KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 6.
Który silnik elektryczny charakteryzują następujące dane znamionowe: ∆/Y 230/400 V; 2/1,15 A; 0,37 kW; cosφ 0,71; 1350 min-1?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis ∆/Y 230/400 V wskazuje na trójfazowy silnik przystosowany do pracy w trójkącie przy 230 V i w gwieździe przy 400 V.
Prędkość 1350 min-1 jest mniejsza od 1500 min-1 (dla 4 biegunów/50 Hz), co wynika z poślizgu – typowego dla silnika asynchronicznego klatkowego.

Pełne wyjaśnienie:

Dane znamionowe podane w pytaniu odpowiadają typowej tabliczce znamionowej trójfazowego silnika asynchronicznego (indukcyjnego) klatkowego.

  • ∆/Y 230/400 V oznacza, że uzwojenia stojana są przystosowane do dwóch sposobów połączenia: w trójkącie (∆) przy napięciu międzyfazowym 230 V oraz w gwieździe (Y) przy 400 V. Taki zapis jest charakterystyczny dla wielu standardowych silników indukcyjnych zasilanych z sieci 3-fazowej.
  • Prędkość 1350 min-1 jest wyraźnie niższa od prędkości synchronicznej 1500 min-1 (dla silnika 4-biegunowego przy 50 Hz). Ta różnica wynika z poślizgu, czyli zjawiska typowego dla silników asynchronicznych. Silnik synchroniczny (przy pracy synchronicznej) utrzymuje prędkość równą prędkości synchronicznej, więc wartość 1350 min-1 byłaby dla niego nietypowa jako prędkość znamionowa.
  • cosφ 0,71 oraz prądy 2/1,15 A są typowymi parametrami podawanymi dla silników indukcyjnych w zależności od sposobu połączenia uzwojeń i napięcia zasilania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do zestawu danych?

  • Silnik skokowy o wirniku czynnym zwykle opisuje się m.in. przez kąt kroku, prąd fazy, rezystancję/indukcyjność uzwojeń, a nie przez tabliczkowy zapis ∆/Y 230/400 V i cosφ jak dla maszyn sieciowych.
  • Silnik szeregowy prądu stałego jest maszyną DC – nie stosuje się dla niego oznaczeń ∆/Y ani parametrów charakterystycznych dla zasilania trójfazowego AC.
  • Silnik synchroniczny prądu przemiennego (przy pracy synchronicznej) nie ma poślizgu, więc jego prędkość jest równa prędkości synchronicznej zależnej od częstotliwości i liczby biegunów; podana prędkość 1350 min-1 wskazuje raczej na maszynę asynchroniczną.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz na tabliczce ∆/Y 230/400 V oraz prędkość nieco mniejszą od 1500 lub 3000 min-1, to najczęściej jest to silnik indukcyjny klatkowy zasilany z sieci trójfazowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza możliwość dwóch połączeń uzwojeń stojana: trójkąt (∆) dla 230 V międzyfazowo oraz gwiazda (Y) dla 400 V międzyfazowo. To typowe dla trójfazowych silników indukcyjnych używanych w sieci 3×400 V.
Bo jest niższa od prędkości synchronicznej (np. 1500 min-1 dla 4 biegunów i 50 Hz). Różnica wynika z poślizgu, który występuje w silnikach asynchronicznych (indukcyjnych), a nie w pracy synchronicznej.
Najprościej po prędkości: synchroniczny (przy pracy synchronicznej) ma prędkość równą prędkości synchronicznej, a klatkowy zwykle ma prędkość nieco mniejszą (poślizg). Dodatkowo zapis ∆/Y 230/400 V jest bardzo typowy dla klatkowych 3-fazowych.
cosφ to współczynnik mocy w stanie znamionowym. Informuje, jaka część prądu jest związana z mocą czynną, a jaka z bierną. Pomaga w ocenie obciążenia sieci i doborze aparatury (zabezpieczeń, styczników) w układach mechatronicznych.
Silniki klatkowe często napędzają przenośniki, wentylatory, pompy, przekładnie i proste napędy maszyn. Są trwałe i proste w eksploatacji. W mechatronice spotkasz je także w układach z falownikiem do regulacji prędkości i momentu.
Nie. Taki zapis w kontekście ∆/Y dotyczy zwykle silnika trójfazowego. Wskazuje dopuszczalne napięcia zasilania w zależności od połączenia uzwojeń. Silniki jednofazowe są oznaczane inaczej i nie mają połączeń ∆/Y jak w silniku 3-fazowym.
Częsty błąd to traktowanie prędkości 1350 min-1 jako "bliskiej 1500", więc wybór silnika synchronicznego. Drugi błąd to ignorowanie zapisu ∆/Y 230/400 V, który jest silną wskazówką zasilania trójfazowego i typu indukcyjnego.
W praktyce tabliczka może podawać dwa prądy znamionowe dla dwóch konfiguracji zasilania: jeden dla połączenia ∆ przy 230 V oraz drugi dla połączenia Y przy 400 V. To pomaga dobrać zabezpieczenia i nastawy aparatury w szafie sterowniczej.
Gdy chcemy ograniczyć prąd rozruchowy: start w gwieździe (niższe napięcie na uzwojeniach), a po rozpędzeniu przełączenie w trójkąt. Ma to sens dla silników przystosowanych do ∆/Y i odpowiednio dobranych do sieci oraz obciążenia.
Przećwicz odczyt: napięcie ∆/Y, prądy, moc, cosφ i prędkość. Naucz się kojarzyć prędkości około 2850/1450/950 r/min z liczbą biegunów i poślizgiem. Pomagają też karty katalogowe silników indukcyjnych i zadania z doboru podłączeń.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • IEC 60034-1:2017, Rotating electrical machines – Part 1: Rating and performance
  • PN-EN 60034-1 (odpowiednik IEC 60034-1), Maszyny elektryczne wirujące – Część 1: Dane znamionowe i właściwości (wydanie zależne od PKN)
  • IEC 60034-12:2016, Rotating electrical machines – Part 12: Starting performance of single-speed three-phase cage induction motors

Materiały:

  • IEC 60034-1 (lub PN-EN 60034-1) – wymagania i dane znamionowe maszyn elektrycznych wirujących
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki/maszyn elektrycznych dla technika mechatronika (tabliczka znamionowa, silniki indukcyjne)
  • Karty katalogowe producentów silników indukcyjnych 0,37 kW (analiza typowych tabliczek znamionowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego