KWALIFIKACJA PGF1 + PGF2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 24.
Materiałem poprawiającym trwałość oraz estetykę okładki zadrukowanej offsetowo jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lakier UV jest typowym materiałem do uszlachetniania okładek: tworzy na zadrukowanej powierzchni powłokę poprawiającą wygląd (np. połysk lub mat) oraz zwiększającą odporność na ścieranie i zarysowania. Rozpuszczalnik, barwnik wodny i klej samoprzylepny nie pełnią funkcji ochronno-dekoracyjnej powłoki okładki.

Pełne wyjaśnienie:

W poligrafii okładka zadrukowana offsetowo często wymaga uszlachetnienia, czyli dodatkowego wykończenia powierzchni po druku. Celem jest jednocześnie poprawa estetyki (wrażenia wizualnego i dotykowego) oraz trwałości (odporności na ścieranie, zarysowania i zabrudzenia).

Odpowiedź "lakier UV" jest właściwa, ponieważ lakierowanie UV polega na nałożeniu na arkusz powłoki, która następnie jest utwardzana promieniowaniem UV. Taka powłoka może podnosić połysk, wyrównywać wygląd powierzchni, a także stanowić barierę ochronną dla warstwy farby. W praktyce przekłada się to na mniejsze ryzyko wycierania druku na grzbiecie lub w miejscach częstego kontaktu oraz lepszą prezentację okładki.

Pozostałe propozycje nie pasują do funkcji opisanej w pytaniu:

  • "rozpuszczalnik" jest środkiem używanym m.in. do rozcieńczania, mycia lub regulacji lepkości w procesach technologicznych, ale nie jest materiałem przeznaczonym do tworzenia ochronno-dekoracyjnej warstwy na okładce.
  • "barwnik wodny" kojarzy się z nadawaniem koloru, nie z zabezpieczaniem powierzchni; nie jest typowym rozwiązaniem do uzyskania trwałej powłoki ochronnej na wydruku offsetowym okładki.
  • "klej samoprzylepny" służy do łączenia materiałów (np. etykiety, elementy samoprzylepne), a nie do równomiernego uszlachetniania całej powierzchni okładki w celu poprawy odporności i wyglądu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa "trwałość" i "estetyka" okładki, najczęściej chodzi o powłoki wykończeniowe (lakierowanie/foliowanie), a nie o chemię pomocniczą (rozpuszczalniki) czy materiały do łączenia (kleje).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lakier UV to powłoka uszlachetniająca nakładana na zadrukowaną powierzchnię, a następnie utwardzana promieniowaniem UV. Stosuje się ją, aby poprawić wygląd (np. połysk lub mat) oraz zwiększyć odporność wydruku na ścieranie, zarysowania i zabrudzenia.
Bo tworzy dodatkową warstwę ochronną na wierzchu druku. Ta warstwa ogranicza bezpośredni kontakt farby z tarciem i zanieczyszczeniami, dzięki czemu okładka wolniej się wyciera i jest mniej podatna na zarysowania w transporcie i użytkowaniu.
Lakier UV może zwiększyć połysk, pogłębić wrażenie nasycenia barw i poprawić "czystość" obrazu. W zależności od zastosowanej technologii możliwe są też efekty matowe lub wybiórcze (podkreślenie fragmentów grafiki), co podnosi atrakcyjność okładki.
Lakier UV wybiera się zwykle wtedy, gdy oczekuje się wyższej odporności mechanicznej i mocniejszego efektu wizualnego. Lakier dyspersyjny bywa wystarczający przy mniej wymagających realizacjach, natomiast UV częściej stosuje się przy okładkach i drukach reprezentacyjnych.
Nie. Rozpuszczalnik to środek technologiczny używany np. do mycia lub regulacji właściwości mieszanin, ale nie tworzy trwałej, równomiernej powłoki ochronno-dekoracyjnej na okładce. Uszlachetnianie dotyczy powłok (np. lakierów) nakładanych na wydruk.
Najczęściej myli się pojęcia: wybiera się materiały "okołodrukowe" (np. rozpuszczalnik) zamiast rozwiązań powłokowych. Warto zapamiętać: jeśli pytanie dotyczy wyglądu i ochrony powierzchni, szukaj odpowiedzi o lakierowaniu lub innych powłokach wykończeniowych.
Materiał do druku (farby, dodatki barwiące) tworzy obraz i kolor. Materiał do wykończenia (np. lakier UV) tworzy warstwę wierzchnią, która zmienia właściwości powierzchni: połysk/mat i odporność. W pytaniach maturalno-zawodowych kluczowe są słowa: "powłoka", "ochrona", "uszlachetnienie".
Klej samoprzylepny służy przede wszystkim do łączenia elementów (np. etykiet, wkładek, elementów samoprzylepnych). Nie jest typowym materiałem do równomiernego zabezpieczania i nadawania efektu wizualnego całej okładce. Do tego celu stosuje się powłoki, np. lakier UV.
Najczęściej poprawia: odporność na ścieranie, podatność na zarysowania, wrażenie gładkości oraz wygląd (połysk/mat). W kontekście okładek ważne jest też ograniczenie brudzenia i lepsza prezentacja grafiki. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa "trwałość" i "estetyka".
Warto zrobić listę metod wykończenia (lakierowanie UV/dyspersyjne, inne powłoki) i dopisać do każdej: cel, efekt wizualny i wpływ na odporność. Ćwicz też rozróżnianie materiałów procesowych (rozpuszczalniki, kleje) od materiałów powłokowych, bo to częsta oś pytań testowych.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Rozpuszczalnik, barwnik wodny i klej samoprzylepny nie pełnią funkcji ochronno-dekoracyjnej powłoki okładki."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Lakierowanie" (poligrafia), https://pl.wikipedia.org/wiki/Lakierowanie (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Lakier UV", https://pl.wikipedia.org/wiki/Lakier_UV (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii poligrafii: uszlachetnianie druków (lakierowanie, foliowanie)
  • Karty techniczne lakierów UV i dyspersyjnych (opis zastosowań i właściwości)
  • Podręczniki/kompendia o procesach wykańczania druków (coating/varnishing)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego