KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 19.
Który typ czujników 1B1 i 1B2 należy zastosować w układzie sterowania przedstawionym na rysunkach?
Ilustracja przedstawia schemat układu sterowania pneumatycznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na schematach układów z siłownikiem, którego tłok ma wbudowany magnes, elementy 1B1 i 1B2 zwykle służą do wykrywania położeń krańcowych bez kontaktu mechanicznego. W takim zastosowaniu dobiera się czujniki magnetyczne (np. kontaktronowe lub Halla). Indukcyjne wykrywają metal, pojemnościowe dielektryki, a ultradźwiękowe głównie odległość.

Pełne wyjaśnienie:

W układach sterowania położeniem (typowo: siłownik wykonawczy z dwoma pozycjami krańcowymi) elementy oznaczone jako 1B1 i 1B2 najczęściej pełnią rolę dwóch czujników położenia: "pozycja wsunięta" i "pozycja wysunięta". Jeżeli na rysunku/schemacie przewidziano wykrywanie położenia poprzez obecność magnesu w tłoku lub znacznika magnetycznego, właściwym doborem są czujniki magnetyczne.

Dlaczego magnetyczne?
Magnetyczne czujniki zbliżeniowe (np. kontaktronowe lub z efektem Halla) reagują na pole magnetyczne. W praktyce są często montowane w rowkach profilu siłownika i przełączają się, gdy magnes w tłoku znajdzie się w ich strefie działania. To pozwala na bezkontaktową, powtarzalną sygnalizację krańcówek, bez elementów mechanicznych narażonych na zużycie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Indukcyjne – wykrywają głównie obecność metalu (zmiana pola elektromagnetycznego), więc są dobrym wyborem do detekcji metalowych detali lub metalowych zderzaków, ale nie są "domyślnym" czujnikiem do wykrywania magnesu w tłoku siłownika.
  • Pojemnościowe – reagują na zmianę pojemności elektrycznej, mogą wykrywać wiele materiałów (także niemetale), lecz ich dobór wymaga analizy dielektryka, warunków otoczenia i stabilności nastaw; nie są typową odpowiedzią dla układu opartego o sygnał magnetyczny.
  • Ultradźwiękowe – bazują na pomiarze czasu przelotu fali i są często stosowane do pomiaru odległości/poziomu; do prostego wykrywania położeń krańcowych w kompaktowym układzie (zwłaszcza przy siłowniku) zwykle są mniej adekwatne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na schemacie widzisz czujniki przypisane do siłownika i opis/oznaczenie sugeruje magnes w tłoku, myśl o czujnikach magnetycznych. Gdy celem jest wykrycie metalowego elementu zbliżającego się do czoła czujnika, wtedy częściej pasują indukcyjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czujnik magnetyczny to czujnik bezkontaktowy reagujący na pole magnetyczne. W automatyce często służy do sygnalizacji położenia, np. gdy w tłoku siłownika znajduje się magnes. Przykładowe technologie to kontaktron (reed) lub czujnik Halla.
Najczęściej wskazuje na to zastosowanie przy siłowniku z magnesem w tłoku oraz fakt, że czujnik ma wykrywać położenie tłoka, a nie metalowy detal. Jeżeli element ma "widzieć" magnes, a nie zbliżający się metal, zwykle wybiera się czujnik magnetyczny.
Bo pozwalają wykrywać pozycje krańcowe bez kontaktu i bez elementów mechanicznych do naciskania. Są łatwe do montażu (np. w rowku profilu siłownika), odporne na zużycie i zapewniają powtarzalny sygnał dla sterownika.
Czujnik indukcyjny wykrywa głównie obecność metalu (zmiany pola elektromagnetycznego), a magnetyczny reaguje na pole magnesu. W praktyce: indukcyjny sprawdzi się przy metalowym detalu, a magnetyczny przy tłoku siłownika z magnesem.
Pojemnościowy wybiera się, gdy trzeba wykrywać materiały niemetalowe (np. tworzywa, szkło, proszki) lub poziom materiału. Indukcyjny jest ograniczony do metali. W pytaniach o położenie siłownika pojemnościowy rzadziej jest właściwym wyborem.
Może być użyty w nietypowych przypadkach, ale zwykle ultradźwiękowe stosuje się do pomiaru odległości lub poziomu. Do prostych krańcówek siłownika częściej używa się czujników magnetycznych (z magnesem w tłoku) albo innych prostych czujników zbliżeniowych.
Typowe błędy to dobór technologii "na pamięć" (np. zawsze indukcyjny) bez analizy, co ma być wykrywane, oraz pomijanie informacji o znaczniku (np. magnes w tłoku). Częsty jest też błąd montażu: złe ustawienie czujnika względem strefy detekcji.
W praktyce sprawdza się sygnał przełączenia na wejściu sterownika (np. dioda wejścia, diagnostyka PLC) oraz reakcję czujnika na zbliżenie magnesu. Ważne jest też poprawne zasilanie, typ wyjścia (PNP/NPN) i poprawna polaryzacja, jeśli dotyczy.
W wielu schematach literą B oznacza się czujniki/łączniki położenia, a liczby rozróżniają kolejne elementy w tym samym obiekcie (np. dwa czujniki krańcowe). Dokładne znaczenie zależy od przyjętego systemu oznaczeń w dokumentacji danego układu.
Ucz się zasad działania czujników (co wykrywają i w jakich warunkach), ćwicz czytanie schematów oraz kojarzenie czujnika z aplikacją: metal → indukcyjny, różne materiały → pojemnościowy, odległość → ultradźwiękowy, magnes/tłok siłownika → magnetyczny.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Na schematach układów z siłownikiem, którego tłok ma wbudowany magnes, elementy 1B1 i 1B2 zwykle służą do wykrywania położeń krańcowych bez kontaktu mechanicznego."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z automatyki i mechatroniki dotyczące czujników przemysłowych
  • Instrukcje producentów czujników (karty katalogowe: zasada działania, zasięg, warunki montażu)
  • Materiały dydaktyczne o czujnikach położenia siłowników (np. reed/Hall) i o czytaniu schematów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego