KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 33.
Który typ silnika przedstawiono schematycznie na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat silnika odrzutowego ze sprężarką odśrodkową, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "Odrzutowy ze sprężarką odśrodkową." pasuje, gdy na schemacie widać stopień sprężania o przepływie promieniowym: powietrze jest odrzucane na zewnątrz przez wirnik i kierowane do dyfuzora. Silnik tłokowy z turbosprężarką ma układ tłok–cylindry, a sprężarka osiowa ma stopnie wzdłuż osi przepływu.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie typu silnika na schemacie opiera się na identyfikacji toru przepływu powietrza oraz rodzaju sprężarki.

Sprężarka odśrodkowa pracuje z przepływem promieniowym: powietrze wpływa osiowo do środka wirnika, a następnie jest przyspieszane i "wyrzucane" na zewnątrz (promieniowo), po czym w dyfuzorze następuje zamiana prędkości na ciśnienie. Na schematach często kojarzy się to z układem: wlot → wirnik (promieniowo) → dyfuzor/spirala → komora spalania.

Dlatego odpowiedź "Odrzutowy ze sprężarką odśrodkową." jest właściwa, jeżeli rysunek pokazuje właśnie taki promieniowy etap sprężania.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne z typowych powodów:

  • "Tłokowy z turbosprężarką." dotyczy silnika spalinowego tłokowego, w którym widoczne byłyby cylindry, tłoki, korbowód/wał korbowy oraz turbosprężarka jako osobny zespół doładowania. To inna architektura niż silnik odrzutowy.
  • "Odrzutowy ze sprężarką osiową." byłby przedstawiony jako szereg stopni sprężarki ułożonych wzdłuż osi (kolejne wieńce łopatek wirnika i kierownic). Brak cech przepływu promieniowego wskazywałby na sprężarkę osiową.
  • "Rakietowy pulsacyjny." nie odpowiada typowemu schematowi turbinowego silnika odrzutowego; układ napędowy rakietowy oraz pulsacyjny ma odmienną zasadę działania i charakterystyczne elementy (brak klasycznej sprężarki napędzanej turbiną).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy na schemacie jest sprężarka + turbina (turbina gazowa), a dopiero potem określ, czy sprężanie jest osiowe czy odśrodkowe na podstawie kierunku przepływu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprężarkę odśrodkową poznasz po przepływie promieniowym: powietrze wpływa do środka wirnika, a potem jest odrzucane na zewnątrz do dyfuzora. Na schemacie często widać "zakręt" toru przepływu i elementy dyfuzora/spirali, a nie długi ciąg stopni w osi.
Sprężarka osiowa spręża powietrze wzdłuż osi silnika, zwykle w wielu stopniach (szereg łopatek). Sprężarka odśrodkowa spręża promieniowo, zwykle w mniejszej liczbie stopni, z dyfuzorem. Różni je geometria, liczba stopni i typowy "kształt" na schemacie.
Najczęściej przez patrzenie na sam fakt "że to silnik odrzutowy", bez analizy kierunku przepływu. Uczniowie kojarzą nowoczesne turbiny z osiową sprężarką i wybierają ją automatycznie. Pomaga nawyk: najpierw szukaj promieniowego odrzutu do dyfuzora, potem porównuj z szeregiem stopni osiowych.
W silniku tłokowym spodziewasz się elementów typu cylindry, tłoki, wał korbowy oraz osobnej turbosprężarki jako doładowania. W silniku odrzutowym zamiast tego widzisz ciąg: wlot powietrza → sprężarka → komora spalania → turbina → dysza. To inna "logika" schematu.
Tak, sprężarki odśrodkowe są stosowane w części silników turbinowych, szczególnie tam, gdzie liczy się prostsza konstrukcja i duży przyrost ciśnienia na stopień. Na egzaminie ważne jest rozpoznanie rodzaju sprężarki na schemacie, a nie ocena, jak często dany typ występuje.
Typowy silnik odrzutowy (turbina gazowa) ma czytelny ciąg elementów: wlot, sprężarka, komora spalania, turbina i dysza wylotowa. Jeśli schemat pokazuje taki układ, to nie jest silnik tłokowy ani typowy napęd rakietowy.
Określenie "rakietowy" i "pulsacyjny" sugeruje inną zasadę wytwarzania ciągu niż klasyczny silnik turbinowy z napędzaną turbiną sprężarką. W typowych zadaniach rozpoznawczych schemat pokazuje sprężarkę i turbinę; wtedy odpowiedzi związane z napędami rakietowymi są celowymi dystraktorami.
Sprawdź kolejno: 1) czy jest sprężarka i turbina, 2) czy przepływ w sprężarce jest osiowy czy promieniowy, 3) czy widać elementy silnika tłokowego (cylindry/wał korbowy). Taka sekwencja ogranicza strzelanie i zmniejsza ryzyko pomyłki.
Gdy rysunek pokazuje wiele kolejnych stopni ułożonych wzdłuż osi silnika (powtarzalne wieńce łopatek i kierownic). To typowa cecha sprężarki osiowej. Sprężarka odśrodkowa częściej wygląda jak pojedynczy wirnik z dyfuzorem, bez długiego szeregu stopni.
Ćwicz na zestawie schematów: osobno dla silnika tłokowego, turbiny gazowej i wariantów sprężarek. Ucz się "po cechach", np. kierunek przepływu w sprężarce, obecność komory spalania i turbiny. Dobrą metodą jest robienie fiszek: schemat → 3 cechy rozpoznawcze.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Odpowiedź "Odrzutowy ze sprężarką odśrodkową." pasuje, gdy na schemacie widać stopień sprężania o przepływie promieniowym: powietrze jest odrzucane na zewnątrz przez wirnik i kierowane do dyfuzora."

Źródła:

  • Rolls-Royce plc, "The Jet Engine" (publikacja szkoleniowa), rozdziały dotyczące sprężarek osiowych i odśrodkowych
  • FAA, "Aviation Maintenance Technician Handbook—Powerplant" (FAA-H-8083-32), część dotycząca turbinowych silników odrzutowych i sprężarek
  • EASA, "Part-66 Modular Examination Syllabus" (moduły dot. zespołów napędowych / turbin gazowych), zakres: sprężarki i identyfikacja elementów

Materiały:

  • Podręczniki konstrukcji silników turbinowych (rozdziały o sprężarkach)
  • Materiały szkoleniowe do modułów napędowych (silniki turbinowe) dla techników obsługi
  • Schematy poglądowe przepływu w silnikach: odśrodkowy vs osiowy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego