KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Który z przedstawionych programów zapisanych w języku LD odpowiada przedstawionemu na rysunku programowi sterowniczemu urządzenia mechatronicznego zapisanemu w języku FBD?
Ilustracja przedstawia schematy programów zapisanych w językach LD (Ladder Diagram) i FBD (Function Block Diagram), które są
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "Program 2", ponieważ jako jedyna zachowuje tę samą logikę co schemat FBD: identyczne warunki załączenia wyjścia wynikające z połączeń AND/OR oraz ewentualnych negacji. Pozostałe programy zmieniają co najmniej jeden warunek (np. kolejność/rodzaj gałęzi lub znakowanie styku), więc nie są równoważne funkcjonalnie.

Pełne wyjaśnienie:

W takich zadaniach nie chodzi o "podobieństwo graficzne", ale o równoważność funkcjonalną: program w LD ma wywołać dokładnie to samo zachowanie wyjść, co program w FBD pokazany na rysunku.

Odpowiedź "Program 2" jest poprawna, ponieważ odpowiada temu wymaganiu: odwzorowuje te same zależności logiczne między sygnałami wejściowymi i wyjściem (cewką) co układ bloków w FBD. W praktyce oznacza to, że:

  • zachowane są te same operacje logiczne (AND/OR/NOT),
  • nie gubią się żadne gałęzie równoległe ani warunki dodatkowe,
  • negacje są przeniesione poprawnie (np. styk NC zamiast NO albo blok NOT),
  • wyjście jest załączane w dokładnie tych samych przypadkach, co w FBD.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne? W tego typu porównaniach najczęstsze rozbieżności (a więc powody odrzucenia) to:

  • zmiana połączenia szeregowego na równoległe (lub odwrotnie), co zmienia warunek zadziałania z AND na OR,
  • błędna negacja jednego z sygnałów (np. potraktowanie warunku zanegowanego jako niezanegowanego),
  • pominięcie jednego wejścia w szczeblu LD lub dodanie go w niewłaściwym miejscu,
  • zamiana miejsca gałęzi w sposób, który nie jest równoważny logicznie (np. inne grupowanie warunków),
  • zastosowanie innego typu elementu wyjściowego (np. inny sposób sterowania cewką), co może zmienić zachowanie układu.

Skuteczna metoda na egzaminie:

  1. Odczytaj z FBD, kiedy wyjście ma być "1" (wypisz warunki w postaci zdania logicznego).
  2. Sprawdź w każdym LD, czy szczebel daje dokładnie ten sam warunek (szereg = AND, równolegle = OR, styk NC = NOT).
  3. Jeśli masz wątpliwość, porównaj kilka charakterystycznych przypadków (np. gdy jeden sygnał jest 0, a pozostałe 1).

Takie podejście minimalizuje ryzyko pomyłki wynikającej z samej grafiki i prowadzi do wyboru programu równoważnego, czyli tutaj "Program 2".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
FBD (Function Block Diagram) to graficzny język PLC, w którym logikę buduje się z bloków funkcji i połączeń sygnałów. Ułatwia czytanie zależności typu AND/OR/NOT, timery i liczniki, bo przypomina schemat blokowy. Na egzaminie ważne jest odczytanie, kiedy na wyjściu pojawia się stan "1".
LD (Ladder Diagram) to język "drabinkowy": logika jest zapisana jako szczeble z stykami (warunki) i cewką (wyjście). Połączenie szeregowe odpowiada zwykle AND, a równoległe OR. Negacja realizuje się np. przez styk normalnie zamknięty albo osobny blok NOT.
Równoważność oznacza identyczne warunki zadziałania wyjścia. Najpewniej: przepisz FBD do postaci zdania logicznego (np. z AND/OR/NOT), a potem sprawdź, czy układ styków w LD daje to samo. Jeśli w LD brakuje gałęzi, jest inna negacja lub inne grupowanie warunków, program nie jest równoważny.
Bo w FBD negacja bywa osobnym blokiem, a w LD często wynika z rodzaju styku (NO/NC). Łatwo "zgubić" znak negacji przy przepisywaniu. Skutek jest poważny: cały warunek zadziałania wyjścia się odwraca w pewnych stanach wejść, więc program działa inaczej mimo podobnego wyglądu schematu.
Najczęściej myli się połączenia: w LD szeregowo = AND, równolegle = OR. W FBD połączenia bloków mogą wyglądać podobnie, ale ważny jest typ bloku/operacji. Dodatkowo błędem jest inne "zgrupowanie" warunków (nawiasowanie), bo (A OR B) AND C nie zawsze równa się A OR (B AND C).
Dla czystej logiki AND w szeregu kolejność zwykle nie zmienia wyniku, ale znaczenie ma struktura gałęzi i miejsce rozgałęzienia. Na egzaminie liczy się, czy powstał ten sam warunek załączenia cewki, a nie estetyka zapisu. Jeśli jednak wprowadzono dodatkowe gałęzie lub pominięto sygnał, wynik będzie inny.
Wybierz 2–3 charakterystyczne przypadki stanów wejść (np. jeden sygnał 0, reszta 1; przypadek z negacją; przypadek, gdy OR powinien "przepuścić" sygnał). Sprawdź, czy w FBD wyjście byłoby 1 i czy w danym LD cewka też się załączy. To często wystarcza do odrzucenia błędnych opcji.
Bloki logiczne AND/OR w FBD odpowiadają układom styków w LD: AND to styki w szeregu, OR to styki w gałęziach równoległych. Negacja (NOT) odpowiada stykowi normalnie zamkniętemu albo funkcji odwracającej sygnał. Wyjście w FBD odpowiada zwykle cewce/zmiennej wyjściowej w LD.
Nie musisz cytować normy, ale musisz znać zasady zapisu języków PLC, które ta norma porządkuje (LD, FBD i podstawowe operacje). Na egzaminie liczy się praktyczna umiejętność czytania i porównania logiki sterowania. Dobrze jest kojarzyć nazwy języków i ich typowe elementy.
Ćwicz na krótkich przykładach: przepisuj FBD na LD i odwrotnie, a potem testuj na kilku stanach wejść. Rób notatki: szereg = AND, równolegle = OR, styk NC = NOT. Trenuj też czytanie rysunków bez zgadywania "po wyglądzie", tylko po warunkach załączenia wyjścia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawna jest odpowiedź "Program 2", ponieważ jako jedyna zachowuje tę samą logikę co schemat FBD: identyczne warunki załączenia wyjścia wynikające z połączeń AND/OR oraz ewentualnych negacji."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (sekcje dot. LD i FBD)
  • Beckhoff Information System: TwinCAT 3 PLC – dokumentacja LD/FBD (Instruction List / Ladder / Function Block Diagram), https://infosys.beckhoff.com/ (dostęp 2026-02-27)
  • Siemens Industry Online Support: podstawy LAD/FBD w TIA Portal (materiały dokumentacyjne), https://support.industry.siemens.com/ (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Dokumentacja/poradniki do IEC 61131-3 (część dot. LD i FBD)
  • Instrukcje środowisk PLC używanych w szkole (np. przykładowe projekty LD/FBD)
  • Zadania treningowe: tworzenie tabeli prawdy dla fragmentów FBD i odpowiadających im szczebli LD

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego