KWALIFIKACJA MOT5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 20.
Luz na kole występujący jedynie w płaszczyźnie "A" pokazanej na rysunku świadczy o uszkodzeniu
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny związany z diagnostyką pojazdów samochodowych, szczególnie w kontekście luzu na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Luz pojawiający się tylko w jednej płaszczyźnie odpowiadającej ruchom koła "w kierunku skrętu" najczęściej wskazuje na zużycie elementów układu kierowniczego. Końcówka drążka kierowniczego ma przegub kulowy i przy zużyciu daje wyczuwalny luz podczas poruszania kołem w tym kierunku.

Pełne wyjaśnienie:

W diagnostyce zawieszenia ważne jest nie tylko to, że "jest luz", ale w jakim kierunku da się go wywołać. Gdy luz koła występuje wyłącznie w jednej płaszczyźnie, zwykle oznacza to, że luz pochodzi z elementu, który w tym kierunku przenosi siły i prowadzi zwrotnicę.

Odpowiedź "końcówki drążka kierowniczego" jest właściwa, ponieważ końcówka drążka (przegub kulowy połączony ze zwrotnicą) odpowiada za przenoszenie ruchu skrętu. Jej zużycie objawia się wyczuwalnym "stukiem" lub przeskokiem przy poruszaniu kołem w kierunku typowym dla pracy układu kierowniczego. W praktyce mechanik często potwierdza to obserwując, czy podczas poruszania kołem porusza się zwrotnica, a drążek ma opóźnienie/luźny przegub.

  • "łożyska górnego kolumny MacPhersona" – to łożysko/element mocowania kolumny w nadwoziu. Jego zużycie częściej daje objawy podczas skręcania (trzaski, opory) i pracy amortyzatora, a nie typowy selektywny luz koła wyczuwany rękami w jednej płaszczyźnie.
  • "sworznia kulistego wahacza" – sworzeń prowadzi zwrotnicę względem wahacza. Zużycie może dawać luz, ale zwykle wiąże się z ruchem w płaszczyźnie związanej z ugięciem zawieszenia (oraz z obciążeniem/odciążeniem), a w badaniu ręcznym często wymaga właściwego odciążenia sworznia, inaczej wynik bywa mylący.
  • "łożysk kół" – uszkodzone łożysko częściej daje charakterystyczny hałas podczas jazdy (narastający z prędkością) oraz luz, który bywa odczuwalny w więcej niż jednym kierunku. Sama informacja o "jednej płaszczyźnie" bardziej pasuje do luzów w cięgnach kierowniczych niż do typowego obrazu zużycia łożyska.

Wskazówka egzaminacyjna: ucz się łączyć kierunek wymuszonego ruchu koła z grupą elementów, które ten ruch kontrolują (kierownicze vs. prowadzące zawieszenia). Jeżeli rysunek rozróżnia płaszczyzny, to właśnie ta informacja jest kluczowa do wyboru poprawnej odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zwykle oznacza to, że zużyty jest element pracujący głównie w tym kierunku. Luz "w kierunku skrętu" sugeruje układ kierowniczy (np. końcówkę drążka), a luz związany z ugięciem zawieszenia częściej kieruje podejrzenie na elementy prowadzące (np. sworzeń).
Chwytasz koło na godzinie 3 i 9 i poruszasz naprzemiennie. Ten test najczęściej ujawnia luzy w układzie kierowniczym (końcówki drążków, drążki, przekładnia), bo wymusza ruch zbliżony do skrętu zwrotnicy.
Chwytasz koło na godzinie 12 i 6 i poruszasz w górę–dół. Test pomaga wychwycić luzy w elementach prowadzących koło w pionie oraz czasem w łożysku koła, ale wynik trzeba interpretować ostrożnie (istotne jest odciążenie zawieszenia).
Końcówka drążka ma przegub kulowy, który z czasem się wyciera. Powstaje wtedy luz między kulą a gniazdem, przez co zwrotnica może się minimalnie przemieszczać bez natychmiastowego ruchu drążka. To daje wyczuwalny luz przy szarpaniu koła.
Nie. Łożysko to tylko jedna z możliwych przyczyn. Luz może pochodzić także z końcówek drążków, sworzni, tulei wahacza czy połączeń zwrotnicy. Dlatego kluczowe jest sprawdzenie kierunku luzu i obserwacja, który element "spóźnia się" z ruchem.
Typowe objawy to stuki z przodu przy nierównościach, pogorszenie precyzji prowadzenia, "pływanie" auta oraz problemy z utrzymaniem zbieżności. Po wymianie końcówki zwykle wykonuje się kontrolę i ustawienie geometrii, aby uniknąć ściągania i zużycia opon.
Pomaga analiza kierunku i punktu ruchu: przy końcówce drążka zwykle widać/da się wyczuć luz na przegubie przy zwrotnicy podczas ruchu "skrętnego". Przy sworzniu częściej ujawnia się luz przy obciążaniu/odciążaniu zawieszenia i w okolicy połączenia wahacz–zwrotnica.
Gdy zawieszenie jest w nienaturalnym położeniu lub sworzeń jest dociążony, luz może nie ujawnić się albo przeciwnie – pojawi się "pozornie" z powodu pracy gumowych tulei. Dlatego warto potwierdzić wynik obserwacją elementów, a czasem odciążyć właściwy punkt (np. podparciem wahacza).
Bo płaszczyzna wskazuje, który układ kontroluje dany kierunek ruchu koła. Egzamin sprawdza umiejętność powiązania objawu z funkcją elementu: ruch związany ze skrętem kieruje do układu kierowniczego, a ruch związany z prowadzeniem koła do elementów zawieszenia lub łożysk.
Najczęstsze to automatyczne wskazanie łożyska bez analizy kierunku, brak obserwacji przegubów podczas poruszania kołem, nieuwzględnienie obciążenia zawieszenia oraz mylenie źródła luzu z hałasem w czasie jazdy. Dobra praktyka to zawsze potwierdzić luz na konkretnym elemencie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że luz pojawiający się tylko w jednej płaszczyźnie odpowiadającej ruchom koła "w kierunku skrętu" najczęściej wskazuje na zużycie elementów układu kierowniczego.

Źródła:

  • Wikipedia: Drążek kierowniczy – https://pl.wikipedia.org/wiki/Dr%C4%85%C5%BCek_kierowniczy (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia: Łożysko – https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów pojazdów dotyczące kontroli luzów zawieszenia i układu kierowniczego
  • Materiały dydaktyczne z podstaw zawieszenia i układu kierowniczego w szkołach branżowych (działy: diagnostyka)
  • Szkolenia/poradniki dotyczące rozpoznawania objawów zużycia łożysk kół i końcówek drążków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego