KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 4.
Masowe natężenie przepływu nasyconego roztworu NaNO3 przez krystalizator wynosi 250 kg/h. Z 1000 kg roztworu otrzymuje się 250 kg NaNO3. Ile stałego NaNO3 otrzymamy w ciągu 8 godzin pracy krystalizatora?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicz masę roztworu, która przepłynie w 8 h: 250 kg/h × 8 h = 2000 kg roztworu. Z danych wynika uzysk: z 1000 kg roztworu powstaje 250 kg NaNO3, czyli 0,25 kg/kg roztworu. Zatem 2000 kg × 0,25 = 500 kg stałego NaNO3.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie jest typowym krótkim bilansem masy dla krystalizatora. Kluczowe są dwie informacje: strumień masy roztworu oraz uzysk krystalizacji podany jako "z 1000 kg roztworu otrzymuje się 250 kg NaNO3".

Krok 1: masa roztworu w czasie pracy
Masowe natężenie przepływu wynosi 250 kg/h. W ciągu 8 godzin przez aparat przepłynie więc:
m = 250 kg/h × 8 h = 2000 kg roztworu.

Krok 2: przeliczenie uzysku na współczynnik
Skoro z 1000 kg roztworu uzyskuje się 250 kg kryształów, to na 1 kg roztworu przypada:
250/1000 = 0,25 kg stałego NaNO3 na 1 kg roztworu.

Krok 3: masa produktu stałego
Dla 2000 kg roztworu masa uzyskanych kryształów wynosi:
2000 kg × 0,25 = 500 kg stałego NaNO3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "250 kg" zwykle wynika z zakotwiczenia na liczbie 250 z treści (albo pominięcia czasu 8 h). To nie jest produkcja w 8 godzin, tylko wartość strumienia lub uzysk z 1000 kg.
  • "1000 kg" może wynikać z błędnego przyjęcia, że w 8 h przepływa 1000 kg roztworu albo z pomylenia, że 1000 kg to masa produktu. W treści 1000 kg dotyczy roztworu odniesienia, nie wyniku.
  • "2000 kg" to poprawnie policzona masa roztworu po 8 h, ale to nadal nie jest masa kryształów. Brakuje przeliczenia uzysku (0,25).

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach typu "ile produktu w czasie" zawsze wykonaj kolejno: (1) strumień × czas = masa/ilość surowca, (2) zastosuj uzysk/proporcję do przeliczenia na produkt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności: masa = strumień masy × czas. Jeśli strumień wynosi 250 kg/h, to w 8 h przepłynie 250 × 8 = 2000 kg roztworu. Zawsze sprawdź jednostki: kg/h pomnożone przez h daje kg.
To opis uzysku (proporcji) krystalizacji: na każde 1000 kg roztworu powstaje 250 kg kryształów. W przeliczeniu na 1 kg roztworu jest to 250/1000 = 0,25 kg stałego NaNO3 na 1 kg roztworu.
2000 kg to masa roztworu, który przepłynął w 8 godzin (strumień × czas). Pytanie dotyczy masy stałego NaNO3. Trzeba więc zastosować uzysk 0,25 kg/kg i dopiero wtedy otrzymuje się 2000 × 0,25 = 500 kg kryształów.
Najczęściej myli się: (1) strumień masy z masą (pomija się czas), (2) masę roztworu z masą kryształów, (3) odwraca się proporcję 250/1000. Pomaga zapisanie kroków: najpierw kg roztworu w czasie, potem przeliczenie na kg produktu.
Nie, jeśli uzysk krystalizacji jest już podany wprost jako "z 1000 kg roztworu otrzymuje się 250 kg NaNO3". Dane równowagowe (rozpuszczalność, temperatura) są potrzebne dopiero wtedy, gdy trzeba wyznaczyć uzysk z warunków procesu.
Wystarczy podzielić masę produktu przez masę roztworu odniesienia: 250/1000 = 0,25. Ten współczynnik oznacza "kg kryształów na kg roztworu". Potem mnożysz masę roztworu z danego czasu przez 0,25.
Bilans masy jest wygodny, gdy dane i wyniki są w kg (np. kg/h, kg produktu). Bilans molowy bywa lepszy przy reakcjach chemicznych lub gdy skład podaje się w molach. W zadaniach operacyjnych dla aparatów często wystarcza prosty bilans masowy.
Oceń rząd wielkości: w 8 h przepływa 2000 kg roztworu. Uzysk to 25%, więc produkt musi być mniejszy od 2000 kg i równy około 1/4 tej masy, czyli około 500 kg. Taka kontrola szybko wyłapuje pomyłki typu 2000 kg produktu.
Tak, ale tylko w innym układzie danych, np. gdy pytanie dotyczy produkcji z 1000 kg roztworu albo gdy strumień produktu wynosi 250 kg w zadanym czasie. W tym zadaniu 250 kg/h to strumień roztworu, a czas pracy wynosi 8 h.
Ćwicz schemat: strumień × czas (ile surowca przeszło) oraz uzysk/proporcja (ile produktu z surowca). Warto przerobić zadania z bilansu masy dla aparatów: krystalizator, filtracja, suszenie. Zawsze zapisuj jednostki przy każdym kroku.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Najpierw oblicz masę roztworu, która przepłynie w 8 h: 250 kg/h × 8 h = 2000 kg roztworu."

Źródła:

  • McCabe, Smith, Harriott: "Unit Operations of Chemical Engineering", rozdział o krystalizacji (Crystallization) oraz podstawy bilansów masy, wydania akademickie (źródło podręcznikowe).
  • Coulson & Richardson’s Chemical Engineering, Volume 2 (Particle Technology and Separation Processes), część/rozdział dotyczący krystalizacji i obliczeń procesowych (źródło podręcznikowe).
  • Perry’s Chemical Engineers’ Handbook, dział/rozdział dotyczący krystalizacji oraz obliczeń bilansowych w operacjach jednostkowych (źródło referencyjne).

Materiały:

  • Rozdziały o bilansach masy w podręcznikach do inżynierii chemicznej (operacje jednostkowe)
  • Materiały dydaktyczne o krystalizacji (pojęcia: uzysk, strumień masy, produkcja godzinowa)
  • Zadania rachunkowe z bilansu masy dla aparatów procesowych (krystalizator, filtr, wirówka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego