KWALIFIKACJA GIW5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 40.
Którym znakiem oznacza się substancje niebezpieczne dla środowiska?
Ilustracja przedstawia cztery piktogramy związane z oznaczeniami substancji niebezpiecznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Piktogram dla "niebezpieczne dla środowiska" (CLP/GHS) przedstawia martwe drzewo i rybę w rombie z czerwoną ramką (GHS09).
Ostrzega przed toksycznością dla organizmów wodnych i długotrwałymi skutkami w środowisku, więc wymaga ostrożności przy magazynowaniu i w razie wycieków.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania znaku substancji niebezpiecznej dla środowiska. W systemie CLP/GHS jest to piktogram GHS09 – romb z czerwoną ramką, w środku symbol martwego drzewa i ryby. Taki znak informuje, że substancja lub mieszanina może powodować szkody w środowisku, szczególnie dla organizmów wodnych, oraz może mieć skutki długotrwałe.

Dlaczego to ważne w praktyce zakładu przeróbczego? W procesach przeróbki mechanicznej kopalin używa się różnych środków pomocniczych (np. chemikalia procesowe, smary, oleje, odczynniki). Rozpoznanie piktogramu pozwala dobrać właściwe postępowanie:

  • zapobieganie przedostaniu się do kanalizacji/rowów/odbiorników wody,
  • właściwe magazynowanie (wanny wychwytowe, szczelne pojemniki),
  • odpowiednie działania przy wycieku (sorbenty, zabezpieczenie odpływów),
  • postępowanie zgodne z kartą charakterystyki (SDS), zwłaszcza sekcją o środkach ostrożności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą kusić, ale są błędne? Często myli się ten piktogram z innymi, bo wszystkie w CLP mają podobny kształt rombu. Znaki typu "wykrzyknik" odnoszą się zwykle do działania drażniącego lub szkodliwego, "korozja" do żrących, a "zagrożenie zdrowia" do poważnych skutków zdrowotnych (np. rakotwórczość) – nie są one specyficznie o środowisku. Właściwym wyróżnikiem jest właśnie symbol ryby i drzewa.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści jest "dla środowiska", szukaj w odpowiedziach ikonografii związanej z przyrodą (ryba/drzewo), a nie z człowiekiem (postać) czy z ogniem/wybuchem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To piktogram GHS09 oznaczający zagrożenie dla środowiska. Informuje, że substancja może być toksyczna dla organizmów wodnych i powodować długotrwałe skutki w ekosystemie. W praktyce oznacza konieczność zapobiegania wyciekom i właściwej utylizacji.
W CLP stosuje się biały romb z czerwoną ramką i symbolem drzewa oraz ryby (GHS09). To oznakowanie zastąpiło starsze, krajowe/UE symbole stosowane przed wdrożeniem CLP. Na egzaminie liczy się rozpoznanie grafiki, nie nazwa skrótu.
W zakładach przeróbki kopalin nawet niewielki wyciek środka chemicznego może trafić do odwodnienia, osadników lub wód powierzchniowych. GHS09 ostrzega przed skutkami dla środowiska wodnego, więc wymaga szybkiego zabezpieczenia odpływów, użycia sorbentów i postępowania zgodnie z SDS.
Wszystkie piktogramy CLP mają podobny romb, dlatego patrz na symbol w środku. GHS09 ma elementy "przyrodnicze": ryba i drzewo. Inne piktogramy pokazują np. płomień (palność), czaszkę (toksyczność ostra) albo sylwetkę człowieka (poważne skutki zdrowotne).
Najczęściej odnosi się do zagrożeń dla środowiska wodnego (organizmy wodne, skutki ostre i przewlekłe). W praktyce BHP i ochrony środowiska należy jednak traktować to szerzej: nie dopuszczać do emisji i skażenia, w tym do przedostania się substancji do gleby i systemów odprowadzania wód.
Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu (w tym piktogramach CLP) znajdują się zwykle w sekcji 2 karty charakterystyki (SDS): "Identyfikacja zagrożeń". Tam podane są piktogramy, hasło ostrzegawcze oraz zwroty H i P, które pomagają dobrać środki ostrożności.
Najpierw zabezpiecz miejsce i zablokuj odpływy, aby substancja nie trafiła do kanalizacji lub cieków. Następnie użyj sorbentów/obwałowania, zbierz odpad do odpowiedniego pojemnika i postępuj wg SDS. Kluczowe jest ograniczenie rozprzestrzeniania i prawidłowe przekazanie odpadu.
Nie musi. GHS09 mówi o zagrożeniu dla środowiska, a nie bezpośrednio o toksyczności dla człowieka. Substancja może mieć jednocześnie inne piktogramy (np. "wykrzyknik", "czaszkę"), ale to zależy od klasyfikacji. Na opakowaniu trzeba czytać komplet oznaczeń, nie tylko jeden znak.
Najczęściej występuje mylenie piktogramów przez podobny romb: wybór "wykrzyknika" zamiast środowiska albo "zagrożenia zdrowia" zamiast środowiska. Drugi typ błędu to kierowanie się dawnymi symbolami (pomarańczowe tło) zamiast aktualnymi CLP. Pomaga zapamiętać skojarzenie: "ryba i drzewo = środowisko".
Najlepiej uczyć się zestawu piktogramów CLP/GHS w formie fiszek: symbol + znaczenie + przykład zastosowania. Dodatkowo przejrzyj kilka kart charakterystyki używanych w branży i sprawdź sekcję o oznakowaniu. Na egzaminie szybkie rozpoznanie grafiki daje dużą przewagę czasową.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • ECHA (European Chemicals Agency), "CLP hazard pictograms" (opis piktogramów, w tym zagrożenie dla środowiska), https://echa.europa.eu/regulations/clp/clp-pictograms - accessed 2026-02-18
  • EUR-Lex, Regulation (EC) No 1272/2008 (CLP), Annex V (Hazard pictograms), https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2008/1272/oj - accessed 2026-02-18
  • United Nations, Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS), rozdziały dot. piktogramów i komunikacji zagrożeń, https://unece.org/transport/dangerous-goods/ghs-rev10-2023 - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały ECHA: opis piktogramów CLP i ich znaczenia
  • Tekst rozporządzenia CLP (WE) nr 1272/2008 – załączniki dot. oznakowania
  • Karty charakterystyki (SDS) substancji używanych w zakładach przeróbki kopalin – sekcja 2 (identyfikacja zagrożeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego