W sektorze finansów publicznych występują różne formy organizacyjno-finansowe, które różnią się tym, skąd mają środki i jak rozliczają dochody oraz wydatki.
Budżetowanie brutto oznacza, że:
- dochody uzyskane przez jednostkę są co do zasady odprowadzane do budżetu państwa,
- wydatki jednostki są finansowane bezpośrednio z budżetu,
- jednostka nie "utrzymuje się" z własnych dochodów w sensie planowania finansowego, tylko działa w ramach planu finansowego powiązanego z budżetem.
Takie cechy spełnia odpowiedź: "Państwowa jednostka budżetowa." To klasyczny przykład podmiotu, który rozlicza się z budżetem państwa w układzie brutto (pełne odprowadzanie dochodów i finansowanie wydatków z budżetu).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "Państwowy fundusz celowy." To forma przeznaczona do finansowania określonych zadań z wyodrębnionych środków. Logika działania opiera się na dedykowanych przychodach i celowych wydatkach, więc nie jest to typowy model budżetowania brutto jak w jednostce budżetowej.
- "Samorządowy zakład budżetowy." Jest związany z jednostką samorządu terytorialnego, a jego finansowanie opiera się na specyfice tej formy (m.in. większy związek z przychodami z wykonywanych usług). To inna konstrukcja niż państwowa jednostka budżetowa.
- "Agencja wykonawcza." Jest odrębną formą realizacji zadań publicznych, z własnym planem finansowym i inną logiką rozliczeń niż typowa jednostka budżetowa rozliczana brutto.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się "jednostka budżetowa", a pytanie dotyczy budżetowania brutto, zwykle kluczowe jest skojarzenie: dochody do budżetu, wydatki z budżetu. Warto jednak zawsze odróżniać jednostkę budżetową od zakładu budżetowego oraz od funduszy i agencji, bo to częsty obszar pomyłek.
