KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 37.
Który środek smarny należy okresowo uzupełniać w smarownicy sprężonego powietrza?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Smarownica sprężonego powietrza (lubrykator) dozuje do strumienia powietrza olej w postaci mgły olejowej, aby zmniejszyć tarcie i zużycie elementów pneumatycznych. Dlatego podczas obsługi okresowej uzupełnia się zbiornik olejem, a nie smarem stałym, pastą czy silikonem.

Pełne wyjaśnienie:

Smarownica sprężonego powietrza, często nazywana lubrykatorem, jest elementem zespołu przygotowania powietrza (typowo: filtr–reduktor–smarownica). Jej zadaniem jest wprowadzenie do sprężonego powietrza niewielkiej ilości środka smarnego, zwykle w formie mgły olejowej, aby smarować współpracujące elementy (np. zawory, siłowniki lub narzędzia pneumatyczne) i ograniczać tarcie.

Prawidłowa odpowiedź: olej. To właśnie olej jest medium, które może być zasysane i rozpylane w strumieniu powietrza oraz gromadzone w przezroczystym zbiorniku lubrykatora. Z tego powodu w ramach czynności eksploatacyjnych kontroluje się jego poziom i okresowo go uzupełnia.

  • Pasta – jest zbyt gęsta; nie jest przeznaczona do dozowania jako mgła w instalacji pneumatycznej i nie pracuje prawidłowo w typowym mechanizmie lubrykatora.
  • Towot (smar plastyczny) – stosuje się go głównie do łożysk i węzłów smarowania z kalamitkami; w lubrykatorze pneumatycznym nie będzie się rozpyliał i może blokować działanie elementu.
  • Silikon – bywa używany jako środek uszczelniający lub montażowy, ale nie jest standardowym środkiem do okresowego uzupełniania w smarownicy sprężonego powietrza.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pada "smarownica sprężonego powietrza"/"lubrykator", myśl o oleju do pneumatyki dozowanym w małej ilości, a nie o smarach stałych typowych dla łożysk czy przegubów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To element instalacji pneumatycznej, który dozuje środek smarny do strumienia sprężonego powietrza. Najczęściej jest częścią zespołu przygotowania powietrza FRL i wytwarza mgłę olejową, która ma zmniejszać tarcie oraz zużycie elementów ruchomych.
Uzupełnia się olej, ponieważ konstrukcja lubrykatora jest przystosowana do zasysania i rozpylania oleju w strumieniu powietrza. Smary stałe (np. towot) lub pasty są zbyt gęste i nie będą prawidłowo dozowane.
Lubrykator działa na zasadzie wytworzenia mgły olejowej w przepływającym powietrzu, więc potrzebuje medium płynnego o odpowiedniej lepkości. Towot jest smarem plastycznym i nie ulegnie prawidłowemu rozpylaniu; może też powodować zatykanie kanałów dozujących.
Stosuje się ją wtedy, gdy elementy wykonawcze lub narzędzia pneumatyczne wymagają smarowania w trakcie pracy (np. praca ciągła, duża intensywność, wyższe wymagania trwałości). W wielu aplikacjach spotyka się też układy pracujące na powietrzu niesmarowanym — zależy to od wymagań producenta.
W praktyce kontroluje się m.in. poziom oleju w zbiorniku, nastawę dozowania oraz czy podczas przepływu pojawiają się oznaki dozowania (zgodnie z konstrukcją danego modelu). Ważne jest też, by przepływ i kierunek montażu były właściwe, bo błędy montażowe zaniżają dozowanie.
Nie jest to typowe rozwiązanie. Silikony kojarzą się częściej z uszczelnianiem lub środkami montażowymi, a nie z dozowaniem w postaci mgły w pneumatyce. Do smarownicy stosuje się olej przeznaczony do instalacji pneumatycznych, aby zapewnić prawidłowe rozpylanie i smarowanie.
Typowe skutki to wzrost tarcia i przyspieszone zużycie elementów, gorsza płynność pracy siłowników lub zaworów oraz ryzyko zatarć w narzędziach pneumatycznych. W diagnostyce warto powiązać objawy z kontrolą poziomu oleju i poprawnością dozowania w lubrykatorze.
Częste błędy to: dolanie niewłaściwego środka (np. smaru plastycznego), brak regularnej kontroli poziomu oleju, ustawienie dozowania "na oko" bez odniesienia do zaleceń, a także nieprawidłowy montaż względem kierunku przepływu. Każdy z nich może pogorszyć pracę pneumatyki.
Dobór wykonuje się zgodnie z wymaganiami producenta elementów pneumatycznych i samej smarownicy. W praktyce liczy się kompatybilność z uszczelnieniami, lepkość oraz warunki pracy. Na egzaminie najważniejsze jest rozpoznanie, że w smarownicy uzupełnia się olej, nie smar stały.
FRL to zestaw przygotowania powietrza: filtr (F), reduktor ciśnienia (R) i lubrykator/smarownica (L). Smarownica jest więc jednym z typowych członów FRL i odpowiada za dozowanie oleju do powietrza, jeśli aplikacja wymaga smarowania elementów pneumatycznych.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że smarownica sprężonego powietrza (lubrykator) dozuje do strumienia powietrza olej w postaci mgły olejowej, aby zmniejszyć tarcie i zużycie elementów pneumatycznych.

Materiały:

  • Podręcznik/podstawy pneumatyki przemysłowej (dział: przygotowanie sprężonego powietrza, FRL)
  • Instrukcje eksploatacji zespołów przygotowania powietrza (filtr–reduktor–smarownica) od producentów automatyki pneumatycznej
  • Materiały dydaktyczne z mechatroniki dotyczące pneumatyki i UR (konserwacja, typowe usterki)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego