KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 7.
Liczba (0001 0010 0100)BCD zapisana w kodzie BCD (ang. Binary-Coded Decimal) po dokonaniu konwersji na system dziesiętny będzie miała postać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W kodzie BCD każda tetrada (4 bity) opisuje jedną cyfrę dziesiętną. Zapis 0001 0010 0100 należy rozdzielić na trzy tetrady: 0001=1, 0010=2, 0100=4. Po złączeniu cyfr otrzymuje się liczbę dziesiętną 124, a nie wartość binarną całego ciągu.

Pełne wyjaśnienie:

Kod BCD (Binary-Coded Decimal) służy do zapisu cyfr dziesiętnych w postaci binarnej. Kluczowa zasada: 4 bity (tetrada) reprezentują jedną cyfrę od 0 do 9 (najczęściej w wariancie 8421). Oznacza to, że nie interpretujemy całego ciągu bitów jako jednej liczby w systemie dwójkowym, tylko jako kolejne cyfry zapisane po 4 bity.

W zapisie (0001 0010 0100)BCD mamy trzy tetrady:

  • 0001 odpowiada cyfrze 1,
  • 0010 odpowiada cyfrze 2,
  • 0100 odpowiada cyfrze 4.

Po konwersji do zapisu dziesiętnego otrzymujemy więc liczbę złożoną z tych cyfr: 124.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 123 – to typowy efekt pomylenia trzeciej tetrady: 0100 bywa błędnie odczytane jako 3, gdy ktoś nieświadomie "dolicza" lub myli mapowanie 8421.
  • 111 – powstaje, gdy zdający zakłada, że każda tetrada to 1 (np. widząc tylko fakt, że w każdej grupie jest pojedyncza jedynka), zamiast przeliczyć pozycje bitów.
  • 321 – to błąd polegający na odwróceniu kolejności tetrad (czytanie od końca) albo przestawieniu kolejności cyfr.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz dopisek BCD, zawsze najpierw podziel zapis na grupy po 4 bity i sprawdź, czy każda tetrada mieści się w zakresie 0000–1001 (0–9). Jeśli pojawi się np. 1010–1111, to jest to konfiguracja niepoprawna dla standardowego zapisu cyfr w BCD.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kod BCD (Binary-Coded Decimal) to sposób zapisu cyfr dziesiętnych w postaci binarnej. Każda cyfra 0–9 jest kodowana osobno w 4 bitach (tetradzie). Stosuje się go m.in. w licznikach, zegarach, prostych układach pomiarowych oraz przy sterowaniu wyświetlaczami 7-segmentowymi.
Najczęściej informuje o tym dopisek "BCD" lub kontekst zadania (np. dekoder BCD–7 segmentów). W BCD zapis dzieli się na tetrady po 4 bity, a każda tetrada musi odpowiadać cyfrze 0–9 (0000–1001). Traktowanie całego ciągu jako liczby binarnej to częsty błąd.
Podziel zapis na grupy po 4 bity, np. 0001 0010 0100. Następnie przelicz każdą tetradę na cyfrę (w 8421): 0001=1, 0010=2, 0100=4. Na końcu połącz otrzymane cyfry w liczbę dziesiętną: 124. Nie sumujesz tetrad jak jednej liczby binarnej.
Ponieważ 4 bity dają 16 kombinacji, co wystarcza do zakodowania 10 cyfr (0–9). Dzięki temu każda cyfra dziesiętna ma "własne" 4 bity, co upraszcza obsługę wyświetlaczy i liczników oraz ogranicza ryzyko błędów przy prezentacji wyniku w systemie dziesiętnym.
Nie. W standardowym BCD dla pojedynczej cyfry poprawne są tylko wartości od 0000 do 1001 (0–9). Kombinacje 1010–1111 nie reprezentują cyfr dziesiętnych w prostym BCD 8421. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się właśnie ten podstawowy wariant.
Najczęstsze pomyłki to: odczytanie całego ciągu bitów jako liczby binarnej, brak podziału na tetrady, odwrócenie kolejności tetrad oraz mylenie mapowania 8421 (np. uznanie 0100 za 3). Pomaga nawyk: zawsze zapisuj cyfry wynikowe obok każdej tetrady.
W zapisie binarnym cała liczba jest jedną wartością w systemie dwójkowym. W BCD liczba dziesiętna jest zapisana jako ciąg cyfr, a każda cyfra ma osobną tetradę. Przykładowo 124 w BCD to 0001 0010 0100, a w binarnym to zupełnie inny ciąg bitów.
BCD często występuje w prostych licznikach, miernikach, zegarach i układach sterowania wyświetlaczami. W serwisie lub montażu można je spotkać na liniach danych między licznikiem a dekoderem 7-segmentów. Znajomość BCD ułatwia diagnozę błędnych wskazań i weryfikację połączeń.
Tak. Popularne dekodery BCD–7 segmentów przyjmują na wejściu 4-bitowy kod odpowiadający cyfrze 0–9 i zamieniają go na sygnały segmentów. Dlatego w praktyce montażu układów cyfrowych często analizuje się, czy na wejściach dekodera pojawia się poprawna tetrada BCD.
Użyj reguły 8421: w tetradzie bity oznaczają wagi 8, 4, 2, 1. Zsumuj wagi ustawionych jedynek i dostaniesz cyfrę. Dla 0100 to 4, dla 0010 to 2, dla 0001 to 1. Następnie połącz cyfry w kolejności występowania tetrad.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "W kodzie BCD każda tetrada (4 bity) opisuje jedną cyfrę dziesiętną."

Źródła:

  • Texas Instruments, "CD4511B CMOS BCD-to-7-Segment Latch/Decoder/Driver" (datasheet) – opis wejść BCD i kodowania 8421: https://www.ti.com/lit/ds/symlink/cd4511b.pdf (dostęp 2026-03-01)
  • All About Circuits, "Binary-Coded Decimal (BCD)" – omówienie idei BCD i przykłady: https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-1/binary-coded-decimal-bcd/ (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN), "Binary-coded decimal" – definicja BCD i zasada tetrad: https://en.wikipedia.org/wiki/Binary-coded_decimal (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw techniki cyfrowej (rozdziały o kodach liczbowych i BCD)
  • Noty katalogowe dekoderów BCD na 7-segmentów (opis wejść A–D jako kod 8421)
  • Zadania z konwersji kodów (BCD, Gray, binarny) w zbiorach z elektroniki cyfrowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego