KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 32.
Który stycznik układu rozrusznika silnika pierścieniowego przedstawionego na schemacie uległ uszkodzeniu, jeżeli wiadomo, że podczas przeprowadzania rozruchu nie stwierdzono zmiany obrotów przy przełączaniu rezystancji ze stopnia trzeciego na czwarty?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu rozrusznika silnika pierścieniowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brak zmiany obrotów przy przełączaniu rezystancji z 3. na 4. stopień wskazuje, że nie nastąpiło prawidłowe przełączenie właśnie tego etapu rozruchu. W typowym układzie stopniowym odpowiada za to stycznik przypisany do 4. stopnia. Dlatego poprawna jest odpowiedź "K4", a pozostałe dotyczą innych przełączeń.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku pierścieniowym podczas rozruchu stosuje się zewnętrzną rezystancję w obwodzie wirnika, aby ograniczyć prąd rozruchowy i kształtować moment. W miarę wzrostu prędkości rezystancję tę zmniejsza się skokowo, przełączając kolejne stopnie (np. z 1. na 2., z 2. na 3., z 3. na 4.). Każdy stopień jest realizowany przez odpowiednią konfigurację torów prądowych, zwykle sterowaną stycznikami.

Jeżeli podczas rozruchu nie stwierdzono zmiany obrotów dokładnie w chwili przełączania rezystancji z trzeciego na czwarty stopień, oznacza to, że układ nie wprowadził przewidzianej zmiany w obwodzie wirnika. W praktyce najczęściej jest to skutek tego, że:

  • stycznik odpowiedzialny za dany etap nie zadziałał (brak załączenia),
  • stycznik zadziałał nieprawidłowo (np. wypalone styki, przerwa w torze głównym),
  • istnieje usterka w obwodzie sterowania tego stycznika (cewka, zasilanie, blokady),
  • lub występuje błąd w połączeniach torów rezystorów dla tego stopnia.

W takim zadaniu kluczowe jest powiązanie objawu z konkretnym przełączeniem 3→4. Skoro problem ujawnia się przy przejściu na czwarty stopień, najbardziej logicznie wskazuje to na stycznik oznaczony jako "K4" (przypisany do tego stopnia w schemacie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe? "K3" dotyczyłby etapu związanego z trzecim stopniem (wcześniejsze przełączenia), więc jego uszkodzenie typowo dałoby objaw przy innym momencie rozruchu. "K5" i "K6" odnosiłyby się do kolejnych elementów/sekwencji (np. dalszych stopni lub obejść), więc nie tłumaczą braku reakcji dokładnie na przełączeniu 3→4.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach "na objaw" zawsze identyfikuj moment wystąpienia (które przełączenie) i dopiero potem wybieraj element odpowiadający temu przełączeniu na schemacie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Silnik pierścieniowy ma uzwojony wirnik wyprowadzony na pierścienie ślizgowe, co pozwala dołączać zewnętrzne rezystory w obwodzie wirnika. W klatkowym wirnik jest zwartą klatką i nie ma dostępu do obwodu wirnika. Dzięki temu pierścieniowy łatwiej "modelować" podczas rozruchu (prąd, moment) stopniami rezystancji.
Rezystancje w obwodzie wirnika ograniczają prąd rozruchowy i pomagają uzyskać korzystniejszy moment przy ruszaniu. Wraz ze wzrostem prędkości rezystancję się stopniowo zmniejsza, aby ograniczyć straty i doprowadzić do normalnej pracy. To klasyczna metoda rozruchu stopniowego w napędach wymagających łagodnego startu.
Rozrusznik oporowy dołącza na starcie duży opór w obwodzie wirnika, a następnie w kolejnych krokach zwiera (omija) fragmenty rezystorów lub przełącza ich konfigurację. Każdy krok realizują zwykle styczniki, które zmieniają połączenia w torze prądowym. Efektem jest skokowa zmiana warunków pracy i obserwowalna zmiana obrotów.
Najczęściej oznacza, że przełączenie nie zadziałało elektrycznie: stycznik nie załączył toru, styki nie przewodzą lub obwód rezystorów nie został zmieniony. W diagnostyce wiąże się objaw z konkretnym etapem sekwencji (np. 3→4) i sprawdza element przełączający ten etap (stycznik, jego cewkę, blokady, połączenia).
Trzeba prześledzić tor prądowy rezystorów i zobaczyć, który stycznik zmienia połączenie dokładnie w danym kroku sekwencji (np. zwiera część oporu lub przełącza na następny odczep). Pomaga też analiza obwodu sterowania: kolejność załączania styczników często jest zrealizowana czasowo lub zależna od prędkości/prądu.
Nie zawsze. Uszkodzona cewka zwykle powoduje brak zadziałania stycznika (brak "kliknięcia", brak domknięcia styków). Wypalone lub sklejone styki mogą dawać objawy częściowe: stycznik "zadziała", ale tor główny nie przewodzi prawidłowo albo nie rozłącza. W obu przypadkach etap przełączania może nie powodować oczekiwanej zmiany obrotów.
Częsty błąd to automatyczne dopasowanie numeru stopnia do numeru stycznika (np. 3→K3) bez spojrzenia w schemat. Drugi błąd to ignorowanie momentu usterki (przełączenie 3→4) i wybór losowego elementu. Warto trenować czytanie sekwencji: co dokładnie zmienia się w obwodzie w danym kroku.
Najczęściej w starszych lub specjalistycznych napędach przemysłowych, gdzie potrzebny był wysoki moment rozruchowy i możliwość regulacji charakterystyki podczas startu (np. ciężkie rozruchy mechanizmów). W nowoczesnych układach często zastępuje się je przekształtnikami częstotliwości, ale w utrzymaniu ruchu nadal trzeba umieć diagnozować klasyczne rozwiązania.
Najpierw wykonuje się czynności organizacyjne i pomiarowe zgodnie z zasadami bezpieczeństwa: odłączenie zasilania, sprawdzenie braku napięcia, zabezpieczenie przed przypadkowym załączeniem. Potem kontroluje się obwody sterowania (napięcie na cewce, ciągłość), stan styków i połączeń rezystorów. Diagnostyka "pod napięciem" wymaga uprawnień i procedur zakładowych.
Ćwicz systematyczne czytanie schematów: rozdziel tor mocy i tor sterowania, nazwij funkcje styczników, a potem odtwarzaj sekwencję krok po kroku. Pomaga robienie notatki: "co się zmienia w rezystancji po załączeniu danego stycznika". Na egzaminie najpierw ustal, w którym kroku pojawia się objaw, dopiero potem wybieraj element.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że brak zmiany obrotów przy przełączaniu rezystancji z 3.

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z maszyn elektrycznych (silniki pierścieniowe, rozruch i regulacja)
  • Materiały dydaktyczne z aparatury łączeniowej (styczniki, tory główne i sterowania)
  • Ćwiczenia z czytania schematów ideowych rozruszników i układów sekwencyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego