KWALIFIKACJA CHM4 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 10.
Lakmus to wskaźnik alkacymetryczny, który w roztworze zasadowym przyjmuje barwę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lakmus jest wskaźnikiem kwasowo-zasadowym: w środowisku kwaśnym barwi się na czerwono, a w środowisku zasadowym na niebiesko. Barwa fioletowa jest typowa dla odczynu zbliżonego do obojętnego, więc nie dotyczy roztworu zasadowego.

Pełne wyjaśnienie:

Lakmus to klasyczny wskaźnik kwasowo-zasadowy używany do szybkiej, jakościowej oceny odczynu roztworu. Jego zasada działania polega na zmianie struktury (formy) barwnej w zależności od stężenia jonów wodorowych w roztworze, czyli w zależności od pH.

Odpowiedź "niebieską" jest poprawna, ponieważ w roztworze zasadowym lakmus przyjmuje barwę niebieską. To podstawowa reguła zapamiętywana w laboratorium: kwas → czerwony, zasada → niebieski.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "czerwoną" – ta barwa odpowiada środowisku kwaśnemu, więc jest przeciwieństwem tego, o co pyta zadanie.
  • "fioletową" – fiolet jest kojarzony z odczynem około obojętnym (przejściowym). W roztworze wyraźnie zasadowym lakmus nie pozostaje fioletowy, tylko przechodzi w niebieski.
  • "żółtą" – żółta barwa nie jest charakterystyczną barwą lakmusu w typowym opisie szkolnym/laboratoryjnym; częściej pojawia się przy innych wskaźnikach. To typowy "dystraktor" dla osób, które mieszają barwy różnych indykatorów.

W praktyce laboratoryjnej (np. w pracy technika analityka) lakmus bywa używany jako test przesiewowy: zanim wykonasz dokładny pomiar pH lub miareczkowanie, możesz szybko sprawdzić, czy próbka jest kwaśna czy zasadowa. Trzeba jednak pamiętać, że lakmus nie daje dokładnej wartości pH – do tego służą papierki uniwersalne z skalą barwną lub pH-metr.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lakmus to wskaźnik kwasowo-zasadowy używany do szybkiej oceny, czy roztwór ma odczyn kwaśny czy zasadowy. W praktyce laboratoryjnej działa jako test wstępny przed dokładnym pomiarem pH lub wykonaniem miareczkowania.
W roztworze zasadowym lakmus przyjmuje barwę niebieską. To jedna z podstawowych reguł pracy z wskaźnikami: kwas barwi lakmus na czerwono, a zasada na niebiesko.
Lakmus zmienia barwę, bo jego cząsteczki występują w różnych formach w zależności od stężenia jonów wodorowych (pH). Inna forma dominuje w środowisku kwaśnym, a inna w zasadowym, co daje różne barwy obserwowane gołym okiem.
Nie. Barwa fioletowa jest zwykle kojarzona z odczynem zbliżonym do obojętnego lub przejściowego. Dla roztworu wyraźnie zasadowego oczekuje się zmiany w stronę niebieskiej barwy lakmusu.
Najczęściej myli się barwy lakmusu z barwami innych wskaźników oraz odwraca skojarzenie "kwas–zasada". Pomaga zapamiętanie prostego schematu: kwaśny = czerwony, zasadowy = niebieski (dla lakmusu).
Lakmus daje informację jakościową: kwaśny czy zasadowy (czerwony/niebieski). Papierek uniwersalny ma kilka barw i skalę porównawczą, dzięki czemu pozwala oszacować przybliżoną wartość pH, choć nadal mniej dokładnie niż pH-metr.
Lakmus stosuje się, gdy potrzebna jest szybka, orientacyjna informacja o odczynie, np. przy wstępnej kontroli próbek lub sprawdzeniu, czy roztwór jest po neutralizacji. Do dokładnych pomiarów i dokumentacji wyników używa się pH-metru.
Najlepiej nanieść kroplę roztworu na papierek (lub zanurzyć końcówkę na krótko), odczekać chwilę i porównać barwę. Trzeba unikać zanieczyszczenia próbki papierkiem oraz mieszać barwy w dobrym oświetleniu, bo to wpływa na odczyt.
W ujęciu jakościowym lakmus wskazuje głównie kierunek odczynu (zasadowy vs kwaśny). Przy bardzo słabym odczynie zasadowym barwa może być mniej intensywna lub przejściowa, dlatego do oceny "jak bardzo" zasadowy jest roztwór lepiej użyć skali pH.
Warto opanować tabelę podstawowych wskaźników (lakmus, fenoloftaleina, oranż metylowy) i ich zakresy barw, a także rozumieć pojęcia: odczyn, pH, neutralizacja. Dobrą metodą jest nauka na krótkich regułach i rozwiązywanie testów z przykładami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że lakmus jest wskaźnikiem kwasowo-zasadowym: w środowisku kwaśnym barwi się na czerwono, a w środowisku zasadowym na niebiesko.

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book) – hasło: "litmus" (opis wskaźnika kwasowo-zasadowego), https://goldbook.iupac.org/ (wyszukiwanie hasła "litmus") – dostęp 2026-02-27
  • Encyclopaedia Britannica – artykuł: "Litmus" (zastosowanie i barwy w zależności od odczynu), https://www.britannica.com/science/litmus – dostęp 2026-02-27
  • Vogel's Textbook of Quantitative Chemical Analysis, rozdział o wskaźnikach i miareczkowaniu kwas-zasada (wydanie książkowe; dokładna strona zależna od edycji) – źródło podręcznikowe

Materiały:

  • Podręcznik do chemii analitycznej (dział: wskaźniki i miareczkowanie kwas-zasada)
  • Tablice chemiczne z zestawieniem barw wskaźników w funkcji pH
  • Notatki z chemii ogólnej: definicja pH i odczyn roztworu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego