KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2018 (test 2)

PYTANIE NR 15.
Który schemat montażowy łącznika odpowiada symbolowi graficznemu przedstawionemu na rysunku?
Rysunek przedstawia u góry symbol graficzny stosowany w schematach instalacji elektrycznych, a u dołu cztery warianty
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol na rysunku odpowiada łącznikowi schodowemu (przełącznikowi).
Łącznik schodowy ma trzy zaciski i zestyk przełączny: jeden zacisk wspólny jest łączony naprzemiennie z jednym z dwóch pozostałych. Dlatego pasuje schemat z trzema wyprowadzeniami i przełączaniem między dwoma torami.

Pełne wyjaśnienie:

W schematach instalacji elektrycznych typ łącznika rozpoznaje się po symbolu graficznym oraz po tym, jaką funkcję realizuje jego styk. Symbol z okręgiem i dwoma ramionami skierowanymi w przeciwne strony oznacza łącznik schodowy, czyli przełącznik.

Łącznik schodowy działa jak przełącznik typu SPDT: ma jeden zacisk wspólny oraz dwa zaciski przełączne. W jednej pozycji łączy zacisk wspólny z pierwszym zaciskiem przełącznym, a w drugiej pozycji – z drugim. Taka funkcja wymaga więc schematu z trzema wyprowadzeniami i zestykiem przełącznym.

Odpowiedź "Układ z trzema wyprowadzeniami i zestykiem przełącznym, który łączy zacisk wspólny z jednym z dwóch zacisków przełącznych" jest poprawna, ponieważ dokładnie opisuje tę zasadę działania: jedno wejście (wspólne) jest przełączane pomiędzy dwoma wyjściami.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne łączniki:

  • "Układ z dwoma wyprowadzeniami i pojedynczym zestykiem zwiernym" dotyczy łącznika jednobiegunowego. Ma tylko dwa zaciski i nie potrafi przełączać toru między dwoma wyjściami.
  • "Układ z czterema wyprowadzeniami i dwoma zestykami zwiernymi połączonymi mechanicznie" odpowiada rozwiązaniu z dwoma torami załączanymi jednocześnie (typowo łącznik o innej funkcji niż schodowy), a nie przełącznikowi jednego toru.
  • "Układ z czterema wyprowadzeniami realizujący funkcję krzyżowania połączeń" opisuje łącznik krzyżowy, używany między dwoma łącznikami schodowymi przy sterowaniu z trzech lub większej liczby miejsc.

W praktyce elektryk rozpoznaje łącznik schodowy po tym, że ma trzy zaciski (często oznaczone jako wspólny oraz dwa przełączne). Poprawne skojarzenie symbolu z typem styku i liczbą zacisków minimalizuje typowe błędy podłączenia i przyspiesza montaż instalacji oświetleniowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łącznik schodowy (przełącznik) służy do sterowania jednym obwodem oświetlenia z dwóch miejsc, np. na końcach korytarza lub na klatce schodowej. Działa jak przełącznik: zacisk wspólny łączy się naprzemiennie z jednym z dwóch zacisków przełącznych.
Rozpoznasz go po symbolu przełącznika: graficznie wskazuje on przełączanie toru, a nie zwykłe załącz/wyłącz. W praktyce odpowiada to elementowi z trzema zaciskami (wspólny + dwa przełączne), co odróżnia go od łącznika jednobiegunowego.
Bo realizuje funkcję przełączania: jeden zacisk jest wspólny, a dwa pozostałe są przełączne. W jednej pozycji wspólny łączy się z pierwszym, a w drugiej z drugim. Dzięki temu dwa łączniki schodowe mogą sterować lampą z dwóch różnych miejsc.
Łącznik jednobiegunowy ma zwykle dwa zaciski i tylko włącza/wyłącza obwód (zestyk zwierny). Łącznik schodowy ma trzy zaciski i zestyk przełączny, czyli nie tylko rozłącza, ale przełącza połączenie między dwoma torami.
Zestyk przełączny to taki, w którym jeden styk (wspólny) jest łączony z jednym z dwóch pozostałych styków. Nie działa jak proste "ON/OFF", tylko wybiera jeden z dwóch kierunków połączenia. To właśnie ta cecha jest kluczowa dla łącznika schodowego.
Łącznik krzyżowy stosuje się, gdy chcesz sterować oświetleniem z trzech lub więcej miejsc. Montuje się go pomiędzy dwoma łącznikami schodowymi. Ma zwykle cztery zaciski i realizuje funkcję "krzyżowania" połączeń między przewodami.
Najczęściej myli się zacisk wspólny z przełącznymi, przez co układ nie działa poprawnie w każdej pozycji. Drugi błąd to stosowanie niewłaściwego typu łącznika (np. jednobiegunowego zamiast schodowego) albo krzyżowego w złym miejscu w obwodzie sterowania.
Sprawdź dwa elementy: liczbę wyprowadzeń i typ styku. Łącznik schodowy musi mieć trzy wyprowadzenia oraz zestyk przełączny, w którym jedno wyprowadzenie (wspólne) łączy się na zmianę z jednym z dwóch pozostałych. Dwa zaciski oznaczają łącznik jednobiegunowy.
Tak, ponieważ na egzaminie często sprawdza się umiejętność czytania schematów i dobierania osprzętu. PN-EN 60617 porządkuje symbole graficzne, więc znajomość typowych oznaczeń łączników (jednobiegunowy, schodowy, krzyżowy) pomaga szybko rozwiązywać zadania.
Ucz się parami: symbol ↔ funkcja ↔ liczba zacisków. Dobrze działa też ćwiczenie na przykładach: dla łącznika jednobiegunowego zapamiętaj 2 zaciski, dla schodowego 3, dla krzyżowego 4. Rozwiązuj zadania z rysunkami i porównuj schematy montażowe.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Symbol na rysunku odpowiada łącznikowi schodowemu (przełącznikowi).Łącznik schodowy ma trzy zaciski i zestyk przełączny: jeden zacisk wspólny jest łączony naprzemiennie z jednym z dwóch pozostałych."

Źródła:

  • PN-EN 60617, "Symbole graficzne stosowane w schematach elektrycznych" (odniesienie ogólne do normy wskazanej w materiale kontekstowym)

Materiały:

  • Tablice i zestawienia symboli instalacyjnych zgodnych z PN-EN 60617
  • Instrukcje producentów osprzętu instalacyjnego (schematy zacisków łączników)
  • Zadania praktyczne z rozpoznawania symboli i rysowania schematów łączników

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego