KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 36.
Który schemat krzyżowania towarowego świń pozwala na uzyskanie najwyższej mięsności tuczników?
Ilustracja przedstawia schematy krzyżowania towarowego świń, które są częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najwyższą mięsność tuczników uzyskuje się zwykle w krzyżowaniu towarowym, gdy komponent ojcowski ma wyraźnie mięsny kierunek użytkowania, a komponent mateczny zapewnia dobre cechy rozrodcze.
W praktyce wybiera się więc schemat, w którym knur wnosi cechy tuszy (mięsność), a locha – plenność i odchów.

Pełne wyjaśnienie:

Krzyżowanie towarowe świń stosuje się po to, aby uzyskać potomstwo przeznaczone do tuczu o możliwie najlepszych parametrach produkcyjnych, w tym o wysokiej mięsności. Kluczowa jest tu zasada doboru komponentów: inne rasy/linie wybiera się na stronę mateczną (plenna, dobra mleczność, odchów), a inne na stronę ojcowską (szybkie przyrosty, lepsze umięśnienie i korzystniejszy skład tuszy).

Dlaczego schemat z silnym komponentem mięsnym daje najwyższą mięsność?
Mięsność jest cechą w znacznym stopniu związaną z genotypem i kierunkiem użytkowania rasy. Jeśli w schemacie krzyżowania po stronie ojcowskiej znajduje się rasa/linia o profilu mięsnym, potomstwo częściej osiąga wyższy udział mięsa w tuszy. Jednocześnie wykorzystuje się heterozję (wybujałość mieszańców), która może poprawiać tempo wzrostu, żywotność i wyrównanie miotu, co pośrednio ułatwia uzyskanie dobrych wyników tuczu.

Dlaczego pozostałe schematy mogą być gorsze?

  • Schematy oparte głównie na rasach wszechstronnych lub typowo matecznych mogą poprawiać rozród i odchów, ale nie maksymalizują cech rzeźnych, więc mięsność tuczników bywa niższa.
  • Krzyżowania, w których komponent ojcowski nie jest typowo mięsny, zwykle nie dają tak dobrego umięśnienia nawet wtedy, gdy inne parametry (np. zdrowotność, przystosowanie) są korzystne.
  • Nie każde krzyżowanie wielorasowe automatycznie oznacza "najwyższą mięsność" — liczy się konkretna rola każdej rasy w schemacie oraz cel produkcyjny (tuszowy vs. np. adaptacyjny).

Na egzaminie warto zapamiętać praktyczną regułę: mięsność "buduje" głównie strona ojcowska, a wydajność rozrodu i odchów – strona mateczna. Wybierając odpowiedź, należy więc szukać schematu, w którym knur jest z komponentu mięsnego, a locha zapewnia dobre cechy macierzyńskie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Krzyżowanie towarowe to kojarzenie ras/ linii w celu uzyskania potomstwa przeznaczonego do produkcji (najczęściej do tuczu), a nie do dalszej hodowli. Wykorzystuje się je, by łączyć zalety komponentów i uzyskać efekt heterozji, np. lepsze przyrosty i cechy tuszy.
Komponent ojcowski (knur) dobiera się zwykle pod kątem cech tucznych i rzeźnych: umięśnienia, mięsności, przyrostów i wykorzystania paszy. Dlatego schemat z "mięsnym" knurem częściej daje tuczników o lepszej tuszy niż schemat bez wyraźnego komponentu mięsnego.
Komponent mateczny (locha) ma zapewniać dobre cechy rozrodcze i macierzyńskie: liczny miot, przeżywalność prosiąt, mleczność i spokojny temperament. To wpływa na liczbę odchowanych prosiąt i wyrównanie stada, ale nie zawsze maksymalizuje mięsność tuszy.
Heterozja (wybujałość mieszańców) polega na tym, że potomstwo mieszańcowe bywa lepsze od średniej rodziców w niektórych cechach, np. zdrowotności, tempie wzrostu czy żywotności. W produkcji towarowej pomaga to uzyskać bardziej wyrównane i efektywne tuczniki.
F1 to pierwsze pokolenie mieszańców uzyskane z krzyżowania dwóch ras lub linii. W praktyce F1 bywa wykorzystywane jako materiał na loszki (komponent mateczny) albo bezpośrednio do tuczu – zależnie od przyjętego schematu i celu (mięsność, rozród, zdrowotność).
Nie zawsze. Trójrasowość może zwiększać wykorzystanie heterozji i poprawiać wyniki produkcyjne, ale o mięsności w dużej mierze decyduje to, czy w schemacie użyto odpowiedniego komponentu mięsnego (zwłaszcza po stronie ojcowskiej). Bez niego wynik może być przeciętny.
W zadaniach egzaminacyjnych rasy mateczne są kojarzone z rozrodem (plenne lochy, dobra mleczność i odchów), a rasy mięsne z cechami tuszy (umięśnienie, mięsność, przyrosty). Najbezpieczniej jest łączyć: locha = cechy macierzyńskie, knur = cechy rzeźne.
Najczęstsze pomyłki to: wybór schematu "bo brzmi znajomo" zamiast analizy roli ras, mylenie celu (tucz vs remont stada) oraz założenie, że więcej ras zawsze oznacza lepszą mięsność. Warto sprawdzić, czy strona ojcowska jest rzeczywiście mięsna.
Najczęściej wtedy, gdy celem jest sprzedaż wyrównanych tuczników o dobrej wydajności i jakości tuszy oraz gdy gospodarstwo chce poprawić wyniki bez prowadzenia selekcji w czystej rasie. Krzyżowanie towarowe pomaga też stabilizować produkcję przy zmiennych warunkach.
W uzasadnieniu wskaż, że najwyższą mięsność zapewnia schemat z wyraźnym komponentem mięsnym, zwłaszcza po stronie ojcowskiej. Dodaj, że krzyżowanie towarowe wykorzystuje heterozję, a komponent mateczny odpowiada głównie za rozród i odchów, nie za maksymalną mięsność.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hodowli trzody chlewnej (krzyżowanie, rasy, organizacja produkcji)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ROL.10 dotyczące organizacji produkcji zwierzęcej
  • Notatki z zajęć o rasach świń w Polsce i ich kierunkach użytkowania (mateczne vs mięsne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego