KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 2.
Który z surowców farmaceutycznych to Adeps lanae?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Adeps lanae to łacińska nazwa lanoliny (tłuszczu wełnianego), stosowanej m.in. jako składnik i podłoże w preparatach półstałych.
Pozostałe opcje to inne surowce tłuszczowe/woskowe: olbrot (wosk), wosk pszczeli oraz smalec wieprzowy, więc nie odpowiadają nazwie Adeps lanae.

Pełne wyjaśnienie:

Adeps lanae jest tradycyjną łacińską nazwą lanoliny, czyli tłuszczu wełnianego (wool fat). W praktyce aptecznej lanolina bywa kojarzona z zastosowaniem w preparatach półstałych (maści, kremy) jako składnik o charakterze lipidowym oraz surowiec pomocniczy wpływający na właściwości podłoża.

Dlatego odpowiedź "Lanolina." jest poprawna: bezpośrednio tłumaczy nazwę łacińską Adeps lanae na nazwę polską surowca.

Pozostałe propozycje są mylące, bo należą do tej samej ogólnej grupy materiałów tłuszczowo-woskowych, ale oznaczają inne surowce:

  • "Olbrot." to surowiec woskowy (pochodzenia roślinnego/mineralnego w zależności od definicji w danym opracowaniu), a nie tłuszcz wełniany; podobieństwo polega jedynie na tym, że oba mogą występować w recepturze jako składniki lipofilowe.
  • "Wosk pszczeli." jest woskiem naturalnym, używanym m.in. do usztywniania podłoży, ale jego nazwa nie odpowiada określeniu Adeps lanae.
  • "Smalec wieprzowy." to tłuszcz zwierzęcy, historycznie spotykany w niektórych zastosowaniach, jednak nie jest to lanolina i nie jest określany jako Adeps lanae.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w nazwie pojawia się lanae, warto skojarzyć ją z "wełną" (łac. lana), co naprowadza na lanolinę jako tłuszcz związany z wełną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Adeps lanae to nazwa łacińska lanoliny, czyli tłuszczu wełnianego. W recepturze występuje jako surowiec lipofilowy używany w preparatach półstałych (np. maściach i kremach) i rozpoznawany głównie poprzez nazewnictwo łacińskie.
Kluczowe jest znaczenie członu lanae, który odnosi się do wełny (łac. lana). Lanolina jest tłuszczem wełnianym, natomiast smalec wieprzowy to inny tłuszcz zwierzęcy, bez związku z wełną, więc nie pasuje do tej nazwy.
Lanolina jest opisana jako tłuszcz wełniany (często spotkasz też nazwę Adeps lanae), a wosk pszczeli jako wosk naturalny. W praktyce mylące jest to, że oba są "tłuste", ale mają inne pochodzenie i inne role technologiczne w podłożach.
Lanolina bywa stosowana w preparatach półstałych jako składnik podłoża lub dodatek modyfikujący konsystencję i właściwości użytkowe. Pojawia się w recepturze, gdy potrzebny jest komponent lipidowy o określonej charakterystyce surowcowej.
Nie zawsze. W praktyce "Adeps lanae" odnosi się do lanoliny, natomiast w materiałach można spotkać rozróżnienia odmian (np. o różnej zawartości wody). Na egzaminie kluczowe jest podstawowe skojarzenie: Adeps lanae = lanolina.
Adeps wiąże się z tłuszczem (surowcem o charakterze lipidowym). To jednak nie wystarcza do identyfikacji konkretnego surowca: dopiero drugi człon (np. lanae) wskazuje na pochodzenie i pozwala odróżnić lanolinę od innych tłuszczów.
Najczęściej wybiera się dowolny tłuszcz zwierzęcy (np. smalec), bo kojarzy się z "adeps". Drugi typ błędu to mylenie z woskami (wosk pszczeli, olbrot), bo wszystkie te surowce są lipofilowe. Rozwiązaniem jest analizowanie członu lanae.
Pomaga proste skojarzenie językowe: lana ≈ "lana"/"wełna". Gdy widzisz lanae, myśl o surowcu związanym z wełną, czyli o lanolinie. Takie skojarzenia są szczególnie skuteczne w pytaniach terminologicznych.
Nie. Olbrot to surowiec z grupy wosków, natomiast lanolina to tłuszcz wełniany. Mogą pełnić podobne funkcje technologiczne (np. wpływać na konsystencję podłoża), ale to różne substancje i mają różne nazwy łacińskie oraz pochodzenie.
Skuteczne jest uczenie się najczęstszych par: nazwa łacińska ↔ nazwa polska surowca, najlepiej w kontekście zastosowania (np. podłoża maściowe). Warto tworzyć fiszki oraz grupować nazwy według pochodzenia: roślinne, zwierzęce, mineralne.
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Lanolina" (w treści podano nazwę łacińską Adeps lanae) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Lanolina (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Lanolin" (synonym: Adeps lanae) — https://en.wikipedia.org/wiki/Lanolin (accessed: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z łaciny farmaceutycznej (słownictwo surowców i skrótów recepturowych)
  • Materiały do receptury aptecznej: podłoża maściowe i ich właściwości
  • Słowniki/kompendia surowców farmaceutycznych (łacińsko-polskie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego