KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 18.
Który z rysunków przedstawia prawidłowo narysowany i opisany symbol graficzny przełącznika z zestykiem NC, przełączanym przez przekręcenie?
Ilustracja przedstawia cztery rysunki techniczne symboli graficznych przełączników z zestykiem NC, które są przełączane
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny symbol powinien przedstawiać zestyk normalnie zamknięty (rozwierny), czyli przewodzący w stanie spoczynkowym i rozłączający po zadziałaniu, oraz mieć oznaczenie sposobu uruchomienia "przez przekręcenie" (napęd obrotowy). Spośród czterech rysunków te cechy spełnia "Rysunek 2."

Pełne wyjaśnienie:

W schematach sterowania i automatyki ważne jest rozróżnienie rodzaju styku oraz sposobu zadziałania łącznika. Zestyk normalnie zamknięty (często opisywany jako NC, a w terminologii polskiej także jako styk rozwierny) oznacza, że w stanie spoczynkowym obwód jest zamknięty, a po zadziałaniu elementu następuje rozwarcie styku.

Drugi człon treści pytania ("przełączanym przez przekręcenie") wskazuje na sposób uruchomienia: symbol powinien zawierać graficzne oznaczenie, że napęd jest obrotowy (a nie np. przyciskowy, dźwigniowy czy krańcowy liniowy). W praktyce mechatronika takie przełączniki spotyka się np. jako przełączniki wyboru trybu pracy, przełączniki kluczykowe lub przełączniki krzywkowe.

Odpowiedź "Rysunek 2." jest poprawna, ponieważ przedstawia jednocześnie: (1) właściwy zapis styku w stanie normalnym jako zamkniętego (cecha NC/rozwiernego) oraz (2) właściwe oznaczenie napędu realizowanego ruchem obrotowym.

Pozostałe rysunki są niepoprawne typowo z jednego z powodów:

  • pokazują styk normalnie otwarty (zwierny) zamiast normalnie zamkniętego, czyli testują inną funkcję w obwodzie,
  • pokazują prawidłowy rodzaj styku, ale z innym sposobem uruchomienia (np. przyciskiem),
  • zawierają niezgodny lub brakujący opis/oznaczenie elementu, co w dokumentacji technicznej prowadzi do błędów montażowych i serwisowych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal stan "normalny" (bez zadziałania) i dopiero potem sprawdź symbol napędu (obrotowy/przyciskowy itp.). To ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa symboli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zestyk NC (normalnie zamknięty), nazywany też stykiem rozwiernym, przewodzi w stanie spoczynkowym. Po zadziałaniu łącznika obwód zostaje przerwany. Na schematach trzeba zawsze rozumieć "normalnie" jako stan bez pobudzenia elementu.
Rozpoznaje się go po tym, że w stanie spoczynkowym tor jest przedstawiony jako zamknięty (przewodzący), a symbol pokazuje, że po zadziałaniu następuje rozwarcie. Kluczowe jest patrzenie na stan "normalny", a nie na intuicyjne skojarzenia.
Ponieważ rodzaj napędu (np. obrotowy, przyciskowy, dźwigniowy) wpływa na funkcję w układzie i na dobór aparatu. Dla montażu i diagnostyki ważne jest, czy element zmienia stan przez przekręcenie, naciśnięcie czy przesunięcie.
Oznacza to, że oprócz rodzaju styku (NO/NC) trzeba rozpoznać symbol napędu obrotowego. Na egzaminie często pojawiają się pułapki: poprawny styk, ale zły napęd, albo poprawny napęd, ale zły typ styku.
W typowej terminologii stosowanej w automatyce: tak, styk rozwierny odpowiada stykowi normalnie zamkniętemu (NC), czyli rozłącza po zadziałaniu. Warto jednak zawsze czytać opis w zadaniu i odnosić go do stanu spoczynkowego elementu.
Najczęstszy błąd to ignorowanie stanu "normalnego" i ocenianie na podstawie wyobrażenia działania. Drugi błąd to mylenie skrótów i wybór symbolu "podobnego". Pomaga zasada: najpierw stan spoczynkowy, potem zmiana po zadziałaniu.
Może występować np. w układach wyboru trybu pracy, w blokadach bezpieczeństwa, w czujnikach krańcowych o działaniu krzywkowym lub w przełącznikach kluczykowych. Kluczowe jest, że w spoczynku obwód jest zamknięty, a po obrocie się otwiera.
Najlepiej pracować na zestawach symboli (bazy IEC, tablice z podręczników) i rozwiązywać zadania typu "rozpoznaj element". Dobrą metodą jest robienie fiszek: symbol → nazwa i funkcja oraz odwrotnie: opis funkcji → wybór symbolu.
Tak. Na schemacie liczy się zgodność grafiki z opisem, bo opis wspiera montaż i serwis. Na egzaminie mogą pojawić się rysunki "prawie poprawne", ale błędnie opisane. Wtedy element jest uznawany za niepoprawnie oznaczony.
Odróżnia się po oznaczeniu napędu: dla obrotu stosuje się znak wskazujący ruch obrotowy, a dla przycisku – oznaczenie zadziałania przez nacisk. W zadaniach trzeba szukać tej cechy niezależnie od samego rodzaju styku.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że spośród czterech rysunków te cechy spełnia "Rysunek 2."

Źródła:

  • IEC 60617 (Graphical symbols for diagrams) – online database, https://std.iec.ch/iec60617/ (dostęp: 2026-02-27)
  • International Electrotechnical Commission – opis norm i zasobów dot. symboli graficznych, https://www.iec.ch/standards (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Katalog symboli graficznych IEC dla schematów elektrycznych (baza IEC 60617)
  • Podręcznik/kompendium z czytania schematów elektrycznych w automatyce
  • Dokumentacje producentów aparatury sterowniczej (sekcje: symbole na schematach, styki NO/NC)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego