KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 28.
Którym symbolem graficznym powinien być oznaczony stycznik służący do sterowania silnikiem trójfazowym, który ma być trwale załączany przyciskiem monostabilnym z zestykiem NO?
Ilustracja przedstawia cztery symbole graficzne, które mogą być używane w kontekście elektryki, szczególnie w odniesieniu do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny jest wybór "Symbolem 4.", ponieważ trwałe załączenie silnika po naciśnięciu przycisku monostabilnego NO wymaga samopodtrzymania cewki. Do silnika 3-fazowego potrzebne są 3 styki główne NO oraz dodatkowy styk pomocniczy NO równolegle do START, razem 4 zestyki NO.

Pełne wyjaśnienie:

Stycznik sterujący silnikiem trójfazowym musi mieć trzy tory główne do załączania faz L1, L2, L3. W schematach oznacza to 3 styki główne typu NO (normalnie otwarte), które po zadziałaniu cewki zamykają obwód mocy.

W treści zadania kluczowe jest jednak dodatkowe wymaganie: silnik ma być trwale załączany przyciskiem monostabilnym z zestykiem NO. Przycisk monostabilny działa tylko podczas nacisku, więc po jego puszczeniu obwód sterowania wróciłby do stanu spoczynkowego. Aby urządzenie pracowało dalej, stosuje się układ samopodtrzymania.

Samopodtrzymanie realizuje się przez włączenie styku pomocniczego NO stycznika równolegle do przycisku START (NO). Po naciśnięciu START cewka stycznika zadziała, a wtedy styk pomocniczy NO zamknie się i "podtrzyma" zasilanie cewki nawet po zwolnieniu przycisku.

Z tego wynika wymagana liczba zestyków: 3 NO (główne) + 1 NO (pomocniczy do samopodtrzymania) = 4 NO. Odpowiedź "Symbolem 4." jest poprawna, bo przedstawia stycznik mający cztery zestyki NO.

  • "Symbolem 2." jest błędne, ponieważ zawiera styk NC zamiast NO; styk NC w stanie spoczynku jest zwarty i nie spełnia roli podtrzymania równoległego do START w typowym układzie.
  • "Symbolem 3." jest błędne, bo ma przewagę styków NC; nie odpowiada wymaganiu trzech torów mocy NO dla silnika trójfazowego.
  • "Symbolem 1." jest błędne, ponieważ wszystkie stykI są typu NC, co nie odpowiada ani torom głównym silnika, ani układowi samopodtrzymania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdziel wymagania na obwód mocy (ile faz/tórów ma silnik) oraz obwód sterowania (czy jest samopodtrzymanie, STOP, sygnalizacja). To ułatwia dobór liczby i rodzaju zestyków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zestyk NO (normalnie otwarty) jest rozwarty w stanie spoczynku i zamyka się po zadziałaniu cewki stycznika. Na symbolu rozpoznasz go po tym, że ruchome ramię styku jest oddalone od linii kontaktu w położeniu spoczynkowym.
Zestyk NC (normalnie zamknięty) jest zwarty w stanie spoczynku i rozwiera się po zadziałaniu cewki. Pomyłki biorą się z pośpiechu i odwracania pojęć "normalnie". Warto zapamiętać: NC = przewodzi bez zasilania cewki.
Silnik trójfazowy jest zasilany trzema fazami, więc w obwodzie mocy trzeba jednocześnie załączać i wyłączać trzy tory prądowe. Stycznik realizuje to przez 3 styki główne, które przełączają L1, L2 i L3 w tym samym momencie.
Samopodtrzymanie to sposób utrzymania zasilania cewki stycznika po puszczeniu przycisku START. Realizuje się je przez styk pomocniczy NO stycznika podłączony równolegle do START. Po zadziałaniu stycznika styk NO zamyka się i podtrzymuje obwód.
Przycisk monostabilny działa tylko podczas nacisku i po puszczeniu wraca do stanu spoczynkowego. Jeśli jest jedynym elementem zasilającym cewkę, to po zwolnieniu przycisku cewka traci zasilanie, stycznik отпada i silnik się wyłącza. Stąd potrzeba samopodtrzymania.
Najpierw ustal obwód mocy: silnik trójfazowy → 3 styki główne NO. Potem obwód sterowania: trwałe załączenie przyciskiem monostabilnym NO → potrzebny 1 styk pomocniczy NO do samopodtrzymania. Razem daje to 4 zestyki NO.
W typowym układzie samopodtrzymania przy przycisku START (NO) potrzebny jest zestyk NO, który zamknie się po zadziałaniu stycznika i przejmie podtrzymanie. Zestyk NC ma odwrotną logikę działania (w spoczynku zwarty), więc nie spełnia tej roli w takim układzie.
Na schematach stycznik pokazuje się jako cewkę oraz styki połączone z nią linią przerywaną. Ta linia oznacza sprzężenie mechaniczne: po wysterowaniu cewki wszystkie powiązane styki zmieniają stan jednocześnie (NO się zamyka, NC się otwiera).
Najczęstsze są: pomylenie NO z NC, nieuwzględnienie dodatkowego styku do samopodtrzymania oraz patrzenie tylko na liczbę styków, a nie na ich typ. Pomaga nawyk: osobno analizuj wymagania obwodu mocy i obwodu sterowania.
Układy stycznikowe mogą sterować np. wentylatorami, pompami czy elementami wykonawczymi w instalacjach technicznych towarzyszących sieciom i instalacjom gazowym. Samopodtrzymanie bywa potrzebne, gdy urządzenie ma pracować ciągle po krótkim impulsie START, a wyłączenie realizuje STOP lub zabezpieczenia.
info

Statystycznie 31% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawny jest wybór "Symbolem 4.", ponieważ trwałe załączenie silnika po naciśnięciu przycisku monostabilnego NO wymaga samopodtrzymania cewki."

Źródła:

  • PN-EN 60617 (IEC 60617) – Graphical symbols for diagrams / Symbole graficzne stosowane w schematach elektrycznych (seria norm).
  • PN-EN 61082-1 – Przygotowanie dokumentów stosowanych w elektrotechnice (zasady sporządzania schematów), część 1.

Materiały:

  • PN-EN 60617: katalog symboli graficznych stosowanych w schematach
  • PN-EN 61082-1: zasady sporządzania dokumentacji elektrotechnicznej
  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki i automatyki (styczniki, przekaźniki, układy sterowania)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego