysunku często widać po prostu współpracujące powierzchnie bez dodatkowego elementu typu kołek, klin czy sworzeń.
Gdy priorytetem jest dokładne pozycjonowanie i powtarzalność złożenia, a śruba ma jedynie dociskać. Kołek może przejąć funkcję ustalającą, a śruby zapewniają siłę docisku. To częste rozwiązanie w obudowach, pokrywach i płytach montażowych.
Najczęściej myli się kołek ze sworzniem (bo oba są walcowe) oraz kołek z elementem ustalającym w przekroju, bez analizy funkcji. Pomaga pytanie kontrolne: czy połączenie ma umożliwiać ruch (sworzeń), przenosić moment (klin), czy ustalać położenie (kołek)?
Bo sama geometria bywa podobna, a o poprawnej nazwie decyduje rola w zespole. Analiza funkcji ogranicza zgadywanie: ustalanie → kołek, przegub → sworzeń, przeniesienie momentu w wał–piasta → klin, brak łącznika i pasowanie → wcisk.
Ćwicz rozpoznawanie elementów znormalizowanych na przekrojach: kołki, kliny, sworznie oraz typowe złącza wał–piasta. Dobrą metodą jest wykonanie krótkiej "mapy cech" (funkcja, kształt, miejsce występowania) i rozwiązywanie zadań z rysunkami z poprzednich arkuszy.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Połączenie kołkowe służy głównie do ustalania (pozycjonowania) wzajemnego położenia elementów, a na rysunku rozpoznaje się je po obecności kołka w otworach współpracujących części."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw konstrukcji maszyn (dział: połączenia wał–piasta oraz połączenia ustalające)
  • Materiały do rysunku technicznego maszynowego: przekroje, oznaczenia elementów znormalizowanych
  • Instrukcje serwisowe/DTR urządzeń (sekcje: demontaż i montaż zespołów mechanicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego