KWALIFIKACJA PGF1 + PGF2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 23.
Które materiały są niezbędne do wykonania odbitki sitodrukowej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W sitodruku farbę przeciska się przez otwarte oczka siatki na podłoże za pomocą rakla (rakla/rakiel), więc do wykonania odbitki niezbędne są: rakiel i farba sitodrukowa.
Nóż zgarniający służy do zbierania nadmiaru farby w innych technikach, a roztwór zwilżający i guma arabska są typowe dla offsetu.

Pełne wyjaśnienie:

Sitodruk (serigrafia) jest techniką druku przepuszczalnego: farba przechodzi przez otwarte oczka siatki w miejscach, gdzie matryca nie została zablokowana. Aby farba faktycznie została wtłoczona/przeciągnięta przez siatkę na podłoże, potrzebne jest narzędzie, które wytworzy nacisk i ruch po powierzchni sita.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Rakiel i farba." Rakiel (rakla, ang. squeegee) to podstawowe narzędzie sitodruku: elastyczna listwa (np. gumowa lub poliuretanowa) w uchwycie, którą przesuwa się po sicie pod odpowiednim kątem i naciskiem. Wraz z odpowiednio dobraną farbą sitodrukową stanowi minimalny zestaw do wykonania samej odbitki.

Pozostałe propozycje są błędne, bo dotyczą innych technik lub etapów pomocniczych:

  • "Nóż zgarniający i farba." – nóż zgarniający (doctor blade) nie jest narzędziem charakterystycznym dla sitodruku; jego funkcją jest zdejmowanie nadmiaru farby z elementów drukujących w innych technikach (np. wklęsłodruk, fleksografia). W sitodruku farbę przeciska się przez siatkę raklem.
  • "Zmywacz i gąbka wiskozowa." – to środki do mycia/czyszczenia i konserwacji, nie minimalny zestaw do wykonania odbitki. Mogą być potrzebne w utrzymaniu stanowiska, ale nie zastępują narzędzia drukującego i farby.
  • "Guma arabska i forma drukowa." – guma arabska kojarzy się z procesami offsetowymi (ochrona i przygotowanie elementów litograficznych), a nie z sitodrukiem. Sama "forma drukowa" bez wskazania rakla i farby nie umożliwia wykonania odbitki w praktyce.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj różnicę funkcji: rakiel = przeciska farbę, a nóż zgarniający = zbiera nadmiar farby. To pomaga szybko odróżnić sitodruk od technik z raklowaniem cylindrów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rakiel (rakla) to podstawowe narzędzie sitodruku: elastyczna listwa w uchwycie, którą przesuwa się po sicie pod naciskiem. Jego zadaniem jest przeciskanie farby przez otwarte oczka siatki w matrycy tak, aby farba trafiła na podłoże.
Nóż zgarniający (doctor blade) służy do zdejmowania nadmiaru farby z cylindra/walca w innych technikach (np. wklęsłodruk). W sitodruku farbę trzeba wtłoczyć przez siatkę, więc stosuje się rakiel, który pracuje na płaskiej powierzchni sita.
Do wykonania samej odbitki (czyli przeniesienia farby na podłoże) minimalnie potrzebujesz farby sitodrukowej oraz rakla. Pozostałe środki, jak zmywacze, są pomocnicze (czyszczenie), a nie zastępują narzędzia drukującego.
Zapamiętaj funkcję: rakiel przeciska farbę przez siatkę (sitodruk), a nóż zgarniający zbiera nadmiar farby z elementu drukującego (często cylinder). Jeśli w pytaniu mowa o przeciskaniu farby przez siatkę, wybieraj rakiel.
Nie. Roztwór zwilżający jest typowy dla offsetu, gdzie rozdziela obszary drukujące i niedrukujące na formie litograficznej. W sitodruku nie ma zjawiska równowagi farba–woda jak w offsecie, więc roztwór zwilżający nie jest materiałem niezbędnym do odbitki.
Zwykle nie jest kojarzona z sitodrukiem jako materiał do wykonania odbitki. Guma arabska występuje częściej w kontekście procesów offsetowych (zabezpieczenie/konserwacja elementów formy). W sitodruku kluczowe są: siatka z matrycą, farba i rakiel.
Najczęściej mylone są narzędzia: rakiel z nożem zgarniającym, oraz materiały z offsetu (np. roztwór zwilżający, guma arabska) z materiałami sitodruku. Pomaga myślenie procesem: w sitodruku farba przechodzi przez siatkę, więc potrzebny jest rakiel.
Sitodruk stosuje się, gdy potrzebna jest grubsza warstwa farby, mocne krycie lub druk na nietypowych podłożach. Spotyka się go m.in. przy nadrukach na tworzywach, foliach, tkaninach czy elementach reklamowych. Niezależnie od zastosowania, kluczowe pozostają farba i rakiel.
W sitodruku spotyka się farby rozpuszczalnikowe, wodne oraz UV (utwardzane promieniowaniem). Dobór zależy od podłoża i wymagań (odporność, szybkość schnięcia, elastyczność). Pytania egzaminacyjne często upraszczają temat do "farba sitodrukowa" jako materiał niezbędny.
Najlepiej zrobić tabelę: technika druku → narzędzie kluczowe → materiał charakterystyczny. Np. sitodruk: rakiel i farba; offset: roztwór zwilżający; techniki z cylindrami: nóż zgarniający. Ucz się funkcji narzędzia, a nie tylko nazwy.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W sitodruku farbę przeciska się przez otwarte oczka siatki na podłoże za pomocą rakla (rakla/rakiel), więc do wykonania odbitki niezbędne są: rakiel i farba sitodrukowa."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Sitodruk" — opis techniki i roli rakla/squeegee: https://pl.wikipedia.org/wiki/Sitodruk (dostęp: 2026-03-13)
  • Encyclopaedia Britannica, "Screen printing" — opis procesu i użycia squeegee: https://www.britannica.com/technology/screen-printing (dostęp: 2026-03-13)
  • Wikipedia (EN), "Doctor blade" — zastosowanie noża zgarniającego w innych technikach (np. rotograwiura): https://en.wikipedia.org/wiki/Doctor_blade (dostęp: 2026-03-13)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z podstaw technologii poligraficznych (działy: sitodruk, fleksografia, wklęsłodruk)
  • Materiały dydaktyczne producentów i dostawców sitodruku (opisy rakli/squeegee i farb)
  • Słowniki terminologii poligraficznej (hasła: rakiel, sitodruk, doctor blade)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego