Zawór bezpieczeństwa w instalacjach sprężonego powietrza jest elementem zabezpieczającym przed nadmiernym wzrostem ciśnienia. Jego zadaniem nie jest regulacja ciśnienia roboczego "na wyjściu" (jak w reduktorze), tylko awaryjne odciążenie układu, gdy ciśnienie przekroczy nastawioną wartość. W praktyce zawór taki montuje się m.in. na zbiornikach sprężonego powietrza oraz w punktach, gdzie istnieje ryzyko przekroczenia dopuszczalnego ciśnienia.
Typowy zawór bezpieczeństwa (upustowy) działa samoczynnie: siła od ciśnienia medium przeciwdziała sile sprężyny/układu nastawy. Gdy ciśnienie rośnie ponad nastawę, zawór się otwiera i wypuszcza powietrze do atmosfery, a po spadku ciśnienia zamyka się. Dlatego na rysunku często rozpoznaje się go po:
- korpusie z króćcem wlotowym (od strony instalacji),
- części nastawczej (np. śruba/pokrętło osłaniające sprężynę),
- wyraźnym wylocie upustu (otwór/króciec odprowadzający medium),
- braku typowego "toru przepływu" i manometru charakterystycznych dla zespołów przygotowania powietrza.
Pozostałe rysunki w tego typu zadaniach zwykle przedstawiają elementy mylone z zaworem bezpieczeństwa:
- Reduktor ciśnienia – służy do utrzymania stałego, obniżonego ciśnienia za reduktorem; ma element regulacyjny, ale nie jest to zawór awaryjnego upustu instalacji.
- Zawór zwrotny – przepuszcza powietrze tylko w jednym kierunku, chroniąc przed cofaniem się medium; nie realizuje funkcji zabezpieczenia przed nadciśnieniem.
- Zawór odcinający – umożliwia ręczne zamknięcie/otwarcie przepływu; brak w nim mechanizmu samoczynnego otwierania przy przekroczeniu ciśnienia.
Wybór poprawnego rysunku powinien wynikać z rozpoznania funkcji i cech konstrukcyjnych zaworu bezpieczeństwa: to element, który "otwiera się sam", gdy ciśnienie jest zbyt wysokie, a nie element do sterowania przepływem w normalnej pracy.
