KWALIFIKACJA MED10 - CZERWIEC 2012

Tetraplegia (porażenie czterokończynowe) to utrata lub znaczne ograniczenie ruchu i czucia w obu kończynach górnych i dolnych.

Najczęściej wynika z uszkodzenia rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym. Im wyżej położony uraz szyjny, tym rozleglejsze mogą być objawy.

Rdzeń kręgowy przewodzi sygnały nerwowe między mózgiem a ciałem. Gdy dojdzie do przerwania przewodzenia, deficyty pojawiają się poniżej miejsca urazu.

Uraz szyjny odcina połączenia dla rąk i nóg (tetraplegia), a uraz piersiowo-lędźwiowy zwykle dotyczy głównie nóg (paraplegia).

Paraplegia to porażenie kończyn dolnych przy zachowanych funkcjach kończyn górnych.

Typowo wiąże się z uszkodzeniem rdzenia w odcinku piersiowym, lędźwiowym lub krzyżowym. W praktyce rehabilitacyjnej oznacza to inne potrzeby terapii niż w tetraplegii, bo sprawność rąk zwykle pozostaje zachowana.

Hemiplegia to porażenie jednej strony ciała (ręka i noga po tej samej stronie). Najczęściej jest skutkiem uszkodzenia mózgu (np. udar), a nie typowym skutkiem całkowitego przerwania rdzenia.

Tetraplegia jest natomiast charakterystyczna dla urazu rdzenia w odcinku szyjnym i obejmuje obie strony ciała oraz cztery kończyny.

Nie zawsze. Zakres objawów zależy od wysokości i rozległości uszkodzenia (czy jest całkowite, czy częściowe) oraz od tego, które drogi nerwowe zostały przerwane.

W zadaniach testowych przy sformułowaniu "przerwanie rdzenia w odcinku szyjnym" przyjmuje się typowy skutek: tetraplegię, czyli zajęcie rąk i nóg.

Częsty błąd to utożsamianie hemiplegii z urazem kręgosłupa, mimo że jest ona zwykle następstwem uszkodzenia mózgu.

Inny błąd to automatyczny wybór tetraplegii przy każdym urazie rdzenia, bez sprawdzenia poziomu (szyjny vs piersiowo-lędźwiowy). Pomaga prosta zasada: im wyżej uraz, tym więcej kończyn obejmuje.

U osoby z tetraplegią ograniczenia obejmują kończyny górne i dolne, więc plan masażu częściej dotyczy wielu obszarów ciała, profilaktyki przykurczów oraz pracy nad komfortem tkanek.

W praktyce ważne są bezpieczne pozycjonowanie, kontrola czucia oraz współpraca z rehabilitantem w doborze technik do możliwości pacjenta.

Objawy pojawiają się poniżej poziomu uszkodzenia i mogą wystąpić od razu po urazie lub narastać, jeśli rozwija się obrzęk czy ucisk.

W ujęciu definicyjnym (jak w testach) przy "przerwaniu rdzenia" zakłada się istotne przerwanie przewodzenia, co skutkuje utratą funkcji czuciowo-ruchowych w segmentach unerwianych poniżej urazu.

Pomaga reguła "szyja = cztery": uraz w odcinku szyjnym kojarz z porażeniem czterokończynowym (tetraplegią).

Z kolei "tułów/nogi = dwie": uraz piersiowo-lędźwiowy zwykle daje paraplegię (głównie kończyny dolne). Następnie sprawdź, czy w odpowiedziach nie ma hemiplegii, która częściej dotyczy mózgu.

Odcinek szyjny znajduje się najwyżej, w okolicy szyi, i odpowiada za przewodzenie impulsów do wielu struktur ciała, w tym do kończyn górnych.

Dlatego uszkodzenie rdzenia na tym poziomie ma zwykle rozległe skutki: może upośledzać zarówno ręce, jak i nogi. W rehabilitacji i masażu wpływa to na zakres terapii i zasady bezpieczeństwa.