KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 34.
Który z przyrządów należy zastosować do pomiarów względnych przemieszczeń?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tensometr służy do pomiaru odkształceń (a więc i przemieszczeń względnych) elementu poprzez rejestrację zmian oporu/odkształcenia. Niwelator i tachimetr są instrumentami geodezyjnymi do wysokości, kątów i odległości, a aliniometr do wyznaczania kierunku/współliniowości, nie do takich pomiarów.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o pomiary względnych przemieszczeń, czyli takich, które opisują zmianę położenia/kształtu jednego elementu względem drugiego (albo zmianę długości/odkształcenia w czasie), a nie klasyczne wyznaczanie współrzędnych punktu w układzie geodezyjnym.

Odpowiedź "Tensometr." jest właściwa, ponieważ tensometr jest czujnikiem przeznaczonym do pomiaru odkształceń materiału (strain). Odkształcenie jest wielkością względną (np. zmiana długości w stosunku do długości początkowej), a w praktyce inżynierskiej stanowi podstawę do wnioskowania o przemieszczeniach względnych i pracy elementu (np. ugięciu, rozciąganiu, ściskaniu) w czasie obciążenia.

Pozostałe przyrządy nie są typowymi narzędziami do tak rozumianych pomiarów:

  • "Niwelator." służy do pomiarów różnic wysokości i wyznaczania wysokości punktów metodami niwelacji. To pomiar geodezyjny w terenie, a nie pomiar odkształcenia elementu.
  • "Aliniometr." jest wykorzystywany do kontroli współliniowości/ustawienia w osi (np. w pracach montażowych). Nie jest czujnikiem do rejestracji odkształceń materiału.
  • "Tachimetr." służy do pomiaru kątów i odległości oraz wyznaczania współrzędnych punktów. Może być używany w monitoringu przemieszczeń punktów, ale nie jest narzędziem do bezpośredniego pomiaru względnych odkształceń elementu w sensie tensometrycznym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "względne przemieszczenia/odkształcenia", często chodzi o czujniki (tensometry, czujniki przemieszczeń), a nie o klasyczne instrumenty do kątów, odległości i wysokości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tensometr to czujnik służący do pomiaru odkształceń elementu (strain), zwykle przez rejestrację zmian oporu elektrycznego w naklejonym elemencie pomiarowym. Odkształcenie jest wielkością względną, dlatego tensometry wykorzystuje się do oceny zmian i pracy konstrukcji w czasie.
Bo tensometr mierzy odkształcenie, czyli zmianę długości w odniesieniu do długości początkowej. Taki pomiar opisuje zmianę względną w materiale lub elemencie konstrukcji, a nie położenie punktu w układzie współrzędnych. Jest to typowe w diagnostyce i monitoringu obciążeń.
Tak, tachimetrem można wyznaczać przemieszczenia punktów (np. przez porównanie współrzędnych w różnych epokach pomiarowych). Jednak w pytaniu o "względne przemieszczenia" zwykle chodzi o odkształcenia elementu, gdzie właściwszy jest czujnik typu tensometr, a nie instrument do kątów i odległości.
Niwelator służy do pomiaru różnic wysokości w terenie i określania rzędnych punktów. Tensometr mierzy odkształcenie materiału elementu (np. belki) podczas obciążenia. To dwa różne obszary: geodezja terenowa vs pomiary inżynierskie/diagnostyczne elementów.
Tensometry stosuje się m.in. w badaniach konstrukcji (ugięcia, rozciąganie, ściskanie), próbach obciążeniowych, monitoringu elementów mostów i hal oraz w laboratoriach materiałowych. W kontekście geodezji to wiedza pomocnicza z geodezji inżynieryjnej i pomiarów diagnostycznych obiektów.
Najczęstszy błąd to automatyczny wybór tachimetru lub niwelatora, bo są najczęściej używane w praktyce geodezyjnej. Drugi błąd to pomylenie przemieszczenia punktu w terenie z odkształceniem elementu konstrukcji. Warto szukać słów-kluczy: "względne", "odkształcenie", "czujnik".
Najczęściej oznacza zmianę położenia jednego elementu względem drugiego albo zmianę długości/kształtu w czasie, czyli wielkość odnoszoną do stanu początkowego. W takim ujęciu pasują czujniki odkształceń lub przemieszczeń. Nie zawsze chodzi o współrzędne w układzie geodezyjnym.
Niwelator wybiera się, gdy trzeba kontrolować osiadania lub zmiany wysokości punktów (np. reperów) w terenie. To nadal są przemieszczenia, ale wyznaczane geodezyjnie jako różnice rzędnych. Tensometr natomiast dotyczy pracy i odkształceń elementu konstrukcyjnego, a nie sieci punktów terenowych.
Instrumenty geodezyjne (np. tachimetr, niwelator) służą do kątów, odległości i wysokości punktów. Czujniki (np. tensometr) mierzą lokalne wielkości fizyczne: odkształcenie, przemieszczenie, siłę. Jeśli pytanie dotyczy "względnych" zmian elementu, zwykle chodzi o czujnik.
Ucz się funkcji przyrządów poprzez skojarzenie: co mierzy i w jakiej sytuacji się go używa (teren, obiekt, konstrukcja). Zrób tabelę: tachimetr—kąty/odległości, niwelator—wysokości, a czujniki typu tensometr—odkształcenia. Na egzaminie szukaj w treści słów wskazujących na rodzaj pomiaru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Tensometr służy do pomiaru odkształceń (a więc i przemieszczeń względnych) elementu poprzez rejestrację zmian oporu/odkształcenia."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Tensometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tensometr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Niwelator" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelator (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Tachimetr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachimetr (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej (monitoring przemieszczeń i odkształceń)
  • Instrukcje/opracowania producentów czujników tensometrycznych i mostków tensometrycznych
  • Notatki z działu: instrumenty geodezyjne vs czujniki pomiarowe w inżynierii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego