KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 22.
Który z czterech kolejnych suwów tłoka silnika czterosuwowego z zapłonem iskrowym przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat działania czterosuwowego silnika spalinowego z zapłonem iskrowym, skupiając się na suwie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suw pracy w silniku czterosuwowym ZI występuje po zapłonie mieszanki: zawory dolotowy i wylotowy są zamknięte, a spaliny rozprężają się, pchając tłok w dół od GMP do DMP. To jedyny suw, w którym energia spalania jest zamieniana na użyteczną pracę na wale korbowym.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku czterosuwowym z zapłonem iskrowym (ZI) pełny cykl pracy cylindra składa się z czterech kolejnych suwów: ssania, sprężania, pracy oraz wylotu. Rozpoznanie suwu na rysunku opiera się zwykle na trzech cechach: (1) kierunku ruchu tłoka, (2) stanie zaworów oraz (3) tym, czy w cylindrze zachodzi spalanie/rozprężanie.

Dlaczego poprawna odpowiedź: "Pracy"?
W suwie pracy mieszanka paliwowo-powietrzna zostaje zapalona (w ZI przez iskrę świecy) w pobliżu górnego martwego położenia. Następnie następuje spalanie i rozprężanie gazów, które wywierają duże ciśnienie na denko tłoka i powodują jego ruch w dół. Charakterystyczne jest też to, że oba zawory są zamknięte, aby ciśnienie mogło wykonać pracę na tłoku i poprzez układ korbowy napędzać wał.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Sprężania" – w sprężaniu tłok również porusza się w górę, ale nie ma jeszcze użytecznego rozprężania po spalaniu. Zawory są zamknięte, a objętość nad tłokiem maleje, co zwiększa ciśnienie przed zapłonem.
  • "Ssania" – w ssaniu tłok porusza się w dół, lecz wtedy otwarty jest zawór dolotowy, a do cylindra napływa świeży ładunek. Nie występuje wysokie ciśnienie od spalania, tylko napełnianie cylindra.
  • "Wylotu" – w wydechu (wylocie) tłok przemieszcza się w górę, a otwarty jest zawór wylotowy, aby usunąć spaliny. To etap oczyszczania cylindra, a nie uzyskiwania momentu napędowego.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz na schemacie zapłon/iskrę lub strzałki pokazujące rozprężanie, a zawory są zamknięte i tłok idzie w dół, to niemal zawsze jest to suw pracy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suw pracy to faza, w której po zapłonie mieszanki następuje spalanie i rozprężanie gazów. Oba zawory są zamknięte, a tłok jest pchany w dół, przekazując energię na wał korbowy. To jedyny suw bezpośrednio wytwarzający moment napędowy.
W suwie ssania tłok zwykle porusza się w dół, a zawór dolotowy jest otwarty. Na schematach często widać strzałki napływu świeżego ładunku do cylindra. Ciśnienie nie jest wysokie jak przy spalaniu, bo cylinder jest napełniany.
W obu fazach tłok idzie w górę, więc kluczowy jest stan zaworów. Przy sprężaniu oba zawory są zamknięte (ładunek jest ściskany). Przy wylocie otwarty jest zawór wylotowy, a spaliny są wypychane na zewnątrz.
Zawory są zamknięte, aby utrzymać wysokie ciśnienie w cylindrze po zapłonie. Dzięki temu rozprężające się gazy skutecznie pchają tłok i wykonują pracę użyteczną. Gdyby zawór był otwarty, część energii uciekałaby do kolektora.
W silniku z zapłonem iskrowym zapłon następuje pod koniec suwu sprężania, zwykle w pobliżu górnego martwego położenia. Na rysunkach może to wskazywać symbol iskry przy świecy. To zapoczątkowuje suw pracy i wzrost ciśnienia w cylindrze.
Cztery suwy to: ssanie (napełnianie cylindra), sprężanie (ściskanie ładunku), praca (spalanie i rozprężanie) oraz wylot (usuwanie spalin). Razem tworzą jeden pełny cykl pracy cylindra.
Najczęstsza pomyłka to utożsamianie kierunku ruchu tłoka z konkretnym suwem bez sprawdzenia zaworów. Np. tłok w dół to nie tylko praca, ale też ssanie. Dlatego zawsze analizuj: zawory + przepływ + (ew.) zapłon.
Tak, w klasycznym cyklu czterosuwowym suw pracy to ruch tłoka w dół pod wpływem rozprężania spalin. Jednak na niektórych materiałach dydaktycznych mogą pojawić się uproszczenia lub przesunięcia faz (wyprzedzenia), więc kluczowe jest skojarzenie: spalanie/rozprężanie i zamknięte zawory.
Rozrząd steruje otwieraniem i zamykaniem zaworów dolotowych i wylotowych, czyli tym, kiedy cylinder jest napełniany i opróżniany. Bez poprawnych faz rozrządu nie da się uzyskać prawidłowego ssania, sprężania, pracy i wylotu. To podstawa diagnostyki i montażu.
Ćwicz rozpoznawanie suwów z różnych schematów: najpierw ustal kierunek ruchu tłoka, potem sprawdź, który zawór jest otwarty, a na końcu szukaj oznak zapłonu/rozprężania. Dobrą metodą są fiszki: "ssanie–dolot otwarty", "wylot–wylot otwarty", "praca–zawory zamknięte".
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że suw pracy w silniku czterosuwowym ZI występuje po zapłonie mieszanki: zawory dolotowy i wylotowy są zamknięte, a spaliny rozprężają się, pchając tłok w dół od GMP do DMP.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Silnik czterosuwowy" – opis cyklu i suwów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_czterosuwowy (dostęp: 07.02.2026)
  • Wikipedia (pl): "Silnik spalinowy" – podstawy działania i elementy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_spalinowy (dostęp: 07.02.2026)
  • Encyclopaedia Britannica: "Four-stroke cycle" – opis faz ssania, sprężania, pracy i wydechu, https://www.britannica.com/technology/four-stroke-cycle (dostęp: 07.02.2026)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdział o cyklu czterosuwowym)
  • Schematy faz rozrządu i rysunki poglądowe cyklu ssanie–sprężanie–praca–wylot
  • Materiały producentów (np. kompendia serwisowe) opisujące cykl pracy silnika ZI

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego