KWALIFIKACJA MTL4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 11.
Masa zbiornika wlewowego o objętość 1750 cm³ wypełnionego metalem o gęstości 7 g/cm³ wynosi około
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosujemy zależność m = ρ·V. Dla V = 1750 cm3 i ρ = 7 g/cm3 masa wynosi 1750·7 = 12250 g. Po przeliczeniu na kilogramy: 12250 g ÷ 1000 = 12,25 kg. Dlatego poprawna jest odpowiedź 12,25 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć masę metalu w zbiorniku wlewowym, korzysta się z podstawowej zależności fizycznej:

m = ρ · V, gdzie m to masa, ρ to gęstość, a V to objętość.

W zadaniu podano:

  • V = 1750 cm3
  • ρ = 7 g/cm3

Najpierw liczymy masę w gramach, bo jednostki gęstości są w g/cm3:

m = 7 · 1750 = 12250 g.

Następnie przeliczamy gramy na kilogramy (1 kg = 1000 g):

12250 g ÷ 1000 = 12,25 kg.

Zatem poprawna odpowiedź to 12,25 kg.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1,225 kg – to wynik 10 razy mniejszy, typowy dla błędu przesunięcia przecinka (np. podzielenie przez 10000 zamiast 1000 albo pomylenie rzędu wielkości).
  • 0,1225 kg – to wynik 100 razy mniejszy; zwykle powstaje przez podwójny błąd skali (np. niepoprawne przeliczenie cm3 i dodatkowe błędne dzielenie).
  • 122,5 kg – to wynik 10 razy większy; może wynikać z pominięcia dzielenia przez 1000 albo błędnego założenia, że 12250 g to 122,5 kg.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu sprawdź rząd wielkości: 1750 cm3 to 1,75 litra, a metal o gęstości ~7 g/cm3 będzie ważył w przybliżeniu kilka–kilkanaście kilogramów, co zgadza się z 12,25 kg.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru m = ρ·V. Gdy ρ jest w g/cm3, a V w cm3, wynik otrzymasz w gramach. Na końcu przelicz jednostki (np. g → kg dzieląc przez 1000).
Masa metalu w układzie wlewowym wpływa na zapotrzebowanie na wsad, bilans topienia i straty. Pozwala też ocenić, czy ilość metalu jest wystarczająca do prawidłowego zalania formy i czy nie generuje niepotrzebnych kosztów materiałowych.
g/cm3 to gramy przypadające na 1 cm3 objętości. Jeśli metal ma 7 g/cm3, to każdy 1 cm3 waży 7 g. Wtedy masę liczysz bezpośrednio przez mnożenie gęstości i objętości.
Podziel przez 1000, czyli przesuń przecinek o 3 miejsca w lewo. Przykład: 12250 g → 12,250 kg, czyli 12,25 kg. To prosta kontrola poprawności, szczególnie gdy w odpowiedziach są podobne liczby.
Najczęściej myli się jednostki (g z kg), przesuwa przecinek o złą liczbę miejsc lub nie zauważa, że ρ i V muszą być w zgodnych jednostkach. Częsty jest też błąd rzędu wielkości: wynik 10× lub 100× za duży/mały.
Nie zawsze. Jeśli gęstość podano w g/cm3, najwygodniej liczyć w cm3, bo jednostki się "skracają", a wynik jest w gramach. Na końcu zwykle wystarczy przeliczyć gramy na kilogramy.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: 1750 cm3 to 1,75 litra. Metal o gęstości ok. 7 g/cm3 ma ok. 7 kg na litr, więc 1,75 litra to około 12 kg. Jeśli wychodzi 0,1 kg lub 120 kg, to błąd jednostek.
Zbiornik wlewowy stabilizuje dopływ metalu, ułatwia spokojne zalewanie oraz może pomagać w oddzielaniu zanieczyszczeń/żużla. W praktyce jego wymiary wpływają na objętość (a więc i masę) metalu potrzebnego do wykonania odlewu.
Na egzaminie zwykle podaje się gęstość w treści zadania, więc nie trzeba jej znać na pamięć. Warto jednak kojarzyć rząd wielkości (kilka g/cm3 dla stopów Al, ok. 7–8 g/cm3 dla stali/żeliwa), bo pomaga to wychwycić błędy.
Ćwicz krótkie obliczenia na: m = ρ·V, przeliczenia jednostek (cm3, dm3, m3; g i kg) oraz kontrolę wyniku przez rząd wielkości. Rozwiązuj zadania z układów wlewowych i bilansu masy metalu.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Stosujemy zależność m = ρ·V. Dla V = 1750 cm3 i ρ = 7 g/cm3 masa wynosi 1750·7 = 12250 g."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%99sto%C5%9B%C4%87 - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Masa_(fizyka) - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Centymetr_szescienny - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z fizyki/techniki: gęstość, objętość, masa i konwersje jednostek
  • Zadania rachunkowe z technologii odlewnictwa dotyczące bilansu masy metalu w układzie wlewowym
  • Tablice jednostek i przeliczników (SI oraz jednostki pochodne używane w praktyce)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego