Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2015



PYTANIE NR 20.
Lokalne przekształcenie struktury i składu mineralnego skał otaczających zachodzące pod wpływem wysokiej temperatury intrudującej magmy nazywa się metamorfizmem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metamorfizm kontaktowy to lokalne przeobrażenia skał otoczenia intruzji spowodowane głównie wysoką temperaturą magmy. Metamorfizm regionalny obejmuje duże obszary i wiąże się z orogenezą, dynamiczny z deformacją w strefach uskokowych, a metasomatyczny z intensywną wymianą składników przez płyny.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na lokalne przeobrażenia skał otaczających intruzję, zachodzące pod wpływem wysokiej temperatury magmy. Taki zestaw cech jest charakterystyczny dla metamorfizmu kontaktowego: w sąsiedztwie ciała magmowego powstaje strefa przeobrażeń (aureola), w której minerały mogą ulegać rekrystalizacji, a tekstura skały zmienia się wskutek ogrzania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "regionalnym" – metamorfizm regionalny ma zwykle zasięg wielkoskalowy (rozległe pasma, baseny, orogeny) i wynika z łącznego działania podwyższonej temperatury oraz ciśnienia podczas procesów tektonicznych. Samo wskazanie na wpływ intruzji i lokalny charakter przeczy temu typowi.
  • "dynamicznym" – metamorfizm dynamiczny (kataklastyczny) jest związany przede wszystkim z naprężeniami i odkształceniami w strefach uskoków, gdzie dominuje ścinanie, zgniatanie i rozdrabnianie skał. W treści zadania nie ma informacji o deformacji, tylko o ogrzaniu od magmy.
  • "metasomatycznym" – metasomatyzm podkreśla chemiczną wymianę składników (działanie roztworów/płynów), prowadzącą do zmiany składu skały. Choć w metamorfizmie kontaktowym płyny mogą odgrywać rolę, kluczowym czynnikiem w pytaniu jest temperatura intruzji, a nie procesy wymiany masy jako dominujący mechanizm.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: intruzja + lokalnie + wysoka temperatura → kontaktowy; orogeneza + duży obszar → regionalny; uskok + ścinanie → dynamiczny; płyny + wymiana chemiczna → metasomatyczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest metamorfizm kontaktowy?
Metamorfizm kontaktowy to lokalne przeobrażenie skał otaczających intruzję magmową, spowodowane głównie wysoką temperaturą. Powstaje aureola przeobrażeń, a minerały często rekrystalizują bez silnej deformacji tektonicznej.
Dlaczego wysoka temperatura intruzji wskazuje na metamorfizm kontaktowy?
Bo w pobliżu intruzji źródłem energii jest ciepło magmy, które działa na skały otoczenia na niewielkim obszarze. To odróżnia go od metamorfizmu regionalnego, gdzie dominują warunki związane z procesami górotwórczymi i dużą skalą.
Jaka jest różnica między metamorfizmem kontaktowym a regionalnym?
Kontaktowy jest lokalny i związany z intruzją (temperatura). Regionalny ma zasięg rozległy i wynika z procesów tektonicznych (orogeneza), gdzie działają podwyższona temperatura i ciśnienie w dużej objętości skorupy.
Co oznacza w zadaniu słowo "lokalne" przy metamorfizmie?
"Lokalne" sugeruje, że zmiany zachodzą w ograniczonej strefie, np. w sąsiedztwie ciała magmowego. W testach to ważna wskazówka: proces nie obejmuje całego regionu, tylko strefę kontaktu (aureolę) wokół intruzji.
Czy metamorfizm dynamiczny może być wywołany temperaturą magmy?
Zwykle nie jest to cecha dominująca. Metamorfizm dynamiczny wiąże się głównie z naprężeniami i ścinaniem w strefach uskokowych (deformacja, rozdrabnianie). Sama wysoka temperatura intruzji to typowy trop dla metamorfizmu kontaktowego.
Co to jest metasomatyzm i czemu nie zawsze pasuje do intruzji?
Metasomatyzm to zmiana składu skały przez wymianę chemiczną z płynami/roztworami. Przy intruzjach płyny mogą występować, ale jeśli zadanie akcentuje wysoką temperaturę i lokalność, najczęściej chodzi o metamorfizm kontaktowy, nie o dominujący metasomatyzm.
Jakie skały mogą powstawać w aureoli kontaktowej?
W aureoli kontaktowej często powstają skały metamorficzne wynikające z ogrzania, np. hornfelsy (skały drobnoziarniste, zrekrystalizowane). Dokładny typ zależy od składu skały wyjściowej i warunków termicznych w pobliżu intruzji.
Jak rozpoznać w terenie strefę metamorfizmu kontaktowego?
Szukaj zmian litologii i tekstury skał wokół intruzji: pasowego układu stref przeobrażeń, rekrystalizacji, pojawienia się nowych minerałów stabilnych w wyższej temperaturze. Kluczowa jest przestrzenna zależność: zmiany najsilniejsze przy kontakcie z intruzją.
Jakie są typowe pułapki w pytaniach o metamorfizm na egzaminie?
Najczęściej myli się skalę (lokalny vs regionalny) oraz czynnik dominujący (temperatura vs deformacja). Uważaj też na metasomatyzm: "zmiana składu" nie zawsze oznacza metasomatyczny, jeśli opis podkreśla przede wszystkim ogrzanie od magmy.
Jak szybko wybrać poprawny typ metamorfizmu z opisu?
Stosuj prosty schemat: intruzja + wysoka temperatura + lokalnie → kontaktowy; orogeneza + duży obszar → regionalny; uskok + ścinanie → dynamiczny; płyny + wymiana chemiczna → metasomatyczny. To skraca analizę w testach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Metamorfizm kontaktowy to lokalne przeobrażenia skał otoczenia intruzji spowodowane głównie wysoką temperaturą magmy."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło: "metamorfizm kontaktowy" (Encyklopedia PWN, wersja online), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/metamorfizm-kontaktowy;3941590.html - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (pl) – "Metamorfizm kontaktowy", https://pl.wikipedia.org/wiki/Metamorfizm_kontaktowy - dostęp 2026-02-28
  • U.S. Geological Survey (USGS) – wyjaśnienia dotyczące metamorfizmu (metamorphism/contact metamorphism), https://www.usgs.gov/ (strony tematyczne o metamorfizmie; wyszukiwalne w serwisie USGS) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręcznik petrologii/metamorfizmu (rozdziały o typach metamorfizmu)
  • Atlas skał metamorficznych i struktur metamorfiku (zdjęcia cienkich płytek)
  • Notatki/opracowania z geologii dynamicznej: metamorfizm regionalny vs dynamiczny
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego