KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 5.
Który rodzaj tamy wentylacyjnej przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia drewnianą tamę wentylacyjną, typową dla górnictwa podziemnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tama oddzielająca służy do rozdzielania prądów powietrza i kierowania ich właściwymi drogami wentylacyjnymi. Określenie deskowa dotyczy sposobu wykonania (z desek), a nie funkcji regulacyjnej. Dlatego właściwe rozpoznanie to "Oddzielającą deskową", a nie warianty regulacyjne lub izolacyjne ani konstrukcja klocowa.

Pełne wyjaśnienie:

W wentylacji podziemnych wyrobisk stosuje się różne tamy wentylacyjne, które można klasyfikować co najmniej według dwóch niezależnych kryteriów:

  • wg funkcji: oddzielające, regulacyjne, izolacyjne,
  • wg konstrukcji: m.in. deskowe oraz klocowe.

Odpowiedź "Oddzielającą deskową" jest poprawna, ponieważ łączy właściwą funkcję (oddzielanie prądów powietrza) z właściwą konstrukcją (wykonanie w formie deskowania). Tama oddzielająca ma za zadanie rozdzielić strumienie powietrza tak, aby powietrze świeże i zużyte nie mieszało się oraz aby przepływ był poprowadzony zaplanowaną drogą wyrobisk.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "Regulacyjną deskową." – tama regulacyjna kojarzy się z celowym dławieniem lub dostrajaniem rozpływu powietrza. Sam fakt konstrukcji deskowej nie przesądza o funkcji regulacyjnej; o regulacji świadczą typowe rozwiązania umożliwiające zmianę oporów/przepływu (np. elementy pozwalające na kontrolowane "przymknięcie").
  • "Regulacyjną klocową." – dodatkowo wprowadza inną konstrukcję (klocową). Jeśli na ilustracji rozpoznaje się deskowanie, to "klocowa" nie pasuje do widocznego sposobu wykonania, niezależnie od funkcji.
  • "Izolacyjną klocową." – tama izolacyjna służy do odizolowania wyrobiska (np. wyłączanego z ruchu lub niebezpiecznego) od reszty sieci wentylacyjnej. To inny cel niż rozdział prądów, a ponadto wskazuje konstrukcję klocową, która nie odpowiada wariantowi deskowemu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdziel w myśleniu dwa człony nazwy: pierwszy mówi o zadaniu tamy (oddziela/reguluje/izoluje), a drugi o budowie (deskowa/klocowa). Najczęstszy błąd to wybranie odpowiedzi pasującej tylko do jednego członu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tama wentylacyjna to zabudowa w wyrobisku, która zmienia warunki przepływu powietrza: rozdziela prądy, kieruje je inną drogą, ogranicza przepływ albo izoluje fragment wyrobisk. Jest elementem organizacji przewietrzania rejonu robót.
Tama oddzielająca ma przede wszystkim rozdzielić strumienie powietrza i zapobiec mieszaniu prądów. Tama regulacyjna jest kojarzona z celowym "dławieniem" lub dostrajaniem rozpływu (zmianą oporów). Na ilustracji szukaj cech wskazujących na regulację, nie tylko samej przegrody.
Pierwsze określenie mówi o funkcji (oddzielająca/regulacyjna/izolacyjna), a drugie o konstrukcji (np. deskowa/klocowa). Na egzaminie trzeba dopasować oba człony: funkcję do roli w wentylacji i konstrukcję do tego, jak tama jest wykonana.
Tamy oddzielające stosuje się do rozdzielania prądów powietrza w rejonie wyrobisk, aby powietrze świeże było doprowadzone do miejsca pracy, a zużyte odprowadzane inną drogą. Pomagają też utrzymać zaplanowany kierunek przepływu w sieci wentylacyjnej.
Tamę izolacyjną stosuje się, gdy trzeba odciąć fragment wyrobisk od reszty sieci, np. przy wyłączaniu z ruchu, ograniczaniu dopływu powietrza do nieużytkowanego rejonu lub w sytuacjach wymagających odseparowania. Jej cel jest inny niż rozdział prądów.
Najczęstszy błąd to skupienie się na funkcji (oddzielająca/regulacyjna/izolacyjna) i pominięcie konstrukcji. Drugi błąd to heurystyka "masywne = klocowe" bez sprawdzenia, czy na rysunku widać deskowanie lub układ elementów typowy dla tam klocowych.
Nie. "Deskowa" opisuje sposób wykonania, a nie funkcję. Tama regulacyjna powinna być rozpoznawana po tym, że służy do regulowania rozpływu powietrza (zmiany oporów), a nie tylko po materiale. Dlatego na ilustracji oceniaj i budowę, i rolę w przewietrzaniu.
Najlepiej pracować na zestawach zdjęć i schematów: osobno utrwalaj funkcje (oddzielająca/regulacyjna/izolacyjna), a osobno konstrukcje (deskowa/klocowa). Potem łącz je w pary. Pomaga robienie fiszek z cechami rozpoznawczymi i krótką definicją zastosowania.
Tamy działają w układzie z wyrobiskami (chodniki, przekopy), drzwiami i przepustami wentylacyjnymi, lutniami oraz urządzeniami wymuszającymi przepływ. W praktyce są jednym z narzędzi do kształtowania rozpływu powietrza i zapewnienia właściwego przewietrzania przodków.
Bo w pracy technika górnictwa podziemnego trzeba szybko rozpoznawać zabudowy w wyrobiskach i rozumieć ich funkcję w przewietrzaniu. Ilustracja sprawdza praktyczną umiejętność identyfikacji, a nie tylko definicje. To typowe zadanie łączące teorię z praktyką.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Tama oddzielająca służy do rozdzielania prądów powietrza i kierowania ich właściwymi drogami wentylacyjnymi."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wentylacji kopalń (dział: urządzenia i zabudowy wentylacyjne)
  • Materiały dydaktyczne szkół górniczych: schematy i zdjęcia typów tam wentylacyjnych
  • Instrukcje zakładowe dotyczące organizacji wentylacji i zabudów wentylacyjnych (jeśli udostępnione uczniom)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego