KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 10.
Który wskaźnik jakości wody w oparciu o dane zawarte w tabeli, decyduje o tym, że woda nie nadaje się do picia.
Ilustracja przedstawia tabelę z wartościami wskaźników jakości wody, które są porównywane z wartościami dopuszczalnymi.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
O przydatności wody do picia decyduje wskaźnik, którego wartość w tabeli przekracza dopuszczalny poziom dla wody przeznaczonej do spożycia.
Jeżeli w danych z tabeli to srebro jest parametrem niespełniającym kryterium, to właśnie ono dyskwalifikuje wodę. Pozostałe wskaźniki nie muszą oznaczać zagrożenia, jeśli mieszczą się w granicach.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniach tego typu kluczowa jest zasada: o tym, czy woda nadaje się do picia, nie decyduje sama obecność składnika, ale to, czy wynik pomiaru spełnia wymagania (wartości dopuszczalne) dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Dlatego poprawną odpowiedzią jest ten wskaźnik, który w tabeli przekracza próg lub nie spełnia kryterium jakości.

Odpowiedź "Srebro." jest poprawna, jeśli z tabeli wynika, że właśnie dla srebra odnotowano przekroczenie wartości dopuszczalnej (lub inny zapis wskazujący niespełnienie wymagań). W praktyce oznacza to konieczność podjęcia działań: ustalenia źródła zanieczyszczenia, ewentualnej zmiany technologii uzdatniania i ponownego badania wody.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą być błędne:

  • "Twardość." Twardość wody (związana głównie z jonami wapnia i magnezu) często wpływa na cechy użytkowe (osady, kamień kotłowy), ale sama w sobie zwykle nie jest parametrem toksykologicznym "dyskwalifikującym" wodę do picia. O wyniku decyduje dopiero informacja z tabeli, czy przekroczono konkretny limit, a nie intuicja, że "twarda woda jest zła".
  • "Żelazo." Żelazo bywa wskaźnikiem pogorszenia cech organoleptycznych (barwa, mętność, osad) i problemów eksploatacyjnych instalacji. Jednak w wielu sytuacjach kluczowe jest, czy jego stężenie przekracza wymagania; jeśli w tabeli mieści się w dopuszczalnym zakresie, nie jest parametrem rozstrzygającym o braku przydatności do picia.
  • "Chlor." Chlor w wodzie najczęściej kojarzy się z dezynfekcją (np. chlor wolny/pozostałości). Jego obecność może być pożądana w pewnym zakresie, a problemem jest dopiero zbyt wysokie stężenie lub nieprawidłowa forma parametru. Bez przekroczenia w tabeli sam "chlor" nie musi oznaczać, że woda nie nadaje się do picia.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odczytaj z tabeli, które wartości są poza zakresem (często są oznaczone jako przekroczenie), dopiero potem wybierz odpowiedź. Nie kieruj się skojarzeniami, bo część parametrów wpływa głównie na smak/wygląd, a część na bezpieczeństwo zdrowotne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wskaźnik jakości wody to mierzony parametr (np. stężenie metalu, twardość, pozostałość środka dezynfekcyjnego), który opisuje cechy chemiczne, fizyczne lub mikrobiologiczne wody. Wyniki porównuje się z wartościami dopuszczalnymi; przekroczenie może oznaczać brak przydatności do spożycia.
Sprawdź, czy tabela zawiera kolumnę z normą/dopuszczalną wartością lub oznaczenie przekroczeń. Następnie porównaj wynik parametru z progiem. O braku przydatności decyduje ten wskaźnik, który jest poza limitem (lub ma status "niezgodne").
Wiele pierwiastków może występować w wodzie w śladowych, dopuszczalnych ilościach. Decydują wartości graniczne i ryzyko zdrowotne, a nie sam fakt wykrycia. Dlatego zawsze trzeba odnieść wynik do progu w tabeli lub do kryterium zgodności.
Najczęstsze błędy to wybór "groźnie brzmiącego" parametru bez porównania z limitem, pomylenie jednostek (mg/l vs µg/l), nieuwzględnienie, że twardość dotyczy cech użytkowych, oraz pominięcie oznaczeń przekroczeń w tabeli (np. wyróżnień).
Zwykle twardość wpływa głównie na komfort użytkowania (kamień, osady, pienienie detergentów), a nie bezpośrednio na toksyczność. W zadaniach egzaminacyjnych o dyskwalifikacji decyduje parametr przekraczający wymagania w tabeli, więc twardość jest poprawna tylko wtedy, gdy to ona jest poza limitem.
Chlor (w odpowiedniej postaci i dawce) służy do dezynfekcji i zabezpiecza wodę w sieci przed wtórnym skażeniem. Problem pojawia się przy zbyt wysokich wartościach, nieprawidłowej kontroli procesu lub niekorzystnych produktach ubocznych. Dlatego liczy się wynik i próg w tabeli.
Parametry organoleptyczne dotyczą smaku, zapachu, barwy i mętności oraz uciążliwości eksploatacyjnej (np. osady). Toksykologiczne wiążą się z ryzykiem zdrowotnym. W praktyce oba typy mogą mieć limity, ale przy pytaniu "czy nadaje się do picia" liczy się zgodność z kryteriami w tabeli.
Podczas oceny stanu środowiska i monitoringu (np. wód podziemnych, powierzchniowych lub wody do spożycia), przy kontroli wyników z laboratorium oraz przy planowaniu działań naprawczych. Umiejętność szybkiego wskazania parametru krytycznego pomaga ustalić priorytety działań.
Jednostka jest kluczowa, bo mg/l i µg/l różnią się o rzędy wielkości. Pomylenie jednostek może sprawić, że błędnie uznasz wynik za przekroczenie lub za zgodny z normą. Na egzaminie zawsze sprawdzaj, czy porównujesz wartości w tych samych jednostkach co próg.
Ćwicz czytanie tabel: porównywanie wyników z progami, wyłapywanie przekroczeń i poprawne interpretowanie jednostek. Powtórz grupy wskaźników (metale, twardość, dezynfekcja) i ich znaczenie. Rozwiązuj przykładowe arkusze, skupiając się na logice "wynik vs limit".
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe wskaźniki nie muszą oznaczać zagrożenia, jeśli mieszczą się w granicach.

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Guidelines for Drinking-water Quality" (GDWQ) – rozdziały dotyczące parametrów chemicznych i oceny zgodności (najnowsze dostępne wydanie).
  • Dyrektywa (UE) 2020/2184 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi – załączniki dot. parametrów i podejścia do oceny ryzyka.

Materiały:

  • Podręczniki z chemii środowiska/chemii wody (działy: metale, dezynfekcja, wskaźniki jakości)
  • Materiały dydaktyczne o interpretacji sprawozdań z badań wody (tabele, jednostki, progi)
  • Wytyczne WHO dotyczące jakości wody do picia (części o parametrach chemicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego