Pytanie dotyczy rozpoznania rodzaju wyciągu na podstawie trzech cech: zawartości wody do 5%, higroskopijności oraz względnej trwałości składników. Zestaw tych właściwości najlepiej pasuje do wyciągu suchego.
Dlaczego wyciąg suchy?
Wyciąg suchy jest postacią stałą (najczęściej proszkową), uzyskiwaną po odparowaniu rozpuszczalnika z wyciągu i dosuszeniu. Z definicji zawiera niewielką ilość wilgoci resztkowej, często podawaną jako wartość graniczna rzędu kilku procent. Mniejsza ilość wody ogranicza procesy degradacji zależne od obecności rozpuszczalnika (np. hydrolizę) i rozwój drobnoustrojów, dlatego mówi się o względnej (a nie absolutnej) trwałości składników.
Skąd higroskopijność?
Postać sucha ma dużą powierzchnię właściwą i często zawiera składniki (np. cukry, glikozydy, niektóre polifenole), które chętnie wiążą wodę z powietrza. Stąd wyciągi suche mogą być higroskopijne, zbrylać się i wymagać przechowywania w szczelnych pojemnikach, czasem z osuszaczem.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Płynny standaryzowany – to wyciąg w postaci ciekłej; standaryzacja dotyczy ujednolicenia zawartości związków czynnych, a nie minimalnej zawartości wody. Postać płynna z natury ma znacznie większy udział rozpuszczalnika niż 5%.
- Płynny kwantyfikowany – podobnie jak powyżej, jest to wyciąg płynny, a "kwantyfikowany" odnosi się do oznaczenia i deklaracji zawartości wybranych składników. Nie opisuje to kryterium "do 5% wody".
- Gęsty – to postać półstała/lepka, zwykle zawierająca więcej rozpuszczalnika niż wyciąg suchy. Może być mniej stabilny mikrobiologicznie niż forma sucha i nie spełnia typowego kryterium tak niskiej zawartości wody.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się jednocześnie "mało wody", "higroskopijny" i "stabilniejszy", najczęściej chodzi o postać stałą (suchą), która jest stabilniejsza chemicznie, ale wrażliwa na wilgoć z otoczenia.
