KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 16.
Liczba stanów stabilnych przerzutnika astabilnego jest równa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ (przerzutnik/multwibrator) astabilny nie ma żadnego stanu równowagi, w którym mógłby pozostać bez bodźca zewnętrznego.
Samoczynnie przełącza się cyklicznie między poziomami, więc liczba jego stanów stabilnych wynosi 0. Odpowiedzi 1 i 2 dotyczą odpowiednio układu monostabilnego i bistabilnego.

Pełne wyjaśnienie:

"Przerzutnik astabilny" (często opisywany też jako multwibrator astabilny) to układ, który nie posiada żadnego stanu stabilnego. Oznacza to, że po uruchomieniu nie potrafi "zatrzymać się" w stanie spoczynkowym i pozostawać w nim dowolnie długo bez dodatkowego wymuszenia. Zamiast tego układ sam generuje przebieg okresowy: przełącza się naprzemiennie między poziomami wyjściowymi.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "0" – liczba stanów stabilnych układu astabilnego wynosi zero.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "1" pasuje do układu monostabilnego (jeden stan stabilny i jeden stan nietrwały). Taki układ po impulsie wyzwalającym na chwilę przechodzi w stan niestabilny, a potem wraca do stanu spoczynkowego.
  • "2" opisuje układ bistabilny (dwa stany stabilne), czyli klasyczny przerzutnik pamiętający bit. Może trwać w jednym z dwóch stanów, dopóki nie zostanie przełączony.
  • "∞" sugeruje nieskończenie wiele stanów stabilnych. W typowej klasyfikacji multwibratorów liczba stanów stabilnych jest cechą dyskretną: 0/1/2. Astabilny generuje przebieg okresowy, ale to nie oznacza nieskończenie wielu stabilnych stanów – wprost przeciwnie, nie ma żadnego stanu równowagi.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj prostą triadę 0–1–2: astabilny = 0 stabilnych, monostabilny = 1 stabilny, bistabilny = 2 stabilne. To pozwala szybko rozwiązać tego typu pytania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To układ generujący przebieg okresowy bez zewnętrznego wyzwalania. Po uruchomieniu samoczynnie przełącza się w czasie (oscyluje) i nie posiada stanu spoczynkowego, w którym mógłby pozostać dowolnie długo.
Bo w żadnym położeniu wyjścia nie ma równowagi: każdy stan jest tylko chwilowy i po czasie wynikającym z elementów czasowych (np. RC) układ przechodzi w drugi. Stabilny stan to taki, w którym układ może trwać bez końca bez wymuszenia.
Stan stabilny to taki stan układu, w którym po krótkim zaburzeniu układ sam wraca do tego stanu i może w nim pozostawać nieograniczenie długo bez dodatkowych impulsów sterujących. W przerzutnikach to klucz do rozróżniania typów pracy.
Astabilny nie ma stanu stabilnego i sam generuje przełączanie okresowe. Monostabilny ma jeden stan stabilny (spoczynkowy) oraz jeden nietrwały: po impulsie wyzwalającym przechodzi na chwilę w stan niestabilny, a potem wraca do spoczynku.
Astabilny sam przełącza się cyklicznie i nie ma stanu spoczynkowego. Bistabilny ma dwa stany stabilne i działa jak pamięć: pozostaje w wybranym stanie tak długo, aż dostanie sygnał przełączający (np. na wejściu SET/RESET lub zegarowym).
Zwykle tak (np. "0" i "1" logiczne), ale to nie oznacza dwóch stanów stabilnych. Poziomy pojawiają się naprzemiennie w czasie, jednak każdy z nich jest nietrwały. To typowa pułapka: mylenie liczby poziomów z liczbą stanów stabilnych.
Gdy potrzebujesz generatora impulsów lub sygnału zegarowego: do taktowania liczników, migania diod LED, prostych sygnalizatorów, generatorów testowych czy układów sterowania czasowego. Kluczowe jest to, że układ pracuje sam bez wyzwalania.
Najczęściej: automatyczne zaznaczanie "2", bo przerzutnik kojarzy się z bitem pamięci; mylenie astabilnego z bistabilnym; oraz uznawanie, że skoro przebieg jest okresowy, to musi istnieć "wiele" stanów stabilnych. Pomaga zapamiętanie triady 0–1–2.
W standardowym podziale na astabilny/monostabilny/bistabilny nie. Liczba stanów stabilnych jest wtedy odpowiednio 0, 1 lub 2. Nieskończoność mogłaby dotyczyć rozważań ciągłych w innych modelach, ale nie tej podstawowej definicyjnej klasyfikacji.
Jeśli układ sam "tyka"/oscyluje bez bodźca, jest astabilny (0 stabilnych). Jeśli ma stan spoczynkowy i po impulsie robi jednorazowy impuls czasowy, jest monostabilny (1 stabilny). Jeśli przechowuje stan do kolejnego przełączenia, jest bistabilny (2 stabilne).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odpowiedzi 1 i 2 dotyczą odpowiednio układu monostabilnego i bistabilnego.

Źródła:

  • Wikipedia: "Multivibrator" (definicje astable/monostable/bistable) https://en.wikipedia.org/wiki/Multivibrator - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia: "Astable multivibrator" (opis braku stanu stabilnego i samowzbudnych oscylacji) https://en.wikipedia.org/wiki/Astable_multivibrator - dostęp 2026-02-27
  • All About Circuits: "Astable Multivibrator" (wprowadzenie i opis działania) https://www.allaboutcircuits.com/textbook/semiconductors/chpt-10/astable-multivibrator/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektroniki cyfrowej (rozdziały o przerzutnikach i multwibratorach)
  • Kursy/artykuły o multwibratorach (astabilny, monostabilny, bistabilny) i ich przebiegach czasowych
  • Ćwiczenia laboratoryjne z generatorem astabilnym (np. układy RC z bramkami lub przerzutnikiem Schmitta)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego