Przyrządem przeznaczonym do kontroli promieni wewnętrznych i zewnętrznych jest wzornik promieniowy (często spotkasz też nazwę "promieniomierz" lub "wzornik do promieni"). Jest to zestaw cienkich płytek (listków), z których każda ma wycięty łuk o określonym promieniu.
Jak działa kontrola?
- Dla promienia zewnętrznego przykłada się odpowiedni łuk wypukły listka do zaokrąglonej krawędzi detalu i sprawdza, czy nie ma prześwitu.
- Dla promienia wewnętrznego (wklęsłego) używa się odpowiedniego łuku wklęsłego i analogicznie ocenia przyleganie.
To kontrola porównawcza: nie odczytujesz wartości z podziałki, tylko dobierasz listek o takim promieniu, który najlepiej pasuje do kształtu. Dzięki temu wzornik promieniowy jest szybki i praktyczny w warsztacie mechaniki precyzyjnej, np. przy ocenie zgodności zaokrągleń po frezowaniu, toczeniu czy szlifowaniu.
Dlaczego pozostałe typy wzorników bywają mylone? Uczniowie często kojarzą "wzornik" ogólnie z szablonem, więc łatwo pomylić przeznaczenie:
- Wzornik do gwintów służy do identyfikacji skoku i zarysu gwintu, a nie do promieni.
- Wzornik szczelinowy/listkowy służy do sprawdzania luzów i szerokości szczelin.
- Wzorniki kątowe dotyczą kątów (np. zarysów, faz), nie zaokrągleń.
Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa kluczowe: "promienie wewnętrzne i zewnętrzne" praktycznie zawsze prowadzą do odpowiedzi związanej z wzornikiem promieniowym.
