KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 10.
Który symbol powinien zostać umieszczony na schemacie, aby przedstawiał zawór opisany w ramce?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek zaworu sterującego kierunkiem przepływu, używanego w mechatronice, co sugeruje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny jest symbol rozdzielacza 5/3: ma pięć przyłączy (drogi przepływu) i trzy położenia pracy. Opis "sterowany dwustopniowo elektromagnesami oraz wzrostem ciśnienia" wskazuje na sterowanie pośrednie (cewki uruchamiają pilot). Dwie sprężyny oznaczają centrowanie położenia środkowego.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie zaworu kluczowe są trzy grupy informacji: liczba dróg, liczba położeń oraz sposób sterowania i ustalania położenia środkowego.

"Pięć dróg przepływu i trzy niezależne położenia" oznacza rozdzielacz typu 5/3. Na symbolu powinny być widoczne trzy pola (trzy położenia) oraz pięć króćców/przyłączy (np. zasilanie, dwa wyjścia robocze i dwa odpowietrzenia w pneumatyce).

"Sterowany dwustopniowo za pomocą elektromagnesów i wzrostu ciśnienia czynnika roboczego" sugeruje, że cewki nie przestawiają suwaka bezpośrednio, tylko uruchamiają sterowanie pilotowe (pośrednie), a właściwe przesterowanie następuje dzięki ciśnieniu medium. Dlatego poprawny symbol musi pokazywać obecność elementów sterujących (elektromagnesów) oraz sterowania ciśnieniowego (pilot).

"Położenie środkowe ustalane za pomocą dwóch sprężyn" oznacza centrowanie sprężynami: po zaniku sygnałów sterujących rozdzielacz wraca do pozycji środkowej. Symbol powinien więc zawierać dwie sprężyny po przeciwnych stronach.

Dlaczego pozostałe propozycje mogą być błędne?

  • Symbol z inną liczbą dróg (np. 3/2 lub 5/2) nie spełni warunku "pięć dróg" albo "trzy położenia". To częsty błąd, gdy patrzy się tylko na podobieństwo graficzne.
  • Symbol bez sprężyn centrowania nie odpowiada opisowi położenia środkowego ustalanego sprężynami (taki rozdzielacz może być np. bistabilny).
  • Symbol sterowany bezpośrednio elektromagnesami (bez cech sterowania pośredniego) nie pasuje do wzmianki o "dwustopniowym" sterowaniu z udziałem ciśnienia czynnika.

Na egzaminie warto najpierw wypisać sobie z opisu trzy parametry (drogi/położenia/sterowanie), a dopiero potem dopasować rysunek. To ogranicza ryzyko wyboru "najbardziej znajomego" symbolu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznaczenie 5/3 mówi, że rozdzielacz ma 5 przyłączy (dróg) i 3 położenia. Na schemacie zwykle widać pięć króćców oraz trzy pola symbolu. To podstawa doboru zaworu do sterowania siłownikiem i rozpoznania symbolu na rysunku.
W symbolice schematów liczba położeń odpowiada liczbie "okienek/pól" w korpusie symbolu. Dla 3 położeń będą to trzy sąsiadujące pola. Jeśli są tylko dwa pola, to jest to rozdzielacz dwupołożeniowy (np. 5/2), a nie 5/3.
Sterowanie elektromagnesem jest pokazywane przez symbol cewki przy boku rozdzielacza. Gdy są dwie cewki, zwykle odpowiadają przesterowaniu w dwie strony. Na egzaminie trzeba odróżnić cewkę od sterowania ręcznego lub mechanicznego, które ma inne oznaczenia.
Sterowanie dwustopniowe (pośrednie) oznacza, że sygnał sterujący nie przestawia elementu wykonawczego bezpośrednio. Najpierw uruchamiany jest stopień sterujący (np. cewka), a właściwe przestawienie następuje dzięki ciśnieniu medium (pilot). W symbolu szuka się oznaczeń sterowania pilotowego.
Sprężyny centrowania powodują, że po zaniku sygnału sterującego rozdzielacz wraca do położenia środkowego. To ważne dla bezpieczeństwa i przewidywalnego zachowania układu. Na symbolu widać sprężyny po obu stronach, co odróżnia taki zawór od rozdzielacza bistabilnego.
Rozdzielacz centrowany ma zwykle dwie sprężyny, które ustawiają pozycję neutralną. Zawór bistabilny nie ma sprężyn centrowania i "zostaje" w ostatnim położeniu po zaniku sygnału. Błąd wynika często z pomijania tych drobnych oznaczeń przy krawędziach symbolu.
Najczęściej myli się drogi z położeniami albo liczy się tylko wyjścia robocze, pomijając zasilanie i odpowietrzenia. Dobra praktyka: policzyć wszystkie przyłącza na obrysie symbolu. Dla 5 dróg powinno wyjść pięć króćców, nie trzy ani cztery.
W wielu typowych układach pneumatycznych 5/3 ma zasilanie, dwa wyjścia robocze oraz dwa odpowietrzenia, ale dokładny układ połączeń zależy od konstrukcji i przyjętej symboliki w zadaniu. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, że jest łącznie pięć przyłączy i trzy położenia.
Ćwicz rozpoznawanie: 3/2, 5/2, 5/3 oraz sposoby sterowania (cewka, pilot, sprężyna). Rób krótką analizę opisu: najpierw drogi/położenia, potem sterowanie i elementy powrotu. Pomaga też przerysowanie symbolu z pamięci i opisanie przyłączy.
Rozdzielacz 5/3 stosuje się często do sterowania siłownikiem dwustronnego działania, gdy potrzebna jest pozycja środkowa (np. zatrzymanie, odciążenie lub odpowietrzenie – zależnie od wersji). W mechatronice spotyka się go w automatyce maszyn, stanowiskach montażowych i manipulacji.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawny jest symbol rozdzielacza 5/3: ma pięć przyłączy (drogi przepływu) i trzy położenia pracy.

Materiały:

  • Podręczniki do pneumatyki i hydrauliki siłowej (działy: rozdzielacze, sterowanie pośrednie)
  • Karty katalogowe producentów armatury pneumatycznej/hydraulicznej (sekcje: symbole i oznaczenia)
  • Zestawy ćwiczeń z czytania schematów oraz identyfikacji zaworów 3/2, 5/2, 5/3

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego