KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 14.
Maksymalne dopuszczalne poziomy dozwolonych substancji dodatkowych stosowanych w wybranych środkach spożywczych. W próbkach dżemów A, B, C, D oznaczono zawartość substancji dodatkowych. Na podstawie wyników przeprowadzonej analizy, wskaż próbkę dżemu, która nie spełnia podanych wymagań.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika analityka, kwalifikacja A60.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próbka jest niezgodna, gdy choć jeden wynik przekracza odpowiadający mu limit (MPL).
W próbce C zawartość E 220 wynosi 52,0 mg/kg przy limicie 50 mg/kg oraz E 961 wynosi 32,7 mg/kg przy limicie 32 mg/kg, więc wymagania nie są spełnione.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach ocena zgodności polega na prostym porównaniu: dla każdej substancji dodatkowej sprawdza się, czy wynik oznaczenia (mg/kg) jest mniejszy lub równy maksymalnemu dopuszczalnemu poziomowi (MPL) podanemu w tabeli. Wystarczy jedno przekroczenie, aby próbka została uznana za niespełniającą wymagań.

Dla dżemów w zestawieniu podano limity: E 210/E 211 = 500 mg/kg, E 220 = 50 mg/kg, E 104 = 100 mg/kg, E 961 = 32 mg/kg. Następnie analizuje się wyniki próbek A–D.

Próbka C ma: E 220 = 52,0 mg/kg przy limicie 50 mg/kg (przekroczenie) oraz E 961 = 32,7 mg/kg przy limicie 32 mg/kg (przekroczenie). Mimo że E 104 = 74,8 mg/kg jest poniżej 100 mg/kg, a E 210 = 487,0 mg/kg jest poniżej 500 mg/kg, to dwa przekroczenia wystarczają do stwierdzenia niezgodności. Dlatego poprawną odpowiedzią jest C.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • A – wszystkie wskazane dodatki mają wartości niższe od swoich limitów, więc nie ma podstaw do uznania próbki za niezgodną.
  • B – podobnie jak A, nie wykazuje przekroczeń limitów w przedstawionych wynikach.
  • D – również pozostaje poniżej limitów, więc spełnia wymagania.

Wskazówka egzaminacyjna: nie zaokrąglaj "w dół" wyników bliskich limitowi. Jeśli wynik jest choć minimalnie wyższy od MPL (np. 32,7 przy limicie 32), próbka jest niezgodna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
MPL (Maximum Permitted Level) to maksymalny dopuszczalny poziom dodatku do żywności w danej kategorii produktu, zwykle wyrażony w mg/kg. Wynik analizy porównuje się bezpośrednio z MPL. Jeśli wynik jest większy niż MPL choćby o niewielką wartość, produkt uznaje się za niezgodny.
Najpierw odczytaj limity MPL dla każdej substancji (np. E 220, E 961). Potem dla każdej próbki porównaj jej wynik z odpowiadającym limitem. Wystarczy, że jeden dodatek przekroczy swój limit, aby cała próbka została uznana za niespełniającą wymagań.
Limity MPL są wartościami granicznymi wynikającymi z przepisów. Ocenia się je zero-jedynkowo: wynik ≤ limit oznacza zgodność, a wynik > limit oznacza niezgodność. W kontroli jakości nie przyjmuje się "tolerancji" przez samo zaokrąglanie wyników, bo zmienia to wniosek.
Są to numery dodatków do żywności. E 210/E 211 dotyczą konserwantów na bazie kwasu benzoesowego i jego soli, E 220 to dwutlenek siarki (konserwant/przeciwutleniacz), E 104 to barwnik, a E 961 to substancja słodząca (neotam). W zadaniu kluczowe jest porównanie z MPL.
Najczęściej myli się kolumny w tabeli (przypisuje wynik do złej substancji), odczytuje liczby bez uwzględnienia przecinka dziesiętnego oraz uznaje "prawie równe" za zgodne. Częsty błąd to też sprawdzenie tylko jednego dodatku i pominięcie pozostałych dla tej samej próbki.
Tak. W praktyce kontroli jakości żywności zgodność bada się dla każdego parametru oddzielnie. Jeśli choć jeden dodatek przekroczy swój limit, cała próbka jest niezgodna z wymaganiami. Dlatego zawsze trzeba przejrzeć wszystkie wyniki w wierszu danej próbki, nie tylko jeden.
W wielu wymaganiach prawnych konserwanty z tej samej grupy (np. E 210 i E 211) podlegają wspólnemu limitowi, który dotyczy łącznej zawartości wyrażonej jako równoważnik. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle jest to jasno wskazane zapisem "E 210/E 211" w tabeli limitów.
W laboratoriach kontroli żywności często wykorzystuje się metody chromatograficzne oraz metody spektrofotometryczne, w zależności od rodzaju dodatku i wymaganej czułości. Kluczowe jest, aby wynik końcowy był podany w jednostkach zgodnych z limitami (najczęściej mg/kg) i nadawał się do porównania z MPL.
Limity dodatków do żywności są zwykle określane jako maksymalna ilość substancji na masę produktu (mg/kg). Dzięki temu wyniki z różnych partii i różnych laboratoriów są porównywalne. Na egzaminie trzeba zwrócić uwagę, by nie pomylić mg/kg z innymi jednostkami (np. mg/L) i trzymać się tabeli.
Ćwicz czytanie tabel limitów oraz szybkie porównywanie wyników z wartościami granicznymi. Utrwal role dodatków (konserwant, barwnik, słodzik) i zasadę "jedno przekroczenie = niezgodność". Warto też trenować zadania, w których limity dotyczą sumy kilku związków (np. E 210/E 211).
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie (WE) nr 1333/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (załączniki dotyczące warunków stosowania dodatków i poziomów maksymalnych).
  • Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1129/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 poprzez ustanowienie unijnego wykazu dodatków do żywności (części dotyczące kategorii żywności i poziomów maksymalnych).

Materiały:

  • Tekst rozporządzeń UE dotyczących dodatków do żywności (tabele z dopuszczalnymi poziomami dla kategorii produktów)
  • Materiały dydaktyczne z analizy żywności: interpretacja wyników i kryteria zgodności
  • Podręcznik/notes z metod oznaczania dodatków (chromatografia, spektrofotometria) na poziomie technika

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego