KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 24.
Liczba 364 zapisana w systemie dziesiętnym po dokonaniu konwersji na kod BCD (ang. Binary-Coded Decimal) będzie miała postać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kod BCD 8421 zapisuje każdą cyfrę dziesiętną osobno w 4 bitach.
Liczba 364 ma cyfry 3, 6 i 4, więc: 3→0011, 6→0110, 4→0100. Po złączeniu tetrad otrzymujemy 0011 0110 0100. Pozostałe propozycje nie są zapisem BCD tej liczby.

Pełne wyjaśnienie:

Kod BCD (Binary-Coded Decimal) w wariancie 8421 polega na tym, że każdą cyfrę dziesiętną (0–9) koduje się niezależnie jako 4-bitową tetradę. To kluczowa różnica względem zwykłej konwersji liczby dziesiętnej na zapis binarny: w BCD nie zamieniamy całej liczby 364 na binarną, tylko zamieniamy osobno cyfry "3", "6" i "4".

Dla liczby 364 wykonujemy więc mapowanie:

  • cyfra 3 w BCD 8421 to 0011
  • cyfra 6 w BCD 8421 to 0110
  • cyfra 4 w BCD 8421 to 0100

Po zapisaniu kolejnych tetrad obok siebie otrzymujemy wynik: 0011 0110 0100. Taki zapis jest poprawny, bo ma trzy tetrady (po jednej na każdą cyfrę) i każda tetrada odpowiada dozwolonej cyfrze 0–9.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "1101100" wygląda jak zapis binarny pewnej liczby, ale nie jest BCD: BCD powinno mieć długość będącą wielokrotnością 4 (tetrady) i odzwierciedlać osobno cyfry 3, 6 i 4.
  • "16C" to zapis w systemie szesnastkowym (hex), a nie kod BCD. W BCD nie używa się liter A–F jako cyfr.
  • "B3C6D4" zawiera litery, więc nie jest standardowym zapisem BCD 8421 w postaci bitów. Może przypominać jakiś zapis heksadecymalny/alfanumeryczny, ale nie spełnia definicji BCD jako tetrad bitowych odpowiadających cyfrom 0–9.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w poleceniu pada "BCD", najpierw rozbij liczbę na cyfry dziesiętne, a dopiero potem każdą cyfrę zamień na 4 bity. Szybki test poprawności: liczba cyfr = liczba tetrad, a każda tetrada odpowiada wartości 0–9.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kod BCD (Binary-Coded Decimal) zapisuje cyfry dziesiętne w postaci binarnej, zwykle po 4 bity na cyfrę (BCD 8421). Stosuje się go m.in. w licznikach, zegarach, prostych interfejsach i przy sterowaniu wyświetlaczami 7-segmentowymi przez dekodery BCD.
Najpierw rozbij liczbę na cyfry: 3, 6, 4. Następnie każdą cyfrę zamień na tetradę BCD 8421: 3→0011, 6→0110, 4→0100. Na końcu połącz tetrady w kolejności cyfr: 0011 0110 0100.
BCD ma ułatwiać pracę z liczbami dziesiętnymi (np. wyświetlanie). Kodowanie osobno cyfr pozwala łatwo dekodować je na segmenty lub liczniki dziesiętne. Zwykły zapis binarny całej liczby jest bardziej "kompaktowy", ale trudniejszy do bezpośredniego wyświetlania cyfr.
Najczęściej spotyka się BCD 8421 (standardowe). Istnieją też inne kody dziesiętne (np. Excess-3), ale jeśli w zadaniu nie ma doprecyzowania, zwykle chodzi o BCD 8421. Warto zwracać uwagę, czy polecenie podaje wariant kodu.
Użyj dwóch szybkich testów: (1) długość zapisu powinna być wielokrotnością 4 bitów (tetrady), (2) każda tetrada powinna oznaczać liczbę 0–9 (nie może dawać wartości 10–15). Dla 364 muszą wyjść trzy tetrady.
Hex (system szesnastkowy) koduje wartości 0–15 jedną cyfrą 0–9/A–F. BCD koduje tylko cyfry 0–9 i robi to osobno dla każdej cyfry dziesiętnej. Zapis typu "16C" opisuje liczbę w hex, a nie dziesiętne cyfry zakodowane w tetradach.
Tak, spacje są tylko formatowaniem zapisu dla czytelności. BCD opisuje same bity, a zapis "0011 0110 0100" i "001101100100" oznacza to samo. Na egzaminie spacje często pomagają pokazać podział na cyfry (tetrady).
Najczęstszy błąd to zamiana całej liczby na binarną zamiast kodowania cyfr osobno. Drugi błąd to brak podziału na tetrady i gubienie bitów. Trzeci błąd to mylenie BCD z zapisem hex (pojawiają się litery lub grupy po 8 bitów bez sensu dla cyfr).
BCD spotyka się w licznikach dziesiętnych, układach zegarowych, prostych miernikach i modułach z wyświetlaczami 7-segmentowymi. Często sygnały BCD trafiają do dekodera BCD→7-seg, który bezpośrednio steruje segmentami odpowiedniej cyfry.
Przećwicz serię krótkich zadań: zamiana cyfr 0–9 na BCD, porównanie BCD z zapisem binarnym i szesnastkowym oraz rozpoznawanie błędnych zapisów (np. tetrady > 1001). Pomaga też nauka tabeli 0–9 w BCD na pamięć.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kod BCD 8421 zapisuje każdą cyfrę dziesiętną osobno w 4 bitach.Liczba 364 ma cyfry 3, 6 i 4, więc: 3→0011, 6→0110, 4→0100.

Źródła:

  • Texas Instruments, "CD4511B: BCD-to-7-Segment Latch/Decoder/Driver" (datasheet), opis wejść BCD i mapowania 8421, https://www.ti.com/lit/ds/symlink/cd4511b.pdf (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (EN), "Binary-coded decimal", sekcja "Basic BCD" (8421) i przykłady zapisu, https://en.wikipedia.org/wiki/Binary-coded_decimal (dostęp: 2026-02-28)
  • All About Circuits, "Binary Coded Decimal (BCD)" (lekcja o BCD i przykładach), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-2/binary-coded-decimal-bcd/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Noty katalogowe dekoderów BCD do wyświetlaczy 7-segmentowych (sekcja: definicja wejść BCD 8421)
  • Podręcznik do techniki cyfrowej: rozdział o kodach liczbowych (BCD, Gray, Excess-3)
  • Ćwiczenia z konwersji kodów liczbowych: zadania na BCD oraz porównanie z zapisem binarnym i szesnastkowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego