KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 38.
Który z wymienionych podmiotów jest samorządową jednostką budżetową?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przedszkole gminne jest jednostką organizacyjną gminy i w praktyce bywa prowadzone jako samorządowa jednostka budżetowa. Natomiast urząd skarbowy należy do administracji rządowej, sąd rejonowy do władzy sądowniczej, a oddział ZUS jest częścią państwowej instytucji ubezpieczeniowej, więc nie są to samorządowe jednostki budżetowe.

Pełne wyjaśnienie:

Samorządowa jednostka budżetowa to jednostka organizacyjna jednostki samorządu terytorialnego (np. gminy), która działa w ramach gospodarki budżetowej: jej dochody i wydatki są ujmowane odpowiednio w budżecie JST, a jednostka nie działa "na własny rachunek" jak typowe podmioty komercyjne.

Odpowiedź "Przedszkole gminne." pasuje do tego opisu, ponieważ jest to podmiot prowadzony przez gminę w ramach realizacji zadań publicznych (oświatowych/wychowawczych). W realiach organizacyjnych gmin publiczne przedszkola są często tworzone jako jednostki organizacyjne gminy funkcjonujące w reżimie jednostki budżetowej.

Pozostałe propozycje nie spełniają kryterium "samorządowa", ponieważ nie są jednostkami organizacyjnymi JST:

  • "Urząd skarbowy." jest elementem administracji rządowej właściwej w sprawach podatkowych, więc nie jest samorządową jednostką budżetową.
  • "Sąd rejonowy." należy do władzy sądowniczej. Sądy powszechne nie są jednostkami samorządu terytorialnego, więc nie klasyfikuje się ich jako samorządowych jednostek budżetowych.
  • "Oddział zakładu ubezpieczeń społecznych." jest częścią struktury instytucji ubezpieczeniowej o charakterze państwowym. To nie jest jednostka organizacyjna gminy/powiatu/województwa samorządowego, a więc nie jest "samorządowa".

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w nazwie występuje "gminny/gminne" i dotyczy jednostki realizującej zadania własne JST (np. oświata, kultura), to zwykle kieruje to w stronę jednostki samorządowej. Natomiast "urząd skarbowy", "sąd" oraz "ZUS" to typowe przykłady instytucji państwowych, a nie samorządowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To jednostka organizacyjna gminy/powiatu/województwa, która finansuje działalność w ramach budżetu JST. Zasadniczo nie zatrzymuje "zysku" dla siebie, a jej plan finansowy jest powiązany z budżetem samorządu. Przykładami bywają jednostki oświatowe lub niektóre jednostki kultury.
Sprawdź, kto jest organem prowadzącym lub nadrzędnym: gmina/powiat/województwo oznacza samorząd; administracja skarbowa i urzędy centralne zwykle oznaczają administrację rządową; sądy to władza sądownicza. Pomaga też BIP danej instytucji (dane o statusie i strukturze).
Urząd skarbowy realizuje zadania państwa w obszarze podatków i działa w strukturze administracji rządowej. Nie jest jednostką organizacyjną gminy ani powiatu, więc nie spełnia kryterium "samorządowa". Nawet jeśli wykonuje zadania na terenie gminy, nie czyni go to jednostką JST.
Nie. Sąd rejonowy jest częścią władzy sądowniczej i nie podlega samorządowi terytorialnemu jako organ prowadzący. W praktyce oznacza to, że nie klasyfikuje się go jako samorządowej jednostki budżetowej, nawet jeśli działa lokalnie i obsługuje mieszkańców danej gminy.
Zwykle oznacza to, że organem prowadzącym jest gmina (JST). Taki podmiot realizuje zadania publiczne w obszarze edukacji i wychowania, a jego funkcjonowanie jest organizowane przez samorząd. W wielu przypadkach takie jednostki działają w formie jednostki budżetowej powiązanej z budżetem gminy.
Nie. Oddział ZUS jest elementem struktury państwowej instytucji ubezpieczeniowej, a nie jednostką organizacyjną gminy, powiatu czy województwa samorządowego. Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych ZUS najczęściej traktuje się jako podmiot "państwowy", a nie "samorządowy".
W praktyce mogą to być niektóre placówki oświatowe (np. szkoły, przedszkola), a także inne jednostki organizacyjne realizujące zadania własne gminy. Dokładny katalog zależy od rozwiązań organizacyjnych w danym samorządzie, dlatego na egzaminie liczy się rozpoznanie "gminności" i powiązania z JST.
Bo odróżnia podmioty JST od instytucji państwowych. Wiele instytucji publicznych jest finansowanych ze środków publicznych, ale nie wszystkie są "samorządowe". Na egzaminie to słowo kieruje analizę na: gminę, powiat lub województwo samorządowe jako podmiot tworzący i prowadzący jednostkę.
Najczęściej wybierają instytucję "najbardziej znaną" (np. ZUS lub urząd skarbowy) albo zakładają, że skoro instytucja działa lokalnie, to jest samorządowa. Typowy błąd to też mylenie administracji rządowej z samorządową oraz nieuwzględnianie, że sądy to odrębna władza.
Ćwicz rozpoznawanie instytucji po "przynależności": JST (gmina/powiat/województwo), administracja rządowa, sądy, instytucje ubezpieczeniowe. Rób krótkie fiszki z przykładami i zawsze pytaj: kto jest organem prowadzącym? To zwykle wystarcza do poprawnego wyboru.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przedszkole gminne jest jednostką organizacyjną gminy i w praktyce bywa prowadzone jako samorządowa jednostka budżetowa.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu administracji publicznej (podział administracji, zadania JST)
  • Materiały szkoleniowe z finansów publicznych dotyczące form organizacyjnych jednostek sektora finansów publicznych
  • Strony informacyjne JST oraz BIP (opisy jednostek organizacyjnych gminy i ich statusu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego