KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 21.
Maksymalna dawka jednorazowa efedryny chlorowodorku dla dziecka o masie 28 kg wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z dawkowaniem efedryny chlorowodorku, co jest istotne w kontekście egzaminu na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metodą Clarka dawkę dziecka liczy się jako (masa dziecka/70 kg) × dawka dla dorosłego. Z tabeli: maksymalna dawka jednorazowa doustnie dla dorosłych wynosi 50 mg. Dla 28 kg: (28/70)×50 mg = 20 mg, czyli 0,02 g. Pozostałe odpowiedzi mają błędny rząd wielkości lub jednostkę.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza obliczanie dawki pediatrycznej metodą Clarka oraz umiejętność pracy z tabelą dawkowania i przeliczania jednostek.

Krok 1: wybór właściwej dawki odniesienia z tabeli
W tabeli dla Ephedrini hydrochloridum (chlorowodorek efedryny) podano dawki dla różnych dróg podania. Dla podania doustnego maksymalna dawka jednorazowa dla dorosłych wynosi 50 mg. W zadaniu pytają o "maksymalną dawkę jednorazową", więc nie wolno brać dawki zwykle stosowanej (25 mg).

Krok 2: zastosowanie wzoru Clarka
Wersja używana w nauczaniu opiera się o masę odniesienia dorosłego 70 kg:
(masa dziecka w kg / 70 kg) × dawka dla dorosłego = dawka dla dziecka.

Dla dziecka o masie 28 kg:
(28 / 70) × 50 mg = 0,4 × 50 mg = 20 mg.

Krok 3: przeliczenie jednostek
Odpowiedzi są podane w gramach lub miligramach. Trzeba przeliczyć:
20 mg = 0,020 g = 0,02 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "0,06 mg" i "0,02 mg" są zbyt małe o kilka rzędów wielkości; to typowy skutek pomylenia mg z g lub nieprawidłowego przesunięcia przecinka.
  • "0,06 g" odpowiada 60 mg, czyli jest zbyt duże. Taki wynik często wynika z użycia niewłaściwej wartości z tabeli (np. pomylenia danych) albo błędu w proporcji (np. potraktowania 28/70 jako 0,8 zamiast 0,4).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze podkreśl w tabeli dwie rzeczy: drogę podania i czy chodzi o dawkę zwykle stosowaną czy maksymalną. Dopiero potem licz i na końcu sprawdź jednostki (mg ↔ g).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda Clarka to klasyczny sposób szacowania dawki pediatrycznej na podstawie masy ciała. Stosuje proporcję: (masa dziecka/70 kg) × dawka dla dorosłego. Wymaga też poprawnego doboru dawki odniesienia (np. maksymalnej jednorazowej) oraz kontroli jednostek.
Najpierw oblicz udział masy: 28/70 = 0,4. Następnie pomnóż przez dawkę dorosłego: 0,4 × 50 mg = 20 mg. Jeśli odpowiedzi są w gramach, przelicz: 20 mg = 0,02 g. Kluczowe jest, by użyć właściwej dawki dorosłego z tabeli.
W wersji nauczanej w Polsce przyjmuje się umowną masę dorosłego 70 kg jako stałą referencyjną do obliczeń proporcjonalnych. Dzięki temu da się szybko przeliczać dawki dla dzieci na podstawie dawek dla dorosłych, zachowując spójność rachunkową w zadaniach egzaminacyjnych.
To największa dawka, którą (wg danych tabelarycznych w zadaniu) można podać jednorazowo. W tabelach często występuje rozdział na dawki zwykle stosowane oraz maksymalne i dodatkowo na jednorazowe i dobowe. W zadaniu trzeba wybrać dokładnie tę komórkę.
Najczęstsze to: pomylenie "zwykle stosowanej" z "maksymalną", wybór złej drogi podania (np. domięśniowo zamiast doustnie), błąd w proporcji (np. 28/70 policzone źle) oraz pomyłki jednostek mg i g. Warto zawsze dopisać przeliczenie jednostek na końcu.
20 mg to 0,02 g. Ponieważ 1 g = 1000 mg, to 20 mg = 20/1000 g = 0,020 g. Wynik 0,2 g odpowiadałby 200 mg, czyli byłby dziesięć razy większy. Ten typ pomyłki wynika zwykle z przesunięcia przecinka o jedno miejsce.
Dawka jednorazowa dotyczy pojedynczego podania, a dobowa sumy dawek w ciągu 24 godzin. W tabelach są to zwykle oddzielne kolumny. Jeśli pytanie mówi "jednorazowa", nie wolno podstawiać wartości z kolumny dobowej, nawet jeśli liczbowo "pasuje" do odpowiedzi.
Nie. Metoda Clarka opiera się na masie ciała, a nie na wieku. Wiek jest wykorzystywany w innych klasycznych wzorach (np. metoda Younga). Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie po treści, czy podano masę, wiek czy inną informację i dobranie właściwej metody.
W zadaniach rachunkowych możesz ocenić sens wyniku matematycznie: skoro dziecko waży 28 kg, a dorosły referencyjnie 70 kg, dawka powinna być około 40% dawki dorosłego. Jeśli wyjdzie większa niż dla dorosłego albo tysiące razy mniejsza, to sygnał błędu w jednostkach lub w doborze wartości z tabeli.
Ćwicz schemat: (1) wskaż drogę podania, (2) wybierz "zwykle" vs "maksymalne", (3) wybierz "jednorazowa" vs "dobowa", (4) wykonaj rachunek, (5) przelicz jednostki i porównaj rząd wielkości. To ogranicza większość typowych błędów.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Metodą Clarka dawkę dziecka liczy się jako (masa dziecka/70 kg) × dawka dla dorosłego."

Materiały:

  • Skrypty z technologii postaci leku i rachunku farmaceutycznego (dział: obliczanie dawek pediatrycznych)
  • Zestawy zadań rachunkowych dla technika farmaceutycznego (proporcje, jednostki, dawki)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ: metody Clarka, Younga, Frieda oraz porównanie z metodą powierzchni ciała

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego