Merceryzowanie jest procesem uszlachetniania stosowanym głównie dla tkanin z włókien celulozowych, przede wszystkim bawełny. W praktyce polega na działaniu roztworem wodorotlenku sodu (ługiem sodowym) na materiał, zwykle przy jednoczesnym utrzymaniu naprężenia tkaniny. Takie warunki powodują zmianę budowy włókna (pęcznienie i uporządkowanie struktury), co przekłada się na efekt użytkowy.
Dlaczego poprawne są tkaniny bawełniane? Bawełna jest włóknem celulozowym, a merceryzacja została opracowana właśnie dla tej grupy surowców. Efektem jest m.in. trwały połysk (często pożądany w tkaninach koszulowych i dekoracyjnych) oraz poprawa zdolności do barwienia i niektórych parametrów wytrzymałościowych.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- tkaniny wełniane – wełna jest włóknem białkowym (keratynowym) i w technologii wykończania stosuje się dla niej inne typowe procesy; warunki związane z silną zasadą nie są klasyczną "merceryzacją" wełny w rozumieniu tego terminu.
- tkaniny poliamidowe – poliamidy to włókna syntetyczne; ich połysk i właściwości uzyskuje się innymi metodami (m.in. poprzez dobór przekroju włókna, dodatki, termiczne i mechaniczne wykończenia), a nie typową merceryzacją w NaOH.
- tkaniny poliakrylonitrylowe – włókna poliakrylonitrylowe (akrylowe) również należą do syntetycznych; techniki wykończania i modyfikacji powierzchni są inne niż klasyczny zabieg merceryzacji bawełny.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się ług sodowy i połysk w kontekście tkaniny, najczęściej chodzi o bawełnę (włókno celulozowe). Dla odróżnienia: wełna to włókno białkowe, a poliamid i poliakrylonitryl to włókna syntetyczne.
