KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 10.
Który symbol graficzny w ideowym schemacie jednoliniowym instalacji elektrycznej obrazuje łącznik ze schematu wieloliniowego pokazany na rysunku?
Ilustracja przedstawia cztery symbole graficzne, które są elementami ideowego schematu jednoliniowego instalacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol w schemacie wieloliniowym przedstawia styk zwierny łącznika jednobiegunowego. W schemacie jednoliniowym ten łącznik oznacza się okręgiem z jednym ukośnym ramieniem. Taki znak widnieje w odpowiedzi A, więc ona jest poprawna. B oznacza świecznikowy, C schodowy, a D krzyżowy.

Pełne wyjaśnienie:

W schemacie wieloliniowym rysuje się rzeczywiste połączenia przewodów, dlatego łącznik jednobiegunowy pokazuje się jako styk zwierny: przerwa w torze prądowym jest zamykana przez element ruchomy. Taki zapis mówi, że po zadziałaniu łącznika obwód zostaje zamknięty.

W schemacie jednoliniowym instalacji budynkowej stosuje się symbole uproszczone. Łącznik jednobiegunowy (włączanie/wyłączanie obwodu z jednego miejsca) jest oznaczany symbolem okręgu z jednym ukośnym ramieniem zakończonym poprzeczną kreską. To dokładnie odpowiada wariantowi A, dlatego ta odpowiedź jest prawidłowa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • B ma ramię z dwiema poprzecznymi kreskami, co odpowiada łącznikowi świecznikowemu (dwa niezależne tory/sekcje, typowo do dwóch obwodów oświetlenia).
  • C ma dwa przeciwległe ramiona, co jest charakterystyczne dla łącznika schodowego, używanego do sterowania jednym obwodem z dwóch miejsc.
  • D ma układ czterech ramion w kształcie X, co odpowiada łącznikowi krzyżowemu, stosowanemu pomiędzy dwoma schodowymi przy sterowaniu z trzech lub większej liczby miejsc.

W praktyce na egzaminie warto najpierw rozpoznać, czy symbol z góry przedstawia styk zwierny (czyli najprostszy łącznik), a dopiero potem porównać liczbę ramion/kresek w symbolach jednoliniowych. To ogranicza pomyłki między jednobiegunowym, świecznikowym, schodowym i krzyżowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Schemat wieloliniowy pokazuje rzeczywiste połączenia przewodów: każdy przewód jest rysowany osobno, a aparaty (np. łączniki) są przedstawione jako styki w konkretnych torach. Dzięki temu łatwiej analizuje się obwód i zależności połączeń.
Schemat jednoliniowy to uproszczony zapis instalacji, w którym kilka przewodów lub torów przedstawia się jedną linią, a funkcję elementów oddaje się symbolami graficznymi. Stosuje się go często w dokumentacji budynków dla czytelności projektu.
Łącznik jednobiegunowy w schemacie jednoliniowym ma symbol okręgu z jednym ukośnym ramieniem zakończonym poprzeczną kreską. To oznacza prosty włącznik światła działający na jeden obwód i sterowany z jednego miejsca.
Styk zwierny pokazuje, że po zadziałaniu łącznika przerwa w torze prądowym zostaje zamknięta (obwód się "zwiera" w sensie funkcjonalnym). To typowy sposób przedstawienia działania łącznika jednobiegunowego w zapisie wieloliniowym.
Jednobiegunowy ma jedno ramię (jeden tor załączania). Świecznikowy zwykle ma element wskazujący dwa niezależne tory/sekcje (np. dodatkową kreskę), bo służy do sterowania dwoma obwodami oświetlenia, np. dwiema grupami żarówek.
Łącznik schodowy stosuje się do sterowania jednym obwodem z dwóch miejsc (np. góra/dół schodów). Na schematach jednoliniowych wyróżnia go symbol z dwoma ramionami (dwa kierunki połączenia), odmienny od prostego jednobiegunowego.
Łącznik krzyżowy montuje się między dwoma łącznikami schodowymi, gdy chcesz sterować oświetleniem z trzech lub większej liczby miejsc (np. długi korytarz). Jego symbol jest bardziej "rozbudowany", bo odzwierciedla przełączanie par przewodów.
Tak, to częsty błąd: okrąg pojawia się w wielu symbolach osprzętu. Trzeba analizować elementy dodatkowe (ramiona, kreski, liczba "wyprowadzeń"), bo to one rozróżniają typ łącznika. Sama obecność okręgu nie wystarcza.
Najczęściej myli się rodzaj łącznika: styk zwierny kojarzy się z "dowolnym" włącznikiem, więc wybiera się zły wariant (np. schodowy). Pomaga zasada: jeden styk = jednobiegunowy, dwie sekcje = świecznikowy, przełączanie torów = schodowy/krzyżowy.
Ćwicz rozpoznawanie symboli w dwóch krokach: (1) ustal, czy patrzysz na schemat jednoliniowy czy wieloliniowy, (2) sprawdź liczbę torów/ramion/kresek w symbolu łącznika. Warto też rozwiązywać krótkie zestawy z porównywaniem łączników: jednobiegunowy, świecznikowy, schodowy, krzyżowy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że symbol w schemacie wieloliniowym przedstawia styk zwierny łącznika jednobiegunowego.

Źródła:

  • IEC 60617 / PN-EN 60617 – Graphical symbols for diagrams (katalog symboli), część dotycząca instalacji budynkowych; odniesienie: PN-EN 60617-11:2004.
  • IEC 60617 Online Database (Graphical symbols for diagrams) – https://iec.ch/ (sekcja IEC 60617, baza symboli) – dostęp 2026-02-18.

Materiały:

  • PN-EN 60617 / IEC 60617 – katalog symboli graficznych (część dotycząca instalacji budynkowych)
  • Podręczniki i repetytoria z czytania schematów elektrycznych dla zawodu elektryk
  • Zestawy ćwiczeń: rozpoznawanie łączników (jednobiegunowy, świecznikowy, schodowy, krzyżowy) na schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego