KWALIFIKACJA TWO6 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 5.
Który z wymienionych pędników posiada jednostka pływająca przedstawiona na rysunku?
Ilustracja przedstawia jednostkę pływającą, prawdopodobnie statek, z widocznym pędnikiem cykloidalnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pędnik cykloidalny rozpoznaje się po zespole pionowych łopat pracujących w tarczy/rotorze, których kąt nastawienia zmienia się w trakcie obrotu. Dzięki temu wektor ciągu można szybko kierować w dowolną stronę. Pozostałe opcje dotyczą innych rozwiązań: azymutalny obraca całą kolumnę, strumieniowy jest poprzeczny, a wodnoodrzutowy to dysza z pompą.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź to "Cykloidalny.", ponieważ pędnik cykloidalny ma charakterystyczną konstrukcję: zamiast klasycznego śruby z łopatami osadzonymi na piaście, pracuje tu zespół pionowych łopat rozmieszczonych na obwodzie wirnika. Kluczową cechą jest to, że kąt natarcia łopat zmienia się w trakcie obrotu, co pozwala płynnie sterować zarówno wartością, jak i kierunkiem ciągu (wektorem siły). W praktyce daje to bardzo dobrą manewrowość, szczególnie przy pracy w porcie lub podczas holowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Azymutalny." – pędnik azymutalny to zwykle klasyczna śruba (często w dyszy) na obrotowej kolumnie, która może obracać się wokół osi pionowej. Kierunek ciągu zmienia się przez obrót całego zespołu pędnika, a nie przez cykliczną zmianę nastawienia wielu pionowych łopat.
  • "Strumieniowy." – pędnik strumieniowy (najczęściej tunelowy) służy głównie do wytwarzania ciągu poprzecznego, np. na dziobie lub rufie, aby ułatwić manewry przy małych prędkościach. Konstrukcyjnie jest to kanał/tunel z wirnikiem, a nie układ pionowych łopat cykloidalnych.
  • "Wodnoodrzutowy." – napęd wodnoodrzutowy (waterjet) wykorzystuje pompę (wirnik) zasysającą wodę i wyrzucającą ją przez dyszę. Na rysunkach zwykle kojarzy się z kanałem wlotowym i dyszą wylotową, a nie z otwartym zespołem wielu łopat pracujących na obwodzie tarczy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz na rysunku "wieniec" pionowych łopatek i brak klasycznej śruby, rozważ pędnik cykloidalny. Gdy widzisz śrubę na obrotowej gondoli/kolumnie, częściej będzie to pędnik azymutalny. Jeśli pojawia się tunel poprzeczny w kadłubie – to pędnik strumieniowy. Jeśli jest dysza z kanałem przepływowym – wodnoodrzutowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pędnik cykloidalny to napęd z zespołem pionowych łopat rozmieszczonych na obwodzie wirnika. W czasie obrotu zmienia się ich nastawienie, co pozwala sterować wielkością oraz kierunkiem ciągu. Dzięki temu jednostka może bardzo precyzyjnie manewrować, zwłaszcza przy małych prędkościach.
Najczęściej widać "tarczę"/wirnik z wieloma pionowymi łopatami, bez klasycznej śruby napędowej. Charakterystyczne jest rozmieszczenie łopat na obwodzie oraz mechanizm ich zmiennego nastawienia. Jeśli rysunek nie pokazuje śruby ani dyszy wodnoodrzutowej, cykloidalny jest częstą odpowiedzią.
W pędniku cykloidalnym kierunek ciągu zmienia się przez cykliczną zmianę kąta nastawienia wielu pionowych łopat. W pędniku azymutalnym zwykle jest klasyczna śruba na obrotowej kolumnie (gondoli), a kierunek ciągu zmienia się przez obrót całego zespołu pędnika wokół osi pionowej.
Pędnik strumieniowy (np. tunelowy) jest zwykle pędnikiem pomocniczym do manewrowania: wytwarza ciąg poprzeczny na dziobie lub rufie. Główny pędnik odpowiada za napęd do przodu/tyłu w marszu. Na rysunkach strumieniowy często widać jako tunel w kadłubie, a nie jako napęd główny.
Tak, jeśli uczeń skupia się tylko na tym, że oba rozwiązania poprawiają manewrowość. Konstrukcyjnie to jednak inne układy: wodnoodrzutowy ma kanał wlotowy, pompę i dyszę wylotową, a cykloidalny ma pionowe łopaty o zmiennym nastawieniu. Na rysunku szukaj dyszy i kanałów przepływu.
Stosuje się go tam, gdzie liczy się wysoka manewrowość i szybka zmiana kierunku ciągu, np. w jednostkach portowych, holownikach czy promach. Ułatwia precyzyjne utrzymanie pozycji i wykonywanie manewrów przy ograniczonej przestrzeni. Na egzaminie warto kojarzyć go z zadaniami manewrowymi.
Najczęstsze pomyłki to: wybór "azymutalny", bo kojarzy się ze sterowaniem wektorem ciągu, mylenie pędnika strumieniowego (tunelowego) z napędem głównym oraz rozpoznawanie wodnoodrzutowego wyłącznie po obecności "jakiejś" dyszy. Pomaga porównanie elementów: śruba, tunel, dysza, pionowe łopaty.
Pędnik azymutalny ma zwykle klasyczną śrubę (czasem w dyszy) i możliwość obrotu całej kolumny z przekładnią oraz wałem. Cykloidalny nie bazuje na jednej śrubie, tylko na wielu pionowych łopatach o zmiennym kącie. Różnica wynika z odmiennej metody wytwarzania i kierowania ciągu.
Powinien umieć rozpoznać typ pędnika, znać ogólną zasadę działania, typowe obszary zastosowań i podstawowe wymagania eksploatacyjne (np. kontrola stanu elementów, obserwacja drgań i hałasu, współpraca z układami sterowania). To ułatwia diagnostykę oraz komunikację z załogą i serwisem.
Najlepiej uczyć się przez porównania: cykloidalny (pionowe łopaty, zmienny kąt), azymutalny (śruba na obrotowej kolumnie), strumieniowy (tunel poprzeczny), wodnoodrzutowy (kanał i dysza). Warto przejrzeć rysunki poglądowe i schematy, a potem ćwiczyć szybkie rozpoznawanie cech charakterystycznych.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Pędnik cykloidalny rozpoznaje się po zespole pionowych łopat pracujących w tarczy/rotorze, których kąt nastawienia zmienia się w trakcie obrotu."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C4%99dnik_cykloidalny - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C4%99dnik_azymutalny - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Nap%C4%99d_wodnoodrzutowy - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z siłowni okrętowych: dział o układach napędowych i pędnikach
  • Karty katalogowe producentów pędników (przegląd konstrukcji i schematów działania)
  • Materiały szkoleniowe z eksploatacji jednostek manewrowych (holowniki, promy) – rozdział o manewrowaniu i pędnikach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego