Zadrzewienia śródpolne (pasma drzew i krzewów w krajobrazie rolniczym) pełnią w agroekosystemie kilka kluczowych funkcji. Dla fauny są przede wszystkim bazą siedliskową: zapewniają schronienie przed drapieżnikami i niekorzystną pogodą, miejsca odpoczynku, a w sezonie lęgowym także miejsca budowy gniazd. W ich sąsiedztwie łatwiej utrzymują się populacje ptaków owadożernych, które w praktyce rolniczej i ogrodniczej zalicza się do "pożytecznych", bo ograniczają liczebność części owadów żerujących na roślinach.
Dlatego odpowiedź "zmniejszenie populacji ptaków pożytecznych" jest logicznym i najbliższym skutkiem likwidacji zadrzewień: usunięcie drzew i krzewów to utrata miejsc lęgowych i bezpiecznych kryjówek, a także fragmentacja przestrzeni (gorsze warunki przemieszczania się). W efekcie spada różnorodność i liczebność ptaków związanych z takim mozaikowym krajobrazem.
Pozostałe odpowiedzi wskazują zjawiska, które mogą kojarzyć się z rolą zadrzewień, ale w tym ujęciu nie są najlepszym, najbardziej bezpośrednim skutkiem do wyboru:
- "obniżenie poziomu wód gruntowych" – zadrzewienia mogą wpływać na mikroklimat i bilans wodny lokalnie, jednak poziom wód gruntowych zależy od wielu czynników (geologii, opadów, melioracji, poboru wody). Samo usunięcie zadrzewień nie musi wprost i zawsze oznaczać spadku poziomu wód gruntowych.
- "zwiększenie populacji ptaków pożytecznych" – jest sprzeczne z mechanizmem siedliskowym: mniej drzew i krzewów to zwykle mniej miejsc do życia i rozrodu, więc wzrost populacji jest mało prawdopodobny.
- "erozję wierzchniej warstwy gleby" – zadrzewienia rzeczywiście mogą ograniczać erozję wiatrową i wodną, bo zmniejszają prędkość wiatru i spływ powierzchniowy. Jednak erozja zależy też od rzeźby terenu, rodzaju gleby i agrotechniki; w pytaniu nacisk położono na aspekt przyrodniczy związany z organizmami pożytecznymi.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "likwidacja zadrzewień śródpolnych", rozważ najpierw skutki dla bioróżnorodności i naturalnych sprzymierzeńców w ochronie roślin (ptaki, owady pożyteczne), a dopiero potem skutki fizyczne dla gleby i wody.
