Liczba komórek somatycznych (LKS) w mleku to wskaźnik jakości i pośrednio zdrowotności gruczołu mlekowego. Do komórek somatycznych zalicza się głównie komórki układu odpornościowego obecne w mleku; ich wzrost często towarzyszy stanom zapalnym wymienia oraz pogorszeniu warunków higienicznych udoju i przechowywania.
Dla mleka krowiego w klasie ekstra przyjmuje się granicę 400 tys. komórek w 1 ml. Taki próg jest istotny praktycznie, bo stanowi kryterium kwalifikacji surowca w skupie: przekroczenie limitu może skutkować zaliczeniem mleka do niższej klasy, pogorszeniem parametrów technologicznych (np. przydatności do niektórych wyrobów) oraz stratami ekonomicznymi wynikającymi z potrąceń lub odmowy przyjęcia.
Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne? Liczby rzędu 40 tys., 100 tys. i 4 tys. są zbyt niskie jak na próg graniczny stosowany w klasyfikacji mleka surowego: mogą występować jako wyniki bardzo dobrej jakości mleka w pojedynczym gospodarstwie, ale nie stanowią standardowego limitu "nie może przekraczać" dla klasy ekstra. W testach egzaminacyjnych typową pułapką jest mylenie LKS z innymi parametrami (np. ogólną liczbą bakterii) lub pomylenie rzędu wielkości (tysiące zamiast setek tysięcy).
Wskazówka do nauki: zapamiętaj, że dla LKS w klasie ekstra granica jest wyrażana w setkach tysięcy na mililitr, a nie w dziesiątkach tysięcy czy tysiącach.
