KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 14.
Który rysunek nie przedstawia narzędzia stosowanego do klinowania bloków skalnych?
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia, które mogą być używane w kontekście górnictwa odkrywkowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Klinowanie bloków skalnych wykonuje się typowo narzędziami przeznaczonymi do wprowadzania i dobijania klinów (np. kliny, młoty, przecinaki). Łom służy przede wszystkim do podważania i przesuwania elementów, a nie do właściwego klinowania, dlatego rysunek z łomem nie pasuje.

Pełne wyjaśnienie:

Klinowanie bloków skalnych to technika polegająca na wytworzeniu i kontrolowanym powiększaniu szczeliny w skale lub w bloku poprzez wprowadzenie klina (lub zestawu klinów) i wywołanie naprężeń rozłupujących. W praktyce wymaga to narzędzi, które:

  • pozwalają wprowadzić klin w nacięcie/szczelinę,
  • umożliwiają dobijanie (przenoszenie energii uderzenia na klin),
  • czasem wspierają nacinanie lub przygotowanie miejsca pod klin (np. przecinaki).

Dlatego z klinowaniem najczęściej kojarzy się zestaw typu: klin + młot (ewentualnie dodatkowe narzędzia do przygotowania szczeliny). Narzędzia stricte klinujące mają funkcję "rozpierającą" (klin) albo "uderzeniową" (młot), co bezpośrednio realizuje mechanizm rozłupywania.

Odpowiedź "łom" jest poprawna, ponieważ łom jest przede wszystkim dźwignią do podważania: używa się go do unoszenia, przemieszczania, odrywania elementów, ewentualnie do luzowania, ale nie jest to narzędzie typowo przeznaczone do procesu klinowania rozumianego jako rozszczepianie bloków klinami. W zadaniu opartym o rysunki oznacza to, że rysunek przedstawiający łom nie odpowiada narzędziu stosowanemu do klinowania.

Pozostałe, błędne odpowiedzi w takim zestawie zwykle przedstawiają narzędzia, które są logicznie związane z klinowaniem: klin (element roboczy wprowadzany w szczelinę), młot (do dobijania), ewentualnie przecinak lub podobne narzędzie (do przygotowania bruzdy/szczeliny). Mogą wyglądać podobnie na schematach, dlatego warto zwracać uwagę na charakterystyczne cechy: kształt klina (zwężający się), masywną główkę młota oraz płaską krawędź roboczą przecinaka.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli wahasz się między dwiema opcjami, zadaj sobie pytanie, czy narzędzie tworzy/poszerza szczelinę przez rozpieranie i uderzanie (klinowanie), czy raczej działa jako dźwignia do podważania (łom). To rozróżnienie zwykle rozstrzyga wybór.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Klinowanie to metoda rozszczepiania lub odspajania bloku skalnego przez wprowadzenie klina w szczelinę i wywołanie naprężeń rozłupujących. W praktyce oznacza to pracę zestawem narzędzi: klin(y) oraz narzędzie do dobijania (np. młot), czasem także narzędzie do przygotowania nacięcia.
Najczęściej używa się klina (elementu rozpierającego) oraz młota do jego dobijania. W zależności od technologii mogą dochodzić narzędzia do przygotowania szczeliny, np. przecinak. Kluczowe jest to, że narzędzia te bezpośrednio realizują mechanizm rozpierania i rozłupywania.
Łom działa jak dźwignia: służy głównie do podważania, unoszenia i przesuwania elementów. Klinowanie polega natomiast na wprowadzaniu klina i dobijaniu go, aby wytworzyć/poszerzyć szczelinę rozłupującą. Łom może pomóc w luzowaniu, ale nie zastępuje narzędzi klinujących.
Klin ma charakterystyczny kształt zwężającego się elementu roboczego (przekrój przypomina trójkąt lub "ostrze"), zaprojektowanego do rozpierania szczeliny. Na rysunku zwykle widać wyraźnie część roboczą o narastającej grubości oraz część, w którą uderza się młotem.
Młot ma masywną głowicę osadzoną na trzonku; na rysunku wyróżnia się dużą "bryłą" części uderzeniowej. W kontekście klinowania młot pełni rolę źródła energii do dobijania klina. Nie jest narzędziem rozpierającym, lecz uderzeniowym.
Tak, przecinak bywa używany pomocniczo do przygotowania nacięcia lub szczeliny, w którą następnie wprowadza się klin. W takim ujęciu wspiera proces klinowania, ale nie zastępuje klina. Na egzaminie warto rozpoznawać, że przecinak ma płaską krawędź roboczą do dłutowania.
Typowe pomyłki to utożsamianie "podważania" z "klinowaniem" oraz wybór narzędzia na podstawie ogólnego skojarzenia, a nie funkcji. Częsty jest też błąd podobieństwa kształtu: narzędzia dźwigniowe i kliny mogą wyglądać "podłużnie", ale działają inaczej.
Klinowanie stosuje się, gdy trzeba kontrolowanie rozłupać blok lub odspoić fragment skały, np. przy pracach pomocniczych, porządkowych lub przy ręcznym rozdzielaniu większych brył. Wybór metody zależy od litologii, spękań oraz wymagań bezpieczeństwa i organizacji robót.
Najlepiej uczyć się "po cechach": klin = element zwężający się do rozpierania, młot = głowica na trzonku, przecinak = płaska krawędź do dłutowania, łom = pręt/dźwignia do podważania. Pomaga też oglądanie rzeczywistych narzędzi na zajęciach praktycznych i porównywanie z rysunkami.
Zwykle nie, bo rysunki narzędzi mogą być uproszczone i kilka opcji może wyglądać podobnie. Rozstrzyga znajomość zastosowania: narzędzia klinujące służą do rozpierania i dobijania, a narzędzia dźwigniowe (jak łom) do podważania. Warto analizować funkcję, nie tylko kształt.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że klinowanie bloków skalnych wykonuje się typowo narzędziami przeznaczonymi do wprowadzania i dobijania klinów (np. kliny, młoty, przecinaki).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z zakresu urabiania i odspajania skał w górnictwie odkrywkowym
  • Instrukcje stanowiskowe i BHP dotyczące robót z użyciem narzędzi ręcznych (klin, młot, przecinak)
  • Katalogi producentów narzędzi górniczych i kamieniarskich (porównanie wyglądu i zastosowań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego